Добредојдовте
  • Users with e-mails at mail ·ru, aol ·com and gmx ·com to contact admins for registration.
  • Новорегистрираните членови повратниот одговор од форумот за активирање на сметката нека го побараат и во Junk на нивните пошти.
  • Сите регистрирани членови кои неучествуваат во дискусиите три месеци автоматски им се брише регистрацијата

 

Thread Rating:
  • 0 Vote(s) - 0 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
ДОСЕГА НЕ ОТКРИЕНИ РАБОТИ ОД МАКЕДОНСКАТА ИСТОРИЈА
Author Message
ЈорданПетровски Online
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 15,742
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#1

Quote:ФРАНЦУСКO РАЗУЗНАВАЊЕ ВО 1916
Франција и Англија ќе ја спасат Грција така што ќе и ја земат Македонија


[Image: solun-makedonija.jpg]

‘Англија и Франција треба да ја спасат Грција, и покрај нејзината волја. Поседувањето на Македонија ја тера Грција да се меша во сите словенски караници на Балканот. Поседувањето на Солун е пропаст за тоа големо пристаниште кое не може да живее без голема позадина. Да се загуби Македонија, а да се добијат острови и азиски територии, меѓу другите и Кипар, тоа е вистинскиот интерес за Грција, како што предвидел нејзиниот генијален државник Венизелос. Станува неопходно за сојузниците, посебно за Франција и Англија, да и ја наложат својата волја на Атина. Тие ќе успеат во тоа кога ќе ја ослободат Елада од паразитската династија која ги изневерува нејзините интереси во полза на Германија и која, за да се одржи, ги користи најлошите чувства на Грците – зависта и стравот. Лесно беше да се пристапи кон таа нужна операција во моментот кога кралот, кршејќи го уставот и сојузничкиот договор со Србија, го отпушти Венизелос, а и секогаш ќе може да се прибегне во земја каде што се почитува само силата и пред армија чии команданти претпочитаат да не се борат’, запишал во 1916 г. во својот извештај за Балканот и Македонија до француското Министерство за војна францускиот разузнавач Рене Пикард.
Пишува Дарко ЈАНЕВСКИ
‘Очекувајќи да се донесе некое конечно решение, можеби сепак би било добро да се прогласи провизорна автономија на Македонија под контрола на сојузниците. Ако ги победиме Бугарите, нашите војски ќе ја окупираат Македонија, како што ја окупираа грчка Македонија. Населението во Македонија не е всушност ни бугарско, ни српско, ни грчко…’
Ова се зборовите на Рене Пикард, содржани во неговиот извештај од два дела – ‘Иднината на Балканот’ и ‘Автономија на Македонија’ од август 1916 година, испратен од Второто биро на армијата до француското Министерство за војна. Пикард е француски разузнавач, упатен во Македонија во екот на Првата светска војна со цел да ја согледа ситуацијата на теренот и да даде свое мислење за иднината на регионот во кој свое место би нашле и француските интереси. Извештајот е откриен, а потоа преведен и објавен од страна на македонскиот професор, д-р Александар Апостолов, при неговото истражување во Париз пред речиси 50 години, кога всушност истекла забраната од 50 години за користење на овие материјали.

ГРЦИЈА НА ДВЕ СТОЛИЦИ, СРБИТЕ ПОПРВО ЌЕ ГО ДАДАТ БЕЛГРАД НА АВСТРИЈЦИТЕ, ОТКОЛКУ МАКЕДОНИЈА НА БУГАРИТЕ

Времето кога Пикард го пишувал извештајот, не е нималку розово за Франција. Таа се наоѓа среде Првата светска војна, на само еден месец пред големата кланица што ја донесе битката кај Сома, кога веќе е јасно дека на западниот фронт речиси е невозможно да се направат значајни поместувања на било која страна. Во таква ситуација на статус-кво на запад, постојат две големи опасности за сојузниците што и носат предност на Германија: поразите што Русија ги доживува на источниот фронт и идејата на Австро-Унгарија и Германија, со помош на Бугарија, да го наметнат своето влијание на Балканот и преку Константинопол, да создадат отворена линија до Багдад.
Во тоа време, Бугарија била на страната на Германија, откако сојузниците не успеале да ја привлечат кон себе поради спорот со Србија за Македонија. Франција и Британија се обидувале да ја натераат Србија на Бугарија да и го отстапи делот јужно од линијата Крива Паланка-Велес-Прилеп-Охрид, согласно нивниот договор од февруари 1912 година, на што, според проф Апостолов, во една прилика српската Влада одговорила: ‘Попрво ќе им го предадеме Белград на Австријците, отколку Македонија на Бугарите’.
Тоа ја оставило Бугарија надвор од сојузот со Франција и Британија, и практично ја внело во сојуз со Германија. Истовремено, Србија е раме до раме со Франција и Британија, а Грција, во време кога Пикард престојувал во Солун, значи летото 1916 година, се обидувала да држи неутрална позиција, а во суштина настојувала да седи на две столици: со стара Грција, онаа Грција во нејзините природни граници од Атина до Олимп, во тоа време раководел кралот Константин Први кој бил прогермански настроен, додека во грчкиот дел на Македонија, значи северно од Олимп, се слушал зборот на Венизелос, еден од најзаслужните што по Втората балканска војна Грција го добила лавовскиот дел од Македонија, кој настојувал Грција да застане на страна на Франција и Британија.
Поради ваквите спротивставености, Грција во 1916 година имала неутрална позиција, иако се смета дека таквата позиција и овозможувала да исчекува и да види кој ќе однесе превласта во војната, па согласно на тоа и да ја определи својата позиција.
Во такви услови, за сојузниците се јавила потреба од заштита на линијата Скопје-Солун и железничката пруга која оди по таа линија. Поради тоа, француската војска, која веќе се наоѓала во Егејска Македонија, на 13 октомври 1915 година, истиот ден кога Бугарија и обајвила војна на Србија, добила наредба да ја премине српската граница (денешната граница на РМ со Грција), и да ја штити траекторијата Скопје – Солун. Тоа и било сторено, но по двомесечни борби со бугарската војска и тешките загуби, Французите морале да отстапат и да се повлечат назад во Грција. Според истражувањето на проф. Апостолов од пред 40 години, тогаш тие доживеале посебно изнедување поради непријателското однесување на грчката војска кон нив и поради барањето на грчката влада силите на Антантата да ја напуштата грчката територија!

МАКЕДОНИЈА ВО ЗАМЕНА ЗА КИПАР

Отприлика тоа била глобалната ситуација кога Пикард и неговите луѓе започнале да ги прибираат податоците потребни за извештајот кој бил испратен во август 1916 година.
Всушност Франција се наоѓала во време кога требало да се направи избор на кој начин ќе се спречи германското влијание на Балканот. За таквата брана против Германците, на Франција и била потребна силна потпорна точка на Балканот, а таква едноставно немало: Грција, Пикард ја оценил како несерозен фактор и партнер, згора на тоа со прогермански крал и со влада која бара Франција да си замине од грчка територија; Бугарија веќе била на страната на противникот, а плановите на Франција со Србија биле насочени кон нејзино ширење на запад.
Спасоносното решение е пронајдено во Македонија, па во документот Пикард предлага таа да им се одземе на Грција, Србија и Бугарија:
‘Ако постои Бугарија, таа не би можела да биде елемент на стабилност на Балканот, дури и ако добие задоволување во Македонија. Навистина, проблемот е деликатен. Невозможно е да им се одземе Македонија на Србите во моментот кога ги подготвуваме заедно со нашите војски повторно да ги заземат своите огништа. Такво решение е можно подоцна, тогаш кога Австрија и Унгарија, како победени ќе бидат принудени да им дадат на југословенските провинции слобода да располагаат сами со себе и со својата иднина. Во тој случај, Србија би станала хегемон на една голема југословенска конфедерација. Тогаш би било полесно да ја натераме да се откаже од Македонија преку создавање на еден балкански сојуз. Држењето на грчката влада спрема нас е такво што нејзиното спротивставување во никој случај не би ја попречило намерата на сојузниците за устројството што ќе сакаат да го наметнат на македонските територии’, напишал Пикард.
Значи, тој предлага создавање автономна Македонија во нејзините природни граници кои ги определува на југ до Олимп, на исток до Тракија и Родопите, на запад до Дебар и Шар Планина, на север до Куманово. Фактот што Македонија е поделена меѓу Грција, Србија и Бугарија не го смета за проблем зашто поаѓа од тоа дека Бугарите ќе бидат поразени во војната, на Србите ќе им се понуди хегемонија во една југословенска држава, па така би добиле компензација за отстапување на Македонија, а за Грците Пикард троши најмалку зборови со оглед на нивната улога во војната од која очиглидно Французите се крајно разочарани.
‘Англија и Франција треба да ја спасат Грција, и покрај нејзината волја’, продложува францускиот разузнавач. ‘Поседувањето на Македонија ја тера Грција да се меша во сите словенски караници на Балканот. Поседувањето на Солун е пропаст за тоа големо пристаниште кое не може да живее без голема позадина. Да се загуби Македонија, а да се добијат острови и азиски територии, меѓу другите и Кипар, тоа е вистинскиот интерес за Грција, како што предвидел нејзиниот генијален државник Венизелос. Станува неопходно за сојузниците, посебно за Франција и Англија, да и ја наложат својата волја на Атина. Тие ќе успеат во тоа кога ќе ја ослободат Елада од паразитската династија која ги изневерува нејзините интереси во полза на Германија и која, за да се одржи, ги користи најлошите чувства на Грците – зависта и стравот. Лесно беше да се пристапи кон таа нужна операција во моментот кога кралот, кршејќи го уставот и сојузничкиот договор со Србија, го отпушти Венизелос, а и секогаш ќе може да се прибегне во земја каде што се почитува само силата и пред армија чии команданти претпочитаат да не се борат’, запишал Пикард.
Со тоа, за историјата оставил забележани неколку факти: прво, дека во Грција, созјуничката опција, наспроти германската на кралот, нема проблем да се откаже од Македонија во замена за Кипар и азиски територии; и второ дека ‘херојската’ грчка армија всушност ја водат команданти кои воопшто не сакаат да се борат. Затоа, вели Пикард неопходно е да се создаде автономна Македонија, околу која потоа би можеле да се врзат во една балканска федерација сите други околни држави, а центарот би бил во Солун, во Македонија.
(This post was last modified: 26-06-2019, 09:37 PM by ЈорданПетровски.)
26-06-2019, 09:20 PM
Reply
ЈорданПетровски Online
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 15,742
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#2

Quote:НИ БУГАРИ, НИ СРБИ, НИ ГРЦИ

Дали е тоа изводливо? Зар не е Македонија грчка? На прашањето Пикард дава одговор во вториот дел од извештајот со наслов ‘Автономија на Македонија’:
‘Идејата за македонска автономија им е блиска на сите кои ја познаваат балканската историја. Ако се обидеме да ги прашаме христијаните од Македонија, би ни одговориле дека автономијата за нив е најпожелното решение. Има и фактички секогаш имало Македонија и македонски дух… Христијанското селско население е словенско. Познато е дека тоа не е наполно бугарско, макар да се приближува повеќе кон Бугарите, ниту наполно српско. Самите Бугари признаваат дека Македонците се разликуваат од другите Бугари со тоа што се со пожив дух, повеќе се запалени со политика и интриги и повеќе склони кон ораторство и уметност, исто така се поитри, со еден збор тие се малку еленизирани. Во Софија македонските политичари се опасни; многумина Бугари од стара Бугарија со задоволство би дочекале македонските Бугари да се вратат во Македонија. Тие ги обвинуваат дека им ограбуваат се’, служби и привилегии. Мнозина од Балканците се на мислење дека на Балканот не ќе има мир и стабилност додека не се создаде една автономна Македонија. Во секој случај, веројатно е дека создавањето на автономна Македонија би придонело бргу да се развие македонски патриотизам и дух’, тврдел Пикард.
Според него, автономијата на Македонија би имала најмногу приврзеници пред се во Солун, посебно меѓу еврејското население, бидејќи градот бил упропастен откако Грците, кои имаат други пристаништа, завладеале со него. Но, значењето на Солун е многу поголемо од тоа што го има под грчка власт. Географската положба на Солун, вели Пикард, му обезбедува важно економско значење, што му носи и соодветна политичка тежина. Затоа, Пикард заклучува:
‘Може да се тврди дека или никогаш не ќе има балканска федерација или дека Солун ќе биде во неа во исто време пристаниште, економски и интелектуален центар. Мошне добро би ја погледнал иднината на Солун како слободен град, престолнина на автономна Македонија и центар на балканска федерација… Засега Грците се господари на Солун и цела Јужна Македонија. Нивното поведение кон нас и кон нивните сојузници, напуштањето на здравата политика за да се затворат во еден тесен, несмотрен и кукавичен егоизам, не придонесуваат да ги направиме големи и против нивната волја. Докажано е дека тие не се на висина на својата среќа што би можеле да ја достигнат – и следователно, неспособни да го преземат управувањето на балканската федерација; нивната периферна положба, впрочем ги исклучува од федерацијата… Ако разумно ги анализираме нештата и создадеме една автономна Македонија, тоа е единствениот начин да не дозволиме Солун да падне во рацете на грчкиот непријател. Тоа е аргументот кој треба да се истакне на г. Венизелос, ако треба, за да се смали Грција барем во Европа. (Операцијата би можела да се изведе преку замена, на пример, за Кипар и земји во Азија). Нека не се повикуваат на тоа дека со истоварувањето на созјуниците во Солун, тие ја презеле обврската да ја предадат на Грција цела Македонија’, истакнува Пикард.
Што се однесува до Бугарите, тој смета дека по нивниот пораз во војната, тие ќе ја сменат страната, но не така што ќе им се даде Македонија:
‘Ние ќе го држиме во наши раце залакот што го посакуваат, за кој водеа војна. Ако по еден пораз, во секој случај неизбежен, тие се ослободат од царот Фердинанд и побараат мир, ние не ќе им ја дадеме Македонија, туку разумно ќе се помират кога ќе гледаат како станува автономна под наша закрила, отколку да ја видат во рацете на Србите или Грците, а идните можности нема да бидат затворени и Македонија ќе стане мамка што ќе ги привлече во една балканска федерација…’, напишал францускиот разузнавач.

ЗОШТО НЕ СЕ ОСТВАРИЛО?

Прашањето за српска Македонија, тој го смета за поделикатно од прашањето за грчка Македонија, поради отворената поддршка и сојузништво што во Првата светска војна владеело меѓу Франција и Србија. Решението би се нашло во ширењето на Србија кон Босна, Хрватска и Црна Гора, односно во создавањето на Југославија, под српска хегемонија (што и беше направено по војната), по што Србите би се откажале од Македонија, во полза на нејзината автономија. Потоа, Македонија би станала дел од заедничката балканска федерација. Тоа, вели Пикард, е единствениот начин во иднина да се обезбеди мир на Балканскиот Полуостров. И завршува со следните реченици:
‘Да внимаваме на сите решенија кои нема да доведат до востановување на доволно јаки сили за да ја зголемат пречката пред германскиот притисок. На Балканот не се потребни ситни држави како прашина; тоа е желба на Германците некогаш формулирана од Бизмарк, туку е потребна една јака сила. Давајќи и го Солун на која било мала балканска нација, да не ја пропуштиме приликата, но важната прилика, дека треба да создадеме на Балканот една сила способна да се смета во Европа како голема сила и да им влева почит како на Германците, така и на Русите. Во основа, тоа би бил еден солиден српско-романски сојуз (од 25 милиони жители) доволно силен за да му се присоедини Бугарија, најнапред со договор, а подоцна, можеби, по федеративен пат. Грција малку ќе биде важна за иднината на Балканот. Таа за секогаш ја пропушти приликата да стане голема. Македонија ќе игра голема политичка и економска улога и ќе биде за сојузниците средство преку кое тие ќе се мешаат во работите на Балканот, и не ќе можат да ја напуштат по победата, зашто скапо ги чинеше што еднаш веќе го направија тоа’, завршил Пикард.
Зошто ова не се остварило? Во својот вовед при промовирањето на преведениот документ во 1971 година, д-р Апостолов истакнал дека причините за тоа ‘се подлабоки и бројни’. Меѓу нив, тој ги наведува следните:
– Кога ваквиот став беше формиран, исходот на војната се уште не беше познат, а Централните сили постигнуваа успеси на фронтовите;
– Во 1916 година царска Русија се уште се наоѓаше во војна како членка на Антантата, па се допушташе дека треба да стане господар на Протоците (Босфор и Дарданелите). Ако тоа се оствареше, тогаш само со автономна Македонија и балканска федерација под влијание на западните сили, членки на Антантата, ќе можеше да се спречи и руското и германското влијание на Балканот;
– Октомвриската револуција ја измени оваа ситуација, па по поразот на Германија и симнувањето на Русија од сцената, опасноста за Протиците веќе не постоела, но затоа се јавила друга опасност: со одземање на Македонија од рацете на балканските земји, а под влијание на Октомвриската револуција, да се испровоцираат револуционерни процеси и кај нив. Така, со жртвување на Македонија, западните сојузници всушност започнаа да се бранат од болшевизмот на Балканот.
Сепак, и без тоа, овој документ сведочи за една сосема поинаква позиција на Франција и во однос на Грција и во однос на Македонија, од таа што денес ја промовира сопругот на Карла Бруни, а што всушност и не е никаква новост, туку има свој континуитет од времето на Франсоа Митеран. Но, од земја која го прокламираше принципот ‘слобода, братство, еднаквост’, а која е способна самата да му се потсмева на тој принцип, и не треба повеќе да се очекува.

Грчката улога
ПРВАТА СВЕТСКА ВОЈНА И ПРИЈАТЕЛСТВОТО СО ФРАНЦИЈА

Во март 1913 година, Александар Шинас извршил атентат над кралот Џорџ во Солун. По ова на тронот седнал неговиот син Константин И, првиот грчки крал роден во Грција (Џорџ бил од Данска) и со православна вера. Константин бил оженет за сестрата на германскиот Кајзер Вилхем, се школувал на Пруската воена академија и нормално, бил прогермански настроен. Додека Елефтерос Венизелос, еден од најголемите грчки државници и еден од најзаслужните што Грција без многу мака, но и со невидени злосторства во 1913 година доби 51 отсто од територијата на Македонија, сакал да влезе во војната на страната на Британците и Французите, Константин настојувал Грција да остане неутрална, тврдејќи дека земјата е уморна по Балканските војни. Британците ги понудиле Смирна и Кипар ако Грција влезе во војната на страната на Антантата. Подоцна понудата била зголемена и го опфаќала дури и Константинопол, иако тој бил резервиран за царска Русија. Поради ова, Константин го распуштил парламентот и закажал избори на кои победила опцијата на Венизелос, по што следело ново распуштање на парламентот поради одбивањето на кралот да го прифати Венизелос и да влезе во војна против Германија.
Бугарија во Првата светска војна влегува во октомври 1915 година како сојузник на Централната оска – Германија и Австро-Унгарија. Поради ова, истата година Франција и Британија се истоваруваат во Солун и ја окупираат Македонија, по што Венизелос создава еден вид паралелна власт на кралот. Така, на Константин му останува да владее со стара Грција, а Венизелос ја презема власта во Македонија. Во август 1916 година, додека на западниот фронт се одвива битката на Сома, една од најкравите во Првата светска војна, грчката војска и жандармерија бараат од Венизелос да воспостави про-револуционерна влада во Солун, под француска заштита. Во декември 1916 година, Французите ја окупираат Пиреја, ја бомбардираат Атина и ја принудуваат грчката морнарица да се предаде. Трупите верни на кралот пукаат во Французите, што доведува до битка меѓу Французите и грчките ројалисти. На крајот, Константин ја напушта земјата, без фактички да абдицира, а неговото место го зазема синот Александар. Венизелос влегува во Атина во јуни 1917 година, по што конечно, грчките трупи им се приклучуваат на сојузниците. Инаку, кралот Александар умрел во 1920 година, каснат од мајмун.
Грчките воени загуби во Првата светска војна изнесуваат околу 26.000 лица што е 10 пати помалку од српските загуби или 8 пати помалку од бугарските.

Независност на Грција
БЕЗ МАКЕДОНИЈА – ДВЕ ПЕДИ ЗЕМЈА

Деновиве Грците прославија 187 години од започнување на револуцијата за ослободување од Отоманската империја, која благодарение на Британците завршила во 1828 година. Иако првиот грчки Устав е донесен веќе во 1822 година, се смета дека поновата историја на Грција започнува со признавање на нејзината независност од Отоманската империја во 1832 година.
Првиот лидер на независна Грција, Јоанис Каподистриас бил убиен во 1831 година. Со асистенција на Обединетото Кралство, Франција и Русија, наредната година во Лондон Грција е прогласена за монархија, а за нејзин прв крал е одреден принцот од Баварија,17-годишниот Ото од Вителсбак. Тој стигнал во Грција во 1833 година со британски воен брод.
Во 1862 година поради спор меѓу кралот и премиерот Константин Канарис се случуваат воени нереди по што Ото ја напушта Грција. Грците тогаш побарале крал да им биде некој од британското кралско семејство, но тоа било спречено, па местото на Ото го зазел Данецот Џорџ И, кој во 1863 година кога седнал на тронот, како своевремено и неговиот претходник, имал само 17 години. Тој владеел до 18 март 1913 година кога на возраст од 67 години врз него е извршен атентат.
Го наследил прогерманскиот крал Константин Први со кого Грција ја дочекала Првата светска војна.
26-06-2019, 09:22 PM
Reply
ЈорданПетровски Online
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 15,742
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#3

Quote:Росоклија: Јас сум “Господинот од Њујорк” кој на Мирка и Дарко им даде материјали за истражувачкото новинарство

Статус на Горазд Росоклија:,ГОСПОДИНОТ ОД ЊУЈОРК”

Господинот од Њујорк спомнат на почетокот на текстот објавен во ,,Нова Македонија” сум јас.
Текстот за печатење буквар на говорниот македонски јазик од страна на организацијата (ВМРО), го прочитав во книгата на Брајлсфорд, ,,Македонија, нејзините етникуми и нивната иднина”(како фус нота) и почнав да го барам букварот.

Во тој период, кај мене на гости во Њујорк дојде Павле Васкопулос. Го задолжив, штом се врати во Грција да го бара букварот во црквите.
Павле ми јави дека дека ,,Емпрос” и ,,Скрипс”, грчки весници од 1905 година, пишувале за букварот но тој нема пристап до нив, во атинската библиотека.
Преку библиотеката на мојот универзитет (Колумбија), влегов во атинската библиотека, ги даунлодирав текстовите објавени во ,,Емпрос” и во ,,Скрипс” и и ги испратив на Мирка.
Мирка и Дарко со истражувачкото новинарство направија историја.”

[Image: ros-1.png]



Quote:ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЈАНЕВСКИ И ВЕЛИНОВСКА ОД 2009: Македонска граматика во 1905 г., аларм од највисок степен во Грција!

[Image: bitola.jpg]
Во овие денови кога дури и Гоце Делчев самите го прогласивме за Бугарин, вреди да се потсетиме на едно наше истражување од 2009 година, со иницијална помош на еден господин од САД, за одлуката на ВМРО во 1905 година да се создаде „македонска граматика“ врз основа на говорот во Битола и битолскиот крај. Зошто таква идеја и одлука, ако Македонци немало и ако ВМРО е бугарска организација, а неговите челници – Бугари? Одговорот не треба да ви го кажуваме, нели? Истовремено посветете внимание на паниката која ги зафатила Грците од самата идеја за такво нешто.

Автори: Дарко Јаневски; Мирка Велиновска

Грчкиот весник „Емпрос“ на 8 јули 1905 година донел алармантна вест. Претходниот ден, нивниот репортер од Виена го испратил текстот отпечатен во весникот „Неа Имерисиа“ (весник во Австрија што го издавале Грци), врз основа на телеграфирана вест од Белград, по што „Емпрос“ пишува:
Како пример за словенските итроштини, ја пренесуваме од виенската Неа Имерисиа следната вест телеграфирана од колешката од Белград, бидејќи Бугарите обично ги испраќаат до европскиот печат сите тие работи што не им одговара да се гледа дека доаѓаат директно од Софија.
Од пред неколку месеци, беше формирана во Битола, од страна на Македонската организација, комисија чија задача е создавање македонска граматика.
Комисијата се состои од седум професори по лингвистика (каде постојат овие професори и на кој универзитет предаваат лингвистика? Во Софија? Таму има само виша школа, а не факултет и нема ниеден професор по лингвистика. Во Белград? Но и таму не постои катедра по лингвистика…).
Како основа на граматиката ќе се земе дијалектот (се разбира словенскиот) што се зборува во битолскиот вилает и ќе се прогласи и од страна на Комисијата како македонски јазик! (Јазиците според Словените се прогласуваат!)
Учителите на словенските училишта во Македонија ќе имаат наредба да предаваат на овој јазик, наместо на српскиот или бугарскиот за да се постават преку тоа основите на автономна Македонија.
Наскоро на овој јазик ќе се издадат читанки и други книги. Штом ќе се постигне ова, Организацијата планира да ја забрани употребата на српскиот и бугарскиот јазик во Македонија.
Се чудиме како еден таков сериозен весник како што е Неа Имерисиа од Виена прифаќа да објавува такви глупости.“
 
Вовед во независност

Од самиот текст на „Емпрос“ во 1905 година, се гледа каков шок била таа вест за Грците. Тоа е само девет месеци откако Грците започнаа позасилено да ги испраќаат своите андартски чети во Македонија со цел да ја „ослободат“, и само 7-8 месеци откако го добија првиот херој во таа борба – Павлос Мелас, официјално убиен од Турците по предавство од Македонците, а неофицијално убиен од еден од неговите соборци за да му го земе ќесето со злато (Димитрис Литоскоу – Грчката антимакедонска борба). Печатењето македонска граматика и протерувањето на другите јазици од македонските училишта, како вовед во создавање автономна Македонија, повеќе од сигурно би значело крај на „ослободителните“ грчките аспирации и многу веројатно, ќе ја изменело и денешната карта на Балканскиот Полуостров. Тоа, пред еден век и четири години, многу добро се сфаќало.
Истовремено, на 8 јули 1905 година, алармантна вест ја објавил и атински „Скрип“. Според веста на „Скрип“, се создава „нова македонска граматика која ќе се употребува во бугарските училишта во Македонија“.(зошто нова ако веке биле Бугари? н.з.) Известувачот на весникот вели:
„Оваа вест веќе ви ја имав телеграфирано. Денес ги додавам овие детали: Пред неколку месеци во Битола беше формирана една комисија од страна на Македонската Организација која има задача да создаде македонска граматика. Комисијата се состои од седум професори по лингвистика. Како основа на оваа граматика ќе се земе дијалектот кој се зборува во битолскиот вилает. Овој дијалект веќе е прогласен од страна на Комисијата како македонски јазик. Учителите во словенските училишта во Македонија имаат наредба да го учат овој јазик наместо српскиот или бугарскиот и преку него да се постават основите за создавање независна Македонија. Наскоро на овој јазик ќе се испечатат училишни и други книги, а Организацијата потоа размислува да ја забрани употребата на српскиот и бугарскиот јазик“.
Грците и грчкиот јазик не се споменуваат во двете вести, но ако од македонските училишта си заминел бугарскиот јазик, протерувањето на грчкиот останувало како мала шега. Какво е значењето на еден таков чекор, доловиле и самите известувачи – тоа е вовед кон автономна и независна Македонија и тоа на севкупната нејзина територија.
Една од клучните причини поради која подоцна големите сили ја аминувале поделбата на Македонија е стравот од нејзино евентуално приклучување кон Бугарија. Во тоа време, најголемиот дел од македонските цркви биле под надлежност на бугарската егзархија, а училиштата и јазикот, исто така, го имале епитетот бугарски. Се сметало дека со можното приклучување на Македонија кон Бугарија, би се нарушила рамнотежата на Балканот меѓу Србија, Грција и Бугарија, на што големите сили не се согласувале. Русија не сакала поради таквата можност да го изгуби сојузништвото со Србија, која ја сметала за брана од Австро-Унгарија, а Австријците пак, стравувале дека на тој начин би се зајакнало руското влијание на Балканскиот Полуостров. Излез од оваа ситуација се гледало во останување на Македонија под Турција, до нејзината поделба меѓу трите соседи.
Во таква положба, појавата на активна идеја за создавање македонска граматика и протерување на српскиот и бугарскиот јазик од училиштата (нужна последица би била создавање брана и за грчкиот јазик), неминовно водело кон уверување на големите сили дека Македонија може да биде независна за што лесно ќе добиела поддршка (што е потврдено од британскиот крал и рускиот цар во Ревал – Талин – во 1908 година). Евентуален противник би била Франција, но подоцна и кај нејзе се јавуваат поинакви размислувања (во 1916 година, токму францускиот разузнавач Рене Пикард и препорача на својата влада став за создавање автономна Македонија).
Во такви услови, сосема е јасно зошто веста за македонски јазик и македонска граматика изгледала безмалку апокалиптично во Атина, Белград и Софија и зошто, ако тоа се остварело, денес картата на Балканскиот Полуостров би изгледала многу поинаку.
Оттука, таквата информација и не можела да биде пренесе поинаку во Грција освен со многу гнев. Но, што навистина станало со печатењето граматика во Македонија и дали за такво нешто, освен медиумски написи, постои и некаква одлука на ВМРО?

Потрага по одлуката

За жал, пишан документ за такво нешто досега не е откриен. Д-р Михајло Миновски, д-р Ванчо Ѓоргиев, академик Блаже Ристовски, д-р Зоран Тодоровски и д-р Ване Стојчев, кои ги консултиравме во последните неколку седмици во врска со ова прашање се едногласни: идејата за македонска посебност постоела и пред посочената 1905 година, но за некаков документ во врска со граматиката и јазикот во македонските училишта, веројатно, ќе треба да почекаме попријатни времиња помеѓу државите на Балканот и поголема отвореност на нивните архиви. Д-р Михајло Миновски вели дека постои голем дел од архивата на ВМРО, посебно таа која му била предадена на Иван Гарванов, а која се уште е недостапна. Не дека тој очекува да види документ потпишан од Гарванов за македонски јазик, но го наведува како пример дека мислењето оти тој период од нашата историја е горе-долу истражен, е заблуда. За затвореноста на грчките архиви, и да не зборуваме.
Сепак, постојат низа причини кои упатуваат на тоа дека е можно формална одлука на ВМРО за македонска граматика и македонски јазик во училиштата во 1905 година и да не била донесена, иако во Неа Имерисиа се зборува за одлука на „Македонската Организација“. Еден од клучните авторитети на ВМРО во тоа време, Даме Груев, пролетта 1905 година се наоѓал во Бугарија, а најмногу што си дозволил е да дојде до скопскиот регион. Во април 1905 година била донесена и наредба од битолскиот судија – истражител за апсење и судење на Даме Груев и Ѓорги Сугарев заради револуционерна активност, а отоманската држава побарала од Софија тие да и бидат испорачани. На 28 април, односно 11 мај 1905 година, со нотата број 284 бугарското Министерство за надворешни работи одговорило негативно на таквото барање, со образложение дека „нивната врска со наведените дејства по судски пат не е утврдена, ниту е утврден барем еден конкретен факт кој би налагал екстрадирање“. Но, тоа што е битно за овие редови е дека оваа турско-бугарска преписка ја покажува положбата во која тогаш се наоѓале клучните луѓе на Организацијата. Во Македонија им се заканувало апсење, а единствена шанса за спас им била Бугарија. Во такво услови, очигледно е дека по однос на прашањето за македонска граматика тие би се однесувале внимателно во смисла на оставање официјален писмен траг кој би им ја загрозил заштитата од Бугарија.
Истовремено, самата Организација се наоѓала речиси пред распаѓање, што фактички и се случило по неколку месеци на Рилскиот конгрес. Заради тоа, донесена е одлука револуционерните окрузи во Македонија да имаат што поголема автономија. Можно ли е тогаш една таква одлука за македонска граматика и за протерување на српскиот и бугарскиот јазик од македонските училишта да била донесена од Битолскиот револуционерен округ, а потоа во извештаите во весниците тоа да било оквалификувано како одлука на целата Организација?
Англичанецот Хенри Брејлсфорд, еден од водечките коментатори на „Дејли њуз“ и член на хуманитарниот Македонски помошен комитет, во својата книга „Македонија, нејзините народи и нејзината иднина“, издадена 1906 г. напишал:
„Комитетот или некои негови делови, дури размислува (1905) за политика на наметнување на македонскиот словенски дијалект, наместо литературниот бугарски, како јазик во сите егзархистички училишта во Македонија. Се зборува дека за таа цел се печатени граматики. Ова, ми се чини, ја докажува искреноста на локалниот автономистички патриотизам“.

Пиштол в уста на Чуповски

Брејлсфорд, кој пет месеци престојувал во Македонија и секако имал можност изворно да се запознае со многу работи, зборува за Комитетот или некои негови делови и за локален автономистички патриотизам. Тоа не води кон Битола, чиј Комитет, според белградска Политика од 26 март 1905 година, го сочинувале Димитар Ризов, Наум Ристов, Петар Лигуши, Анастас Лозанчев, Алтипармак и д-р Владев. Белградскиот весник односно неговиот известувач од Битола, кој го криел идентитетот заради страв од ликвидација, тврди дека овој состав дури испратил и меморандум до големите сили во однос на положбата на Македонија, нешто што исто така недостига како документ во нашата историја. Но, Ризов, Лозанчев, како и Груев, во тоа време се надвор од овој регион, што ја исклучува нивната улога во сето ова.
Останува тогаш да се разгледа можноста дека одлука за печатење македонска граматика била донесена во друг состав, можеби од останатите членови на округот, но и по повеќе од еден месец истражување (што за историската наука е малку, но за еден весник премногу долго време) поконкретни податоци за тоа не најдовме.
Сепак, постои друга линија што упатува на тоа дека пролетта 1905 година во Битола и Битолско навистина се подготвувало такво нешто. Тогаш, таму пристигнува Димитрија Чуповски со иста идеја и цел. Академик Блаже Ристовски тоа го опишал на следниот начин:
„Во 1905 година, кога во Одеса се печати списанието Вардар на Мисирков, Д. Чуповски доаѓа во Македонија и во текот на неколку месеци држи тајни состаноци и има многу средби со истакнати македонски дејци во врска со организирањето на просветата на македонски јазик… Европскиот печат почна да пишува дека во Македонија се подготвуваат македонски учебници, македонска граматика и сл., што предизвика аларм среде заинтересираните кругови во соседните метрополи“, запишал Ристовски.
Но, продолжува тој, „некои бугарофилски формации на ТМОРО, во велешко… му се заканија на Чуповски со смрт и тој мораше да се врати во Русија“. Станува збор за војводата Стефан Димитров кој му ставил пиштол в уста на Чуповски, по што тој немал избор освен да си замине.
Дали тука пропаднала целата идеја? Не, и во тоа не уверија Англичанецот д-р Карло Билд и д-р Ванче Стојчев, кој во 1993 година открил и публикувал еден друг текст од странски весник.
Граматика и кај Сандански
На 5 јули 1905 година, д-р Карло Блинд, противник на македонската идеја, во лондонскиот весник Пал Мал Газете објавил текст кој од битолско не води во спротивниот крај на Македонија под контрола на Јане Сандански. Блинд расправајќи се со идејата на Сандански за независна Македонија вели дека таа не е оправдана, па оттука било залудно „Македонскиот комитет да се обидува да создаде јазик единствен за сите“. Тоа што нас не интересира, следи во следните редови на Блинд:
„Учените од Комитетот на Сандански создаваат граматика на македонски јазик како јазик на целата област. Дијалектот на битолскиот вилает се земал за основа на тој нов македонски есперанто. Новиот македонски јазик требало да го истисне српскиот и бугарскиот јазик од Македонија, бидејќи македонскиот јазик бил различен од тој што се зборувал во Бугарија и Србија“.
Ова веќе внесува поинаква димензија на целиот случај. Потребата еден Англичанец да ја напаѓа оваа идеја укажува на тоа дека станувало збор за многу посериозен проект, кој очигледно излегувал од битолските рамки и ја покривал цела Македонија.
Како и да е, улогата на Сандански во серскиот регион, на Чуповски во битолскиот, пишувањата на Неа Имерисиа, на Хенри Брајлсфорд, на Карло Блинд, се премногу факти на едно место за да може да се каже дека станува збор за работа преку која може лесно да се помине. Тоа што досега не се откриени документи во врска со ова, не значи и дека ги нема. Сосема друга е работата што е очигледно дека целата идеја не била реализирана, но се чини, допрва ќе треба да се утврдува како и зошто.
Во секој случај, станува збор за една непријатна работа за нашите соседи, пред се за Грците и Бугарите, кои македонската посебност сакаат да ја врзуваат за Коминтерната. Ова дава и поразбирлива слика зошто целиот проект е обвиткан со еден вид мистерија. Документите за македонското прашање, сепак, повеќе ги има во туѓите архиви отколку во нашите.
26-06-2019, 09:34 PM
Reply
ЈорданПетровски Online
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 15,742
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#4

Quote:Јане работел на тоа, но вистината за македонската граматика од 1905 е во грчките архиви!

26.06.2019

[Image: View_of_the_Acropolis_Athens_pixinn.net_.jpg]
Во овие денови кога дури и Гоце Делчев самите го прогласивме за Бугарин, вреди да се потсетиме на едно наше истражување од 2009 година, со иницијална помош на Горазд Росоклија, за одлуката на ВМРО во 1905 година да се создаде „македонска граматика“ врз основа на говорот во Битола и битолскиот крај. Зошто таква идеја и одлука, ако Македонци немало и ако ВМРО е бугарска организација, а неговите челници – Бугари? Одговорот не треба да ви го кажуваме, нели? Ова е второто продолжение од текстот во кое ви ги изнесуваме сознанијата за тоа на историчарите д-р Михајло Миновски, д-р Ванче Стојчев, д-р Ванчо Георгиев и сега веќе покојниот д-р Блаже Ристевски
Автор: Дарко Јаневски; Мирка Велиновска
Во вчерашниот број објавивме дека на 8 јули 1905 година, два грчки весника, „Емпрос“ и „Скрип“, пренеле вест печатена во виенскиот весник „Неа Имерисиа“, според која, „Македонската организација“ донела одлука за печатење македонска граматика чија основа е битолското говорно наречје. За таа цел биле ангажирани дури седум професори лингвисти. Следен чекор, според објавеното во Виена, а пренесено во Грција, требало да биде протерување на српскиот и бугарскиот јазик од училиштата во Македонија, а сето тоа, според алармот на „Емпрос“ и „Скрип“ водело кон македонска автономија и независност.
За жал, досега не е откриен писмен документ кој би ја потврдил одлуката за која зборуваат грчките весници. Посредно, преку еден текст на д-р Карло Блинд во лондонски Пал Мал Газете, откриен и публикуван кај нас од д-р Ванче Стојчев, а во кој се вели дека „учените од Комитетот на Сандански имаат задача да создадат таква граматика“, дознаваме дека всушност станувало збор за една поширока акција за дефинитивна сепарација на Македонија, во што учествувал и Димитрија Чуповски, кој за таа цел дошол од Русија.

ИМА И ДРУГИ ПРИМЕРИ

Македонските историчари кои во текот на повеќе од еден месец ги консултиравме, се едногласни во тоа дека фактот што досега не е откриен писмен документ што би го потврдил сето ова, не значи и дека не постои. Д-р Михајло Миновски го наведе примерот со архивата на ВМРО која му е предадена на Иван Гарванов и до која македонските историчари се уште не можат да допрат. Истовремено, сите потврдуваат дека таквата евентуална одлука на ВМРО, односно ТМОРО, во тоа не време не е единствениот обид да се постават поцврсти основи македонската национална свест на почетокот на 20-от век што последниве години ни е оспорувано од сите страни. Д-р Ванчо Георгиев вели дека такви примери, кога се зборува за посебноста на народот што живеел во Македонија, има дури и кај тогашниот бугарски кнез Фердинанд. Во врска со ова, д-р Георгиев истакнува:
– Иако моја специјалност е токму тој период од нашата историја, досега не сум сретнал документ во врска со одлуката од 1905 за која зборувате. Но, наведеното не е единствен показател за посебноста на Македонците, има многу такви примери, па тоа може да се најде дури и во едно обраќање на бугарскиот кнез Фердинанд при неговата прва посета на Истанбул. Или би го навел примерот со еден бугарски министер за образование од тоа време, кој приватно сосема бил свесен за посебноста на Македонците, иако во официјалните документи цврсто стои на бугарската позиција за еден народ. Сепак, факт е дека ни недостигаат документи за тоа и тие се алката од синџирот што ни фали.
Д-р Ванче Стојчев пред 16 години го објави написот на д-р Карло Блинд во кој се зборува за намерата на Јане Сандански да создаде граматика на македонски јазик. Тој период се поклопува со времето кога во едно писмо до грчките жители на Мелник, Сандански им порачува на Грците дека не треба да се плашат од припојување кон Бугарија и дека Македонија им припаѓа само на Македонците. За објавеното во Пал Мал Газете, д-р Стојчев ни изјави:
– Станува збор за документ во кој е содржан извештај на Карло Билд. Тој бил задолжен за Турција во тоа време, што ја вклучувало и Македонија. Значи во прашање е извештај во кој се вели дека луѓе од Комитетот на Сандански подготвуваат граматика на македонски јазик со битолскиот дијалект како основа. Тоа го објавив во 1993 година и предизвика големо внимание. За жал, досега нема понатамошно откритие во врска со ова. Секако дека треба да се има предвид времето кога тоа се случувало. Организацијата, вклучувајќи го и Сандански се подготвувале за Рилскиот конгрес кога фактички доаѓа до нејзино распуштање. Претходниот Прилепски конгрес се одржувал така што делегатите се селеле од едно во друго село, за да не бидат откриени. Во меѓувреме, Сандански веќе преживеал два обиди за атентат, и во таква ситуација, веројатно не ни било можно Организацијата како целина да донесе одлука за создавање македонска граматика. Како и да било, писмен документ за тоа не сме откриле, но тука има простор за истражување. Јас моментално работам на една книга за Букурешкиот договор, и има многу работи кои досега не биле истражени. Така е веројатно и во овој случај – потенцира д-р Стојчев.

САМИТЕ СВОЈ НЕПРИЈАТЕЛ

Академикот д-р Блаже Ристовски истакнува дека посебна новост од напишаното во грчките весници е податокот за „седум професори лингвисти“.
– Но, станува збор за идеја што има подлабоки корени. И Борис Сарафов уште во 1902 година во едно интервју зборува за посебност на македонскиот јазик и за тоа дека Македонците не се ни Срби ни Бугари. Или во 1904 година Мишајков во Битола веќе подготвува македонски училишта. Интересно е дека јас уште одамна дојдов до податокот за Србинот Тома Симиќ, кој во 1901/02 година наводно подготвил македонска граматика и дури ја испратил на печатење во Петроград, но таму јас не успеав да ја најдам. Симиќ поради својата работа остро бил нападнат од белградскиот печат, а во 1902 година починал, така што проектот му останал незавршен – вели академикот Ристовски.
Тој додава и дека во 1902 година во Белград, Македонскиот клуб прогласил македонски литературен јазик со фонетски правопис.
– Постои и Македонска национална програма чија цел се македонски јазик, црква и автономија која Дедов и Мишајков ја доставуваат до руската влада. И Хрватите се занимавале со македонското прашање така што во 1903 година Ватрослав Јагиќ пишува статија за тоа. Значи постојат низа примери од овој аспект. Тоа што се случувало во 1905 година во врска со ова, досега не сме успеале да го документираме, а мисијата на Чуповски завршила така што во Велес, војводата Стефан Димитров му ставил пиштол во уста и го принудил да се врати во Русија. Тоа го покажува нашиот проблем – самите си имаме направено многу поголеми зла од другите – вели академикот Ристовски.
26-06-2019, 09:36 PM
Reply