Добредојдовте
  • Users with e-mails at mail ·ru, aol ·com and gmx ·com to contact admins for registration.
  • Новорегистрираните членови повратниот одговор од форумот за активирање на сметката нека го побараат и во Junk на нивните пошти.
  • Сите регистрирани членови кои неучествуваат во дискусиите три месеци автоматски им се брише регистрацијата

 

Thread Rating:
  • 0 Vote(s) - 0 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
ЛАЖНАТА ХРОНИКА НА СЕКУЛОВСКА ЗА ПОЛИТИЧКИ ПРОГОН СО ЛУСТРАЦИЈАТА
Author Message
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#1

Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Љубомир Фрчкоски

Од: Биљана Секуловска 9:49 am - 25 June 2020

[Image: frckoski.jpg]

По завршувањето на вонредната состојба заради пандемијата со Ковид 19, продолжува серијалот на НОВА за лустрацијата. Следува сведоштвото на Љубомир Фрчкоски, професор, поранешен министер, активист.
Еден од методите на тие времиња, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но, кон оние оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.
Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава. 

Секуловска: За што бевте лустриран, кои беа причините

Фрчкоски: Законите за лустрација се смислени, можеби можат да се бранат во делот на однос кон минатото, во однос кон минатото, кон однос на еднпопартиските, комунистичките диктатури во источниот свет и во Источна Европа, кога немало систем на владеење на правото, каде што не можеле да се жалат на кршење на сопствените права, а му ги кршела еднопартиската власт.  И немало раме за плачење никакво. Никаков плурализам, никакво владеење на правото. Логиката на одбрана е тоа.
Долго време страдале, луѓето страдале, немале каде да се бранат, системот преку партијата малтретирал, итн.,итн. И целата логика, образложение во резолуциите две на Советот на Европа околу тоа, така се таргетираат, така се објаснуваат.
Сега, главниот проблем кај нас настана кога расправата околу Законот за лустрација во две верзии- Законот на Андов, па потоа корекцијата на тој Закон од ВМРО, на која Андов веројатно се сложи премолчено, е дека тоа кај нас ќе се протегне и после паѓањето на еднопартискиот режим. Сега, тоа е суштинската грешка. Тоа е клучната грешка по која го оценувате Законот.
Друга работа е дали тој добро се применувал во минатото, дали опфатил се, дали бил селективен, тоа е една работа. Ама он можеби имал можност на минатото да се однесува, по логиката на своето постоење. Но, кога ќе го префрлите во демократија, тогаш тоа тотално се губи- он тотално се разоткрива дека е witch hunt- гонич на вештерки, или дека е инструмент за политичка пресметка, затоа што нема никаква логика да го браните.
Зошто? Затоа што политичките злоупотреби и кршења на правата во транзициски демократски системи се решаваат преку судовите, бидејќи таму некакво базично владеење на право имате, имате дури и да не е совршено, дури да е  фалично, дури и да е вакво и такво, но некакво има. И секогаш логиката е денешната узурпација на министерот за внатрешни ќе се гони кривично. Кривична пријава ќе му поднесат, нема потреба да го лустрираат. Бидејќи, лустрирањето е блага мерка, вие не го казнувате.
(Мислите на Наќе Чулев?) Било кого, претходно мене, 1992 година, претходно Мијалков, претходно Јордан… значи сите. Каде што згрешиле други министри, им поднесувате кривични пријави. Можете- не можете, ќе ги вратите кривичните, СЈО ќе формирате ако не може ОЈО. Значи, сега овие сите што од СЈО ги гонат се такви. Правеле кривични дела, не можело нормално да се прави, ама стигнало СЈО, ги гони.
Знаете, имате варијанти, можности, и затоа лустрацијата, која претставува елиминирање од политичкиот живот без казна е меко средство и не се применува во такви услови, нема никаква логика да се применува. Тоа е за нешто од минатото за што не може сега да се суди.
Е, тука е главната грешка. Тука тие всушност го прекршија Законот, никому ништо не направија и во таа смисла, јас сум на пример лустриран како наредбодавач, не како варијанта информатор, не сум се информирал самиот себе, како министер на внатрешни, или претходните информатори, или што и да биле во минатото, туку како наредбодавач. Значи сум давал наредби да се прислушува и сум користел материјали од тоа прислушување на нелегален начин – такво е образложението,  за политички предности веројатно. За некаква политичка предност, елиминација на политички противници, во таа смисла е аргументацијата.
Меѓутоа, наместо да ми поднесат кривична пријава за тоа, бидејќи е тоа кршење на законот, злоупотреба на службената должност и овластувања, тоа е чиста работа, тие всушност ме лустрираат. Лустрирањето што значи? Ништо. Практично, не ме судат, да речеме, не ми докажуваат дело, немаат потреба да докажуваат пред суд тоа што го тврдат, туку само те елиминираат, можат да те истераат од работа, евентуално и тој тип на штета да ти го направат. Не можат ништо да направат суштинско, да докажат правда или да докажат дека е тоа точно.
Тоа е проблемот со лустрацијата кога ќе се префрли во простор за кој таа не е дизајнирана. И, сега тука настана каша, нормално, не можеше тука ништо да се аргументира, ниту да се кажува: Абе, не е така, видете вака.
Нема врска, отиде во една ирационална насока, на пресметка, на жестокост. И, кај мене образложението беше дека биле прислушувани некои екстремисти од 1992, 1994 година, во тој период е тоа, кои имале желба да користат насилство или оружје во политичкиот живот, тоа се некои врзани за Бугарија и некои врзани за Косово или за Албанија, таков тип на екстремизам. Мислам дека имаше некои про-Бугари, некои про за голема Албанија, некои такви личности. Една- две се таму ставени.
Сега, докажување- дека тоа не е од мојот период, дека е од претходниот период, да речеме, Јордан Мијалков ги потпишал на почеток, првичните, тоа нема врска. Па дека јас.. па дека после продолжил Чокре да го прави… Мислам дека и Чокревски го лустрираа после, не се сеќавам.
Меѓутоа, Јордан Мијалков кој оргинерно ги потпиша ( се смее)… тие биле основани, тој морал да ги потпише, нема врска, меѓутоа него па не го лустираат, го оставаат, туку овие што им се од другата политичка банда, нив им се насочуваат и пред се, мене, бидејќи тоа е таа приказна.
Целиот тој пост-1991 година Закон за лустрација,  протегнат како чорапа,  е всушност за некои фаци, не за сите. Сега тука настрадаа некои потсекретари во внатрешни, на пример, Богоевски, па Добри Величковски, тие што ги иницирале тие постапки веројатно, или ги имаат на потпис исто така. Бидејќи, потпишувањето на таквите средства и денеска и тогаш, оди- прво се потпишува началникот, тоа е првото надредено лице, па над него помошникот, па… има четири-пет потписи и на крај- министерот.  Сега некои, селективно, кои не им бие симпатични ги лустрирале исто така, еден од Битола, едни од тука, два-тројца, функционери.
Велам, не можеше ништо паметно да се направи околу аргументација зошто-како. Тоа тргна и се претвори лустрацијата во една Комисија за отстрел и тука функционираа добро ДУИ и ВМРО-вциве пред се, Томе Аџиев, кој беше една простачка инстурментализација на таа политика. Имаше тука неколку кривични пријави против него, за злоупотреба на службената должност околу тоа. Дури и таквиот Закон, кој беше во основа погрешен, тој лошо го применуваше. И тенденциозно го применуваше и се узурпирано, врзано за пресметки со политичките противници, правеше по порачки, итн. Меѓутоа, судот не функционираше, и сето тоа беше бесполезно. Јас во принцип, не се бавев со тоа, мене ми беше јасно, еден-два текста напишав, гледам сега во текстовите- Каде оди македонската лустрација, се вика едниот. Тоа е тоа- каде оди, и некакви (текстови), каде ги наведов тие резолуции од Советот на Европа- како треба да биде и како е кај нас.
Имаше во меѓувреме една магистратура, одлична магистратура, која ја одбрани една колешка, која работеше во Собранието, токму за лустрацијата, и компаративниот преглед на сите закони лустрација во Европа и тоа е одлично како текст да го видите- као е во Полска, како е во Романија, како е направено, кои закони, кои проблеми, кои се сите претставки пред Судот во Стразбур, околу лустрацијата, за што судел, за што пресудил.
И кај нас, постапките по лустрацијата кои завршија до Стразбур беа сите прифатени, против Законот, во основа, од банални работи дека имињата се згрешени, па некој е лустриран што не требал да биде лустриран, со слични имиња, до вакви суштински процеси, каде што Законот е целосно погрешно направен и најчесто, од причини што нема можност за конторверзност на која било постапка во која ви одземаат права.
Значи, еден од принципите во правото е кога те судат за нешто, те обвинуваат за нешто, и ти ќе изгубиш некое право, да речеме, на вработување, или едноставно честа ти ја навредуваат, ти мора да можеш да се браниш. Како ќе се браниш… ама некако мораш. Не може да ти речат- Сега тебе ќе те малтретираме, а ти не смееш да писнеш. Или не можеш да писнеш. Тоа не може.
Сега, бидејќи постапката за лустрација е токму таква, инквизициска, тој ти носи одлука и ти дава, можеш да направиш увид ако инсистираш, ама не можеш да се браниш.
Да речеш:
-Ова не е точно, што значи ова, ќе донесам сведоци дека ова е наместено. Овој целокупен разговор што мене ми го покажувате е фалсификуван.
Не можеш ништо да направиш околу тоа. Со тоа се бавеа другите, што се тужеа со нив,
Е, бидејќи таквата можност не е овозможена во постапката кога те лустрираат, постапките во Стразбур сите паѓаа по таа основа. Не дискутираат за друго нешто- да е праведно, кој си ти, што си. Нема можност од контроверзи и паѓаат, бам, бам. И тука имаше едно, мислам едно 15,20 такви постапки паднаа, сите кои тужеа таму, и државата тивко ги обештетуваше тие луѓе. Меѓутоа, немаше консеквенца за перпетоаторите што се вели, за сторителите. Тие кои практично доведоа до таква ситуација.
И денеска нема таква ситуација.
Кога тоа се случи, мене ми беше јасно и затоа што немате никакви можности, правни, за расправа, борба, тука само поголемо задоволство им правите ако гледаат дека се нервирате и дека нешто возбудено се однесувате во јавноста. Јас едноставно, ништо… освен тие два текста,  велам, ништо не реагирав.
Сега тие се обидоа да ме истераат од работа, односно тие му дадоа таква претставка- дека сум лустриран- до ректорот, Вељо, претходниот и до деканот, во тоа време беше Борче Давитковски. Сега, некои од тие луѓе кои беа лустрирани, претходно, по други основи, не како мене како наредбодавач, или како информатори, или не знам како веќе…
Во Битола ми се чини, или во Прилеп, или во Охрид, ги изгубија работните места, или овде можеби, или се пензионираа, се повлекоа сами, без да бидат истерани, што (навистина) се случи така. Не знам точно кој е тој број, меѓутоа, некои умреа. Добија инфаркт, мозочен удар.
Оној човек што го згрешија по име. Да речеме, Слободан Богоевски е потсекретар на МВР и има еден Слободан Богоевски, земјоделец. Не знам каде е, не знам што беше. Него го лустрирале. И тој човек доби шеќер, настрада нешто. Додека расчистија кој е-што е, мислам дека почина. Се случи нешто такво.
Така што, тој тип на трагедии е посебна приказна, знаете. Не може секој да го издржи тоа. На некој начин јас сум истрениран, 20,30 години во политика и тој тип на…сум претрпел седум-осум кривични пријави од разни режими, од 1994 година па наваму, 1996 година, до атентатот, и сега се ова доаѓа еден удар во низот. И на некој начин си истрениран да ја повлечеш својата возбуда, некојпат немаш што да правиш, (останува) да не се нервираш.
А овие луѓе не, овие луѓе, на овие првпат им се случува во животот тоа- траума, семејство, работа, брука, пријатели, итн. И една серија од нив, умреа. Таа листа е најважна да се направи.
Сега не е (предмет на) расправа Законот, тоа е јасно каков е тој, јасно е дека е тој најлош во целата серија на обиди за лустрација. Македонскиот case (случај) (се смее) е најлош, како и владеењето на Груевски. Туѓман исто имаше такви идеи ама не го заврши во Хрватска. Овој нашиов го заврши, 11 години, одозгора и го заокружи. Сега чекаме да паднат фасади. Е, сега и ова исто така. Овој Закон најлошо заврши овде. Затоа што, целиот скоро истера до крај, дојдоа да го укинат до 2020 година. Немаме ние прекини, или борба социјална па да сопреме нешто.
Не, ова тече… И тука има жртви. Јас не сакам да се ставам меѓу нив. Бидејќи јас воглавно, ќе ви опишам, не се… освен тој директен напад, не се почувствував нешто посебно повреден од тоа, иако не беше пријатно воопшто, ама не се чувствував повреден. Ама има луѓе кои не ја преживееја таа операција. Посебно вака, што не се навикнати на тоа.
Факултетот зазема став дека професијата (професор) не е државен службеник. Лустрацијата се однесува на луѓето кои се државни службеници и функционери. Односно, имаат јавни овластувања- само на нив. Приватни професии, професии воопшто, не ги засега последицата од лустрација. Они ќе донесат решенија, ама не се одразува на вас. Освен симболично. Значи, проблемот кај професорите се отвори, освен овие што веќе сами се повлекоа, не исчекаа, или некои што приумреа по пат, се прекрши преку тоа дали професурата е државен службеник или е професија.
И тука беше Борче Давитковски, деканот, добро се постави, искрено, точно и до крај, дека професурата е професија, не си државен службеник. Не можат тие да те местат, да ти даваат звања, тоа си оди како кариера. Сега ти можеби не можеш да бидеш декан, бидејќи деканот има јавни овластувања, потпишува дипломи, решенија, тоа се јавни овластувања. Но, од професорската дејност не можат да те сменат. Тоа беше став премолчен, и на ректорот. И тие, еднаш, двапати, трипати, се обидоа, со закани, и не успееја.
И тоа беше за нив неуспех, затоа што сепак јас бев главен таргет во таа пост 1991 лустрација. И тоа полека, кога нема да успеат, полека се повлекуваат, молчешкум. Не зборуваат ништо, не прават ништо, ама така, молчат.
Ете тоа така, главно, во мојот случај почна и заврши. Ќе ги истрпите и тоа  една чиста ирационална несреќа и обид, онака, лудачки обид да се пресметуваат. Тоа е и ниво на политичка култура, еден неписмен, во основа гест, знаете. Да направите од Закон… ќе ви речат сите- Чекај, ало, па кај сите држави е за комунизмот. Како кај нас после ова. Никому ништо (тивко, дури неразбирливо). Тоа треба да бидеш ептен ѓон за тоа. Оти, некој ќе рече- Чекај, ова не важи, дај да го претвориме вака, дај да кажеме нешто друго, како ќе се браниме. Не бе… не им е гајле. Тоа е таков тип на profile (профил).

Секуловска: Како дознавте дека сте лустриран?

Фрчкоски: Па не знам, почна да се зборува за тоа. Дадоа некои изјави или преку медиумите. А добив потоа формално решение.

Како реагираше семејството, колегите, јавноста?

Фрчкоски: Па не можам да оценам јас како јавноста реагирала, мислам дека им беше јасно. Семејството нормално, секогаш се потресува. Жените секогаш најлошото го гледаат. Губите работа, сега треба да…
Иако, знаете, сега да не се жалам, стварно не сакам во таа смисла јас… затоа што, јас не сум реално жртва, таму има други жртви, кои се навистина жртви. И чии семејства се навистина жртви. Сега јас да се правам жртва не ми изгледа пристојно, меѓутоа, стравот е секогаш- ако изгубите работа, некоја која сте работеле цел живот и само таа сте ја работеле, ништо друго не сте работеле, што ќе работите друго? Сега, одговор е- јас ќе се снајдам… (се смее) секако ќе се снајдам. Ама, непријатен гест е. Ако успеат тоа да ви го направат, тоа е неперијатно.
И поради тоа беа возбудени едно време, поготово затоа што се адвокати и правници, знаат за што се работи точно, знаат дека е тоа невозможно, но сепак возможно. Ем невозможно, а сепак возможно. Насилно возможно.
Кај колегите немаше некакви реакции, јасно им беше што се случува, затоа што Правниот факултет е поделен- сега имате група тврди ВМРО-вци, гледате овие што се сликаат пред Белата палата. Не знам како реагираа тие, што мислеа. А другиве колеги, практично немаше никакви реакции. Очигледно го примаа тоа, затоа што кај мене тој тип на судир со тие власти беше практично дневна работа. Пишуваш, се расправаш, емисии, така што тоа е како една линија на тој судир.
– Еве сега, контра-удар има, сето тоа што зборува. Не знам како реагираа поинаку. Немав евиденција.

Секуловска: Политичката ситуација во која бевте лустриран

Фрчкоски: Тоа беше едно мракобесие од 2011 година, особено кога ги добија- кога ги украдоа изборите во основа, и кога опозицијата се исплаши вистински да реагира, односно да не ги признае. Практично, 2011 година ја имаме најжестоката вмровштина. Тогаш се овие главни прислушувања, притисоци и тогаш се тие лустрациони пикови. Тогаш се осетија дека мора да се пресметаат до крај.

Секуловска: Дали тужевте после лустрацијата?

Фрчкоски: Јас малку задоцнив со мојата претставка до Стразбур, бидејќи јас ги баталив тие работи, не мислев ништо да правам. И имав само една кривична пријава кон… брат ми инсистираше, тој е адвокат, да ја поднесе, кон…Томе Аџиев. За злоупотреба на службена должност и овластувања. Таму беше Чедо (Дамјановски). Имаше некои докази за таа злупотреба околу документите, а потоа ништо не се случи, пропадна.

Секуловска: Дали сакате да тужите во иднина?

Фрчкоски: А, сега кога ќе се поништи Законот, значи ако се поништи Законот, веројатно ќе се поништи, бидејќи тоа е еден од првите членови, недвосмислено прифатени, во Програмата за реформи на правосудството, сега донесена, пред една година- две, прва, втора, трета точка е поништување на лустрацијата. И сите се сложија околу тоа. Значи, кога ќе ја поништат лустрацијата, поништување за разлика од укинување претпоставува како да Законот воопшто да не постоел. Сите последици се ништат, се, се.
И таму, имате нормални ситуации на луѓето кои страдале највеќе, тоа се жртвите, не дај боже умреле или се разболеле, можат тоа да го докажат. Они секако ќе тужат со различни скали на отштети. Не знам дали државата баш тоа може така да го земе сега и да рече- Ајде на сите што се лустирани, 2.000 евра, 3.000 евра, бутур секој. Не, има жртви вистински. А јас секако ќе се приклучам на таа грипа која ќе тужи, зошто да не.
Треба да се воспостави правило секогаш- треба да има последици за правните гести, така се формира политичка култура и правна култура. Јас мислев дека треба да му водат импичмент на Иванов (Ѓорѓе Иванов, екс-претседателот), кога не го додели мандатот (на Заев, за премиер). Независно дали можат да најдат мнозинство, двотретинско, вистински да го сменат. Не е важно.
Трамп не успееја да го сменат, но воспоставија правило. Не може да го скршите Уставот и- ништо. Морате импичмент да водите. Значи, морал да даде, или требал, или бил обврзан да даде мандат или не. Слично, во такви ситуации не правите политичка калкулација како ќе заврши, туку морате да го направите тоа што следи.
Во овој случај, тоа што го направиле, мора да се направи, и да ја чини државата и да има последици можеби по тие што го правеле, после тоа, за да се воспостави правен преседан и политичка култура, да не го прават понатаму, таков тип на ирационални гестови.

Секуловска: Има ли дефиниција за успешна лустрација, а да може да се избегне политички прогон, можно ли е да не биде спроведувана со политички мотиви?

Фрчкоски: Видете, има некои случаи каде што таа лустрација била ограничена, селективна, и тоа биле најжестоките случаи на тајно полициско следење- во Источна Германија, Полска… кои завршиле во периодот на владеењто на комунизмот.
Сега, таму имате други проблеми- колку широко ќе оди тоа, кого се ќе опфати. Ама тоа се проблеми во зона во која лустрацијата е наменета нормално. Тоа е владеењето на комунистичкиот диктаторски режим, насилство, убивање, тужакање, информација внатре во фамилиите, уцени, итн. Тие нешто од тоа елиминираа и го завршија. И потоа документите кои стоеја или ги ставија под посебен режим, или ги уништија, и го завршија процесот. Значи тоа треба да биде краток, ефикасен, да се однесува на главните сторители, и- да заврши.
Тоа е тоа. Немате тука некоја голема политичка пресметка, бидејќи ги знаете перпетоаторите од минатиот режим. Некои се мртви, некои се многу стари, некојпат симболично, некојпат и реално ќе ги осудите, и тука ќе заврши приказната. Не го ширите тоа. Тоа е најчесто симболичен гест на правда. Не очекувајте сега да ви ги променат политичките односи во сегашноста, тој систем, а нашиве сакаа тоа да го направат. Да ги елиминираат главните политички противници, или, во мојот случај, она што го мислеа, идеолози на другата страна. – Сега тука ако удриме, тоа… Ете, тоа е тоа.
26-06-2020, 11:42 AM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#2

(26-06-2020, 11:42 AM)ЈорданПетровски Wrote:
Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Љубомир Фрчкоски

Од: Биљана Секуловска 9:49 am - 25 June 2020

[Image: frckoski.jpg]

По завршувањето на вонредната состојба заради пандемијата со Ковид 19, продолжува серијалот на НОВА за лустрацијата. Следува сведоштвото на Љубомир Фрчкоски, професор, поранешен министер, активист.
Еден од методите на тие времиња, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но, кон оние оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.
Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава. 

Секуловска: За што бевте лустриран, кои беа причините

Фрчкоски: Законите за лустрација се смислени, можеби можат да се бранат во делот на однос кон минатото, во однос кон минатото, кон однос на еднпопартиските, комунистичките диктатури во источниот свет и во Источна Европа, кога немало систем на владеење на правото, каде што не можеле да се жалат на кршење на сопствените права, а му ги кршела еднопартиската власт.  И немало раме за плачење никакво. Никаков плурализам, никакво владеење на правото. Логиката на одбрана е тоа.
Долго време страдале, луѓето страдале, немале каде да се бранат, системот преку партијата малтретирал, итн.,итн. И целата логика, образложение во резолуциите две на Советот на Европа околу тоа, така се таргетираат, така се објаснуваат.
Сега, главниот проблем кај нас настана кога расправата околу Законот за лустрација во две верзии- Законот на Андов, па потоа корекцијата на тој Закон од ВМРО, на која Андов веројатно се сложи премолчено, е дека тоа кај нас ќе се протегне и после паѓањето на еднопартискиот режим. Сега, тоа е суштинската грешка. Тоа е клучната грешка по која го оценувате Законот.
Друга работа е дали тој добро се применувал во минатото, дали опфатил се, дали бил селективен, тоа е една работа. Ама он можеби имал можност на минатото да се однесува, по логиката на своето постоење. Но, кога ќе го префрлите во демократија, тогаш тоа тотално се губи- он тотално се разоткрива дека е witch hunt- гонич на вештерки, или дека е инструмент за политичка пресметка, затоа што нема никаква логика да го браните.
Зошто? Затоа што политичките злоупотреби и кршења на правата во транзициски демократски системи се решаваат преку судовите, бидејќи таму некакво базично владеење на право имате, имате дури и да не е совршено, дури да е  фалично, дури и да е вакво и такво, но некакво има. И секогаш логиката е денешната узурпација на министерот за внатрешни ќе се гони кривично. Кривична пријава ќе му поднесат, нема потреба да го лустрираат. Бидејќи, лустрирањето е блага мерка, вие не го казнувате.
(Мислите на Наќе Чулев?) Било кого, претходно мене, 1992 година, претходно Мијалков, претходно Јордан… значи сите. Каде што згрешиле други министри, им поднесувате кривични пријави. Можете- не можете, ќе ги вратите кривичните, СЈО ќе формирате ако не може ОЈО. Значи, сега овие сите што од СЈО ги гонат се такви. Правеле кривични дела, не можело нормално да се прави, ама стигнало СЈО, ги гони.
Знаете, имате варијанти, можности, и затоа лустрацијата, која претставува елиминирање од политичкиот живот без казна е меко средство и не се применува во такви услови, нема никаква логика да се применува. Тоа е за нешто од минатото за што не може сега да се суди.
Е, тука е главната грешка. Тука тие всушност го прекршија Законот, никому ништо не направија и во таа смисла, јас сум на пример лустриран како наредбодавач, не како варијанта информатор, не сум се информирал самиот себе, како министер на внатрешни, или претходните информатори, или што и да биле во минатото, туку како наредбодавач. Значи сум давал наредби да се прислушува и сум користел материјали од тоа прислушување на нелегален начин – такво е образложението,  за политички предности веројатно. За некаква политичка предност, елиминација на политички противници, во таа смисла е аргументацијата.
Меѓутоа, наместо да ми поднесат кривична пријава за тоа, бидејќи е тоа кршење на законот, злоупотреба на службената должност и овластувања, тоа е чиста работа, тие всушност ме лустрираат. Лустрирањето што значи? Ништо. Практично, не ме судат, да речеме, не ми докажуваат дело, немаат потреба да докажуваат пред суд тоа што го тврдат, туку само те елиминираат, можат да те истераат од работа, евентуално и тој тип на штета да ти го направат. Не можат ништо да направат суштинско, да докажат правда или да докажат дека е тоа точно.
Тоа е проблемот со лустрацијата кога ќе се префрли во простор за кој таа не е дизајнирана. И, сега тука настана каша, нормално, не можеше тука ништо да се аргументира, ниту да се кажува: Абе, не е така, видете вака.
Нема врска, отиде во една ирационална насока, на пресметка, на жестокост. И, кај мене образложението беше дека биле прислушувани некои екстремисти од 1992, 1994 година, во тој период е тоа, кои имале желба да користат насилство или оружје во политичкиот живот, тоа се некои врзани за Бугарија и некои врзани за Косово или за Албанија, таков тип на екстремизам. Мислам дека имаше некои про-Бугари, некои про за голема Албанија, некои такви личности. Една- две се таму ставени.
Сега, докажување- дека тоа не е од мојот период, дека е од претходниот период, да речеме, Јордан Мијалков ги потпишал на почеток, првичните, тоа нема врска. Па дека јас.. па дека после продолжил Чокре да го прави… Мислам дека и Чокревски го лустрираа после, не се сеќавам.
Меѓутоа, Јордан Мијалков кој оргинерно ги потпиша ( се смее)… тие биле основани, тој морал да ги потпише, нема врска, меѓутоа него па не го лустираат, го оставаат, туку овие што им се од другата политичка банда, нив им се насочуваат и пред се, мене, бидејќи тоа е таа приказна.
Целиот тој пост-1991 година Закон за лустрација,  протегнат како чорапа,  е всушност за некои фаци, не за сите. Сега тука настрадаа некои потсекретари во внатрешни, на пример, Богоевски, па Добри Величковски, тие што ги иницирале тие постапки веројатно, или ги имаат на потпис исто така. Бидејќи, потпишувањето на таквите средства и денеска и тогаш, оди- прво се потпишува началникот, тоа е првото надредено лице, па над него помошникот, па… има четири-пет потписи и на крај- министерот.  Сега некои, селективно, кои не им бие симпатични ги лустрирале исто така, еден од Битола, едни од тука, два-тројца, функционери.
Велам, не можеше ништо паметно да се направи околу аргументација зошто-како. Тоа тргна и се претвори лустрацијата во една Комисија за отстрел и тука функционираа добро ДУИ и ВМРО-вциве пред се, Томе Аџиев, кој беше една простачка инстурментализација на таа политика. Имаше тука неколку кривични пријави против него, за злоупотреба на службената должност околу тоа. Дури и таквиот Закон, кој беше во основа погрешен, тој лошо го применуваше. И тенденциозно го применуваше и се узурпирано, врзано за пресметки со политичките противници, правеше по порачки, итн. Меѓутоа, судот не функционираше, и сето тоа беше бесполезно. Јас во принцип, не се бавев со тоа, мене ми беше јасно, еден-два текста напишав, гледам сега во текстовите- Каде оди македонската лустрација, се вика едниот. Тоа е тоа- каде оди, и некакви (текстови), каде ги наведов тие резолуции од Советот на Европа- како треба да биде и како е кај нас.
Имаше во меѓувреме една магистратура, одлична магистратура, која ја одбрани една колешка, која работеше во Собранието, токму за лустрацијата, и компаративниот преглед на сите закони лустрација во Европа и тоа е одлично како текст да го видите- као е во Полска, како е во Романија, како е направено, кои закони, кои проблеми, кои се сите претставки пред Судот во Стразбур, околу лустрацијата, за што судел, за што пресудил.
И кај нас, постапките по лустрацијата кои завршија до Стразбур беа сите прифатени, против Законот, во основа, од банални работи дека имињата се згрешени, па некој е лустриран што не требал да биде лустриран, со слични имиња, до вакви суштински процеси, каде што Законот е целосно погрешно направен и најчесто, од причини што нема можност за конторверзност на која било постапка во која ви одземаат права.
Значи, еден од принципите во правото е кога те судат за нешто, те обвинуваат за нешто, и ти ќе изгубиш некое право, да речеме, на вработување, или едноставно честа ти ја навредуваат, ти мора да можеш да се браниш. Како ќе се браниш… ама некако мораш. Не може да ти речат- Сега тебе ќе те малтретираме, а ти не смееш да писнеш. Или не можеш да писнеш. Тоа не може.
Сега, бидејќи постапката за лустрација е токму таква, инквизициска, тој ти носи одлука и ти дава, можеш да направиш увид ако инсистираш, ама не можеш да се браниш.
Да речеш:
-Ова не е точно, што значи ова, ќе донесам сведоци дека ова е наместено. Овој целокупен разговор што мене ми го покажувате е фалсификуван.
Не можеш ништо да направиш околу тоа. Со тоа се бавеа другите, што се тужеа со нив,
Е, бидејќи таквата можност не е овозможена во постапката кога те лустрираат, постапките во Стразбур сите паѓаа по таа основа. Не дискутираат за друго нешто- да е праведно, кој си ти, што си. Нема можност од контроверзи и паѓаат, бам, бам. И тука имаше едно, мислам едно 15,20 такви постапки паднаа, сите кои тужеа таму, и државата тивко ги обештетуваше тие луѓе. Меѓутоа, немаше консеквенца за перпетоаторите што се вели, за сторителите. Тие кои практично доведоа до таква ситуација.
И денеска нема таква ситуација.
Кога тоа се случи, мене ми беше јасно и затоа што немате никакви можности, правни, за расправа, борба, тука само поголемо задоволство им правите ако гледаат дека се нервирате и дека нешто возбудено се однесувате во јавноста. Јас едноставно, ништо… освен тие два текста,  велам, ништо не реагирав.
Сега тие се обидоа да ме истераат од работа, односно тие му дадоа таква претставка- дека сум лустриран- до ректорот, Вељо, претходниот и до деканот, во тоа време беше Борче Давитковски. Сега, некои од тие луѓе кои беа лустрирани, претходно, по други основи, не како мене како наредбодавач, или како информатори, или не знам како веќе…
Во Битола ми се чини, или во Прилеп, или во Охрид, ги изгубија работните места, или овде можеби, или се пензионираа, се повлекоа сами, без да бидат истерани, што (навистина) се случи така. Не знам точно кој е тој број, меѓутоа, некои умреа. Добија инфаркт, мозочен удар.
Оној човек што го згрешија по име. Да речеме, Слободан Богоевски е потсекретар на МВР и има еден Слободан Богоевски, земјоделец. Не знам каде е, не знам што беше. Него го лустрирале. И тој човек доби шеќер, настрада нешто. Додека расчистија кој е-што е, мислам дека почина. Се случи нешто такво.
Така што, тој тип на трагедии е посебна приказна, знаете. Не може секој да го издржи тоа. На некој начин јас сум истрениран, 20,30 години во политика и тој тип на…сум претрпел седум-осум кривични пријави од разни режими, од 1994 година па наваму, 1996 година, до атентатот, и сега се ова доаѓа еден удар во низот. И на некој начин си истрениран да ја повлечеш својата возбуда, некојпат немаш што да правиш, (останува) да не се нервираш.
А овие луѓе не, овие луѓе, на овие првпат им се случува во животот тоа- траума, семејство, работа, брука, пријатели, итн. И една серија од нив, умреа. Таа листа е најважна да се направи.
Сега не е (предмет на) расправа Законот, тоа е јасно каков е тој, јасно е дека е тој најлош во целата серија на обиди за лустрација. Македонскиот case (случај) (се смее) е најлош, како и владеењето на Груевски. Туѓман исто имаше такви идеи ама не го заврши во Хрватска. Овој нашиов го заврши, 11 години, одозгора и го заокружи. Сега чекаме да паднат фасади. Е, сега и ова исто така. Овој Закон најлошо заврши овде. Затоа што, целиот скоро истера до крај, дојдоа да го укинат до 2020 година. Немаме ние прекини, или борба социјална па да сопреме нешто.
Не, ова тече… И тука има жртви. Јас не сакам да се ставам меѓу нив. Бидејќи јас воглавно, ќе ви опишам, не се… освен тој директен напад, не се почувствував нешто посебно повреден од тоа, иако не беше пријатно воопшто, ама не се чувствував повреден. Ама има луѓе кои не ја преживееја таа операција. Посебно вака, што не се навикнати на тоа.
Факултетот зазема став дека професијата (професор) не е државен службеник. Лустрацијата се однесува на луѓето кои се државни службеници и функционери. Односно, имаат јавни овластувања- само на нив. Приватни професии, професии воопшто, не ги засега последицата од лустрација. Они ќе донесат решенија, ама не се одразува на вас. Освен симболично. Значи, проблемот кај професорите се отвори, освен овие што веќе сами се повлекоа, не исчекаа, или некои што приумреа по пат, се прекрши преку тоа дали професурата е државен службеник или е професија.
И тука беше Борче Давитковски, деканот, добро се постави, искрено, точно и до крај, дека професурата е професија, не си државен службеник. Не можат тие да те местат, да ти даваат звања, тоа си оди како кариера. Сега ти можеби не можеш да бидеш декан, бидејќи деканот има јавни овластувања, потпишува дипломи, решенија, тоа се јавни овластувања. Но, од професорската дејност не можат да те сменат. Тоа беше став премолчен, и на ректорот. И тие, еднаш, двапати, трипати, се обидоа, со закани, и не успееја.
И тоа беше за нив неуспех, затоа што сепак јас бев главен таргет во таа пост 1991 лустрација. И тоа полека, кога нема да успеат, полека се повлекуваат, молчешкум. Не зборуваат ништо, не прават ништо, ама така, молчат.
Ете тоа така, главно, во мојот случај почна и заврши. Ќе ги истрпите и тоа  една чиста ирационална несреќа и обид, онака, лудачки обид да се пресметуваат. Тоа е и ниво на политичка култура, еден неписмен, во основа гест, знаете. Да направите од Закон… ќе ви речат сите- Чекај, ало, па кај сите држави е за комунизмот. Како кај нас после ова. Никому ништо (тивко, дури неразбирливо). Тоа треба да бидеш ептен ѓон за тоа. Оти, некој ќе рече- Чекај, ова не важи, дај да го претвориме вака, дај да кажеме нешто друго, како ќе се браниме. Не бе… не им е гајле. Тоа е таков тип на profile (профил).










08-07-2020, 01:00 AM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#3








08-07-2020, 01:03 AM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#4

(04-07-2020, 01:24 PM)ЈорданПетровски Wrote:
Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Томе Серафимовски

[Image: tomeisonja-750x437.jpg]

02.07.2020 Биљана Секуловска

Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на ќерката на скулпторот и  академик Томе Серафимовски, Соња Серафимовска. 

Еден од методите на тие времиња, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но, кон оние оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.
Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава. 
 
Секуловска: Кое е официјалното образложение- за што беше лустриран вашиот татко
Серафимовска: Татко ми беше лустриран од причини кои мене лично не ми се јасни ,а и нему не му беа јасни, затоа што мислеше дека тоа што го правел во тоа време, било должност на еден чесен граѓанин. Во неговото време кога тој бил активен, млад, бил на специјализација во Париз, кадешто, можам слободно да кажам дека голем број на интелектуалци што тогаш биле во Париз, се состанувале како членови на Комунистичката партија, каде што разгледувале одредени работи- што е случува со дијаспората во тоа време. Тоа е од 1964 до 1969 година.
Во Париз беше една година како стипендист на југословенската влада тогаш, беше во ателје на Апениција Апеналба, меѓутоа кога му завршила стипендијата, не сакале да се вратат со мајка ми веднаш во Македонија, останале уште три години и работел како дизајнер на детски играчки кај една многу позната фабрика за детски играчки. Мислам дека ја има во Рим, во Париз и во Израел ја има, затоа што дотичниот господин бил Евреин.
Му оставил впечаток татко ми, без разлика што, нели, во тоа време Франција била комунистичка земја и секогаш имале добра соработка, меѓутоа како вреден, како човек кој може да му помогне во ликовни решенија за детски играчки, тој му понудил работа, татко ми прифатил. И после тоа и понатаму останал, значи без разлика што му завршила нему стипендијата, тој останал да работи за плата кај истата вајарка кадешто бил специјализант.
Во Југославија било комунизам, тогаш сум била дете, меѓутоа во Париз се состанувале разни интелектуалци што тогаш биле во Париз, меѓу кои, јас можам слободно да кажам, и Паскал Сотировски, кој е еден од нашите врвни луѓе со научни достигнувања.
Како и сега, што на одреден начин имаме непријатели за земјава, сега што некој ги смета за непријатели, а некој ги смета за пријатели. Истите работи се случувале и тогаш. Значи, имате дијаспора на југословенско ниво, имате Срби, Хрвати, Македонци и се тоа се на одреден начин луѓе кои во тоа време работеле против тој систем. Не дека тие не ја сакале Југославија, можеби тие ја сакале повеќе од овие другиве. Меѓутоа, системот бил друг.
Е, сега тука имаме некое непишано правило, најверојатно, за тоа време, сега не знам, иако и сега мислам, ако те повика тебе министер за внатрешни работи или Државна безбедност, дека ти си должен да појдеш кај него, како граѓанин. Ти не знаеш зошто тој те вика. Меѓутоа, ако те викне, ти ќе одиш.
Татко ми и мајка ми доаѓаа во Македонија многу често. Доаѓаа два пати годишно во Македонија, на пример, некаде околу Нова Година, па после доаѓаа преку лето. Подоцна осознав такви работи, затоа што пред малку реков дека бев дете, дека татко ми редовно го викале во, како сега што е МВР, тоа било некоја подрачна единица можеби во Гостивар, затоа што ние тогаш живеевме во Гостивар. Го викале кај нив секогаш кога ќе се врател од Париз- во смисла- кажи како стојат таму работите со нашите иселеници, со дијаспората, со привремено вработени во Паиз.
Е, сега татко ми таков каков што беше… имаше пргав карактер, морам да признаам. Не сакаше да биде… некој, нешто нему да му каже, ако тој тоа не го сака, да го прави, и мислам дека со текот на годините, уште повеќе тоа му земаше замав, меѓутоа, секогаш оправдан, затоа што едноставно, имаше свој став, свое размислување, и сакале или не, многу луѓе можеби не го сакале, меѓутоа мора да му признаат дека тоа му беше доблест, дека нема да остане должен за нешто што не треба да остане должен.
Ова се го кажав затоа што тој имаше двајца вујковци кои работеа- еден беше во Државна безбедност во тоа време, а другиот беше… јас не знам тоа што е денеска, ама во тоа време беше како да си шеф на сообраќајна полиција на Македонија. И тогаш,  на гостиварските инспектори и началници им викал:
– Ако треба некој да напредува во својата струка со мојата изјава, јас ќе ја дадам на вујко ми, па нека напредува тој, а не ти.
И никогаш ништо не кажал во Гостивар.
Меѓутоа, дома, имаш ручек, имаш вечера, луѓе ти идат, ти одат, нели, доаѓаат вујковци, правиш муабет, ти си на семеен ручек. Тоа е роден вујко, на мајка му брат. Значи, може да направи муабет дома, веројатно, со него. Можеби тој вујко, буквално она што го викал Томе, дека ќе напредува тој, можеби заради тоа дал некаков извештај, кај што стои дека- со внук ми бев. Не стои со Томе Серафимовски бев. Не е тоа… не е тоа официјален документ.
Значи- внук ми беше во Париз и кажа тоа и тоа.
Еден документ само има, каде што е Томе потпишан, меѓутоа што не држи вода за лустрација. Апсолутно не држи вода за лустрација.
Во еден документ најдов нешто со Владо Харалампиев, кого јас многу добро го познавам, за жал, изгубивме контакт, не знам дали човекот е жив или не. Тој беше директор на Авторската агенција на Македонија. Човекот беше Бугар. Подоцна, во муабет со Томе, вели:
-Никогаш Владо не беше про-бугарски настроен.
Значи, тој не бил непријател на земјава. И на крај, краишта, како непријател на земјата барем во тој систем не можел да биде тоа што бил. Тогаш се знаело кој е- што е.
Тоа е единствено нешто зошто го лустрирале.
Доаѓал во Авторска агенција некој господин, не знам, сега сериозно не се сеќавам, меѓутоа вели:
– Јас него сум го гледал како пријател, кој не може доволно финансиски сам да си се… сум го помагал дури и финансиски.
Тоа што го помагал финансиски, не значи дека, мислам… Човекот е Македонец, значи… Не знам дали е етнички Македонец, меѓутоа е од Македонија. Се среќавале во Авторска агенција и… тоа е некакво образложение што апсолутно…
Мислам, јас, апсолутно, лустрацијата на Томе не ја сфаќам. Јас не знам зошто Томе е лустриран.
Ни тој не знаеше.
Мислам, тоа е тоа. Ако е тоа нешто дека треба да се лустира, океј.

Секуловска: Како вашиот татко дозна дека е лустриран
Серафимовска: Имав закажано еден состанок, одев често кај него во МАНУ, меѓутоа, дента имавме некоја обврска, кај што требаше јас да одам, кај што бевме договорени во 1 часот.
(Томе Серафимовски на ќерка му)
-Дојди, ќе те чекам во ателје. И, ќе одиме кај што ќе одиме.
Јас таа слика нема никогаш да ја заборавам.
Не бев сама, бев со маж ми. Влеговме во ателје, имаше тој еден така, негов ќош, еден агол, работен, како работна маса, нешто такво.
Беше вознемирен, смирено вознемирен. Имаше некој лик на него… мислам дека првпат видов таков лик на него.
Сме имале дома разни ситуации, добри и лоши, се случувале и смртни случаи и се се случува дома во едно семејство, во една куќа, меѓутоа тој лик никогаш нема да му го заборавам.
И кога влеговме внатре, во ателјето, ја крена главата и ги имаше потпрено лактите на колената и надоле ги држеше и со главата беше надоле. Па дури ни главата не ја дигна добро, туку поглед само дигна и рече:
– Седнете, седнете, имате чест да бидете со еден… тукушто ќе го… тукушто му ја одлучуваат судбината за лустрација. Најверојатно некаде кај 3 (15 часот) ќе ме кажат дека сум лустриран.
Во моментот, мојот сопруг е малку воздржан, не е од тие што ќе изреагира некако. Јас сум поексплозивна, таква, по… Меѓутоа, сфатив дека не смеам ништо да му кажам и реков… единствено нешто што му реков:
-Па, што? Па што ако те лустрираат? Не ти беше јасно дека ќе те лустрираат?
Тој вика:
-Јасно ми беше, ама мислев можеби малку ќе почекаат да ме лустрираат, да пројде гужвава со Славко Јаневски. Па и не мораа баш денеска на роденден да ме лустрираат.
Ама рече:
-Па, океј. Всушност, па што?
Јас викам:
– Знаеш што, тато? На крај краишта е глупо да не си лустриран денес. Денес секој што вреди е лустриран- му велам. Супер- велам- што те лустрирале.
Маж ми само тоа му рече:
-Па добро, постојат правни поуки, нели.
(Томе Серафимовски)
-А, не, јас правна поука, јас лустрација, јас тоа не признавам. Јас не ја признавам ни Комисијата, јас не ја признавам ни лустрацијата, нити ќе примам документ. Јас ништо не признавам од ова.
Мене, јас нема да дозволам да ме лустрира човек, што освен телефонски именик и мени во кафеана, друго не прочитал. Тој не заслужуваше ни името на Славко Јаневски да го спомне, не ни моето име, а на Славко Јаневски не сакам ни да зборувам. Значи, еден човек кој не прочитал ни два реда од некоја книга, тој не е достоен името на Славко да го спомне.
А мене Славко цел живот ми бил брат и јас морам да го бранам. И секогаш ќе стојам позади Славко, затоа што јас не бранам нечовек, туку бранам човек.
Нему му беше јасно, значи, не знам, можеби имаше некои 20 дена. Така, Славко беше во јуни лустриран, Томе во јули… 20 дена некоја разлика. Значи, само што го лустрираа Славко, Томе веднаш… значи, на следните вести Томе се појави.
И мислам дека дури истото ова што го кажуваше за себе, дека не ја признава (лустрацијата) истото го кажа и за Славко, со тоа што… тоа исто му беше многу добро кажано. Брзо мислеше, знаеше што да каже. Него го фатија на препад, на улица, него не го спремаа- Сега ќе правиме интервју, па ајде сега што ќе зборуваш за Славко.
Не, на препад го фатија. Имаше чиста мисла, умре со чиста мисла. И само тоа рече:
– Славко си ја предвидел судбината кога ја пишувал Орачот. Тој знаел дека скелетот некои битанги ќе му го мелат. Така да, се е јасно. Мислам, ние живеевме тогаш во таква држава, во таква диктатура. Само требаше некого да величиш, за да бидеш прифатен од тој некој. Томе никогаш не величел ништо, ако не е за величење.
Знаел во облаци да крене квалитет. Една од основните пароли во животот му беше- Јунака убиј, ал’ му јунаштво признај (Убиј го јунакот, но признај му го јунаштвото). Значи, ти можеш некого да не го сакаш, меѓутоа она што го работи, она за што е способен, треба да му се признае. А ти можеш и понатаму Томе Серафимовски да не го сакаш. Никој не те тера.
Јас знаев дома да изреагирам: Што му стана (на некој), види го што зборува за тебе? Па, зошто не те сака.
Томе секогаш велеше- Чекај, ќерко, не може мене сите да ме сакаат. Мене Господ нека ме сака, другите и не мора. И фала му на Бога, Господ го сакаше.

Секуловска: Дали добивте официјален документ за лустрацијата на вашиот татко
Серафимовска: Официјален документ мислам дека… требаше да му дојде како препорачано (писмо) дома. Знам дека на мајка ми и на жената која им беше домаќинка им рече дека не смеат да примаат никаков документ. Исклучиво им кажа дека никаков документ што треба да се потпише да не примаат.
Мислам дека… тука не сум сигурна… ама мислам дека и во МАНУ биле кај него, не го примил, и после тоа го оставиле во пријавница во МАНУ.
Меѓутоа, тој документ кај нас дома не е. Што стои во документот- јас го симнав после некое време од компјутер, така да видов… Мислам дека се што пишува треба да си… не знам, треба да си тенденциозен- некому да сакаш да направиш нешто, и да го лустрираш, во случајов со лустрацијата.
Јас баш сакам… нели во тоа време беше Мијалков нели, државна безбедност, баш ме интересира кој од тие нивни… Морам да речам нивни и наши, иако јас не сум ни наша ни нивна, јас сум од Македонија, јас сум Македонка. Сите сме тука, на ова тло, проклето, кај што се потепавме.
Баш ме интересира кој можеше на Мијалков, во времето негово, ако те викне на разговор, да му рече- Не ти доаѓам.  Ме интересира (кој можеше).

Секуловска: Како вашиот татко ја доживеа лустрацијата, а како вие, како негова ќерка
Серафимовска: Јас морам да кажам дека ми беше многу тешко. Сега можам да кажам дека ми беше тешко, затоа што… и жив кога беше, јас никогаш не му го реков (тоа). Меѓутоа, дома си правев муабет со децата, со сопругот, со фалимијата.
Тој никогаш не сакаше да признае дека му е тешко. Кажа дека нема да се жали, дека не признава.
Многумина го убедуваа- Ако не се жалиш, утре може да се смени Законот, зошто не си се жалел, никој не може да се жали…
Велеше- Не, не сакам ниту (моите) децата да се жалат, ниту јас се жалам, ниту признавам.
Значи, тој едноставно, пред сите нас дека покажуваше некоја големина дека не се грижи. Иако потсвесно не може да не се грижел. Јас потсвесно снам дека тој сигурно во себе многу се јадел, мислам дека… Се јадел и затоа што Томе беше човек кој многу малку луѓе можеа да го разберат. Едните мислеа дека е со ВМРО-ДПМНЕ, другите мислеа дека е со СДСМ.
Томе секогаш, откако се родил, е левоориентиран. Ние сме такво семејство- левоориентирани. Дали е СДСМ, дали е не знам кој, тој бил левоориентиран, никогаш не бил десноориентиран. Никогаш не бил член на ниедна партија, никогаш. Тој не беше никаде, не беше ничиј, тој си беше со свое лево убедување. Тоа му беше- Тито-Партија и ништо друго. А морам да кажам дека во денешно време беше наклонет на СДСМ, не беше на ВМРО-ДПМНЕ никогаш наклонет.
Меѓутоа, ВМРО-ДПМНЕ, тоа не е доблест, најверојатно знаеле дека можат да го искористат и како име и како презиме. Како еден, може некој не сака да го слушне тоа, меѓутоа, еден, врвен, европски скулптор, не македонски скулптор. Јас исто бев кај татко ми и мајка ми, не знам која година, кога се јавија од Кабинетот на Никола Груевски, кажаа дека го бара премиерот. Јас страшно се изнервирав, затоа што сум јас нели СДСМ. Јас не го кријам тоа.
(Серафимовска)-Ајде сега, што таму ќе одиш, без врска. Не сакам да те гледаат.
Тој вели- Чекај, ало. Може тој да е таков и ваков, ама тој е институција, тој е премиер, тој мене ме вика, и јас морам се одзвам на тоа.
Отиде, утредента или по утредента, не знам како беше.
(Томе Серафимовски) – Се сретнавме, ми кажа што била работата.
Е, сега тука е еден момент, кај што секој академик, значи секој академик, покрај пензија, покрај плата, во времето на татко ми, сите тие примаат околу 30.000 месечно, за што се должни, за се, кога ќе ги повика премиер, претседател на држава, Министерство за наука, култура, здравство, економија, не е важно… од браншата… се должни да одат и да помогнат за тоа што ги бараат.
Никола Груевски го побарал Томе да оди по ателјеа, да му ги гледа спомениците. Томе тоа не го одбил, затоа што тоа му е должност. Меѓутоа, кога Никола Груевски му понудил пари за тоа, Томе тие пари му ги одбил затоа што му кажал- дека него државата веќе го плаќа за тоа. И нему дополнителни пари не му требаат.
Меѓутоа, поставил услов- со него да одат академик Цветан Грозданов и академик Петар Хаџи-Бошков. Затоа што, не сакал да биде сам, утре сенешто… (може да се каже)- Томе рече, Томе кажа…. Не, вака се тројца, значи двајца скулптори, еден историчар на уметност, двајцата одлучуваат за дадени споменици, чинат-не чинат, меѓутоа и тоа му го кажал на Никола Груевски.
-Можам да интервенирам во глина, јас не можам да интервенирам во гипс, не можам во бронза, јас не можам да интервенирам во готов споменик. Само во глина можам да интервенирам, ако мислам дека нешто не е во ред.
И на старт му рекол на Никола Груевски:
-Премиере, добар ден, ме поканивте, дојдов. Да ви кажам- дека во ниеден момент не можете никако да ме придобиете партиски. Јас сум комунист цел живот. Впрочем, како и вашиот вујко како што беше комунист, Јордан Мијалков. Така да, не знам зошто ме викате, ама на старт ви кажувам значи, партиски со мене немате ништо.
И Томе одеше… едно време одеше по ателјеа, до еден момент кога сфати дека нема причина да се оди. Само се губеше во време, пак си се тераа истите работи.
Имаа распишано конкурс, Томе конкурираше, не е тоа никаква тајна. Томе го направи Климент кај црквата (Соборен храм, Скопје), Томе го направи Крсте Петков Мисирков, меѓу Судот и меѓу МАНУ, и Томе го направи Наум, пред Рибниот (ресторан) во Охрид. Тој ги направи тие три споменици, факт е тоа, меѓутоа Томе ги направи кога беа готови, значи на конкурс, конкурирано, добиено.
Кога беа готови, првиот споменик, Климент, кога беше готов, нему му дојде Комисија, да го видат споменикот. Тие му го бараа споменикот да го носат во Фиренца, кајшто Томе не им го даде.
Томе рече- Јас досега сум направил можеби 30 споменици по светов, мене во Фиренца споменик ниту еден не ми се лиел, освен на Авала, кај браќата Јеремиќ. Тоа е моја ливница, јас таму ќе го лијам споменикот.
Тие се едни прекрасни двајца возрасни луѓе, сега дали се живи или не, не знам, меѓутоа, после тоа, знаете како, сега тоа… Децата се веќе нешто друго. Децата можеби се одлика на родителите, ама во принцип не знаеш што ќе ти се роди. Па испаднаа нивните деца поврзани со овие вмровци.
Меѓутоа, спомениците на Томе за цела среќа се правеа со старите Јеремиќи и се испадна онака како што треба да испадне. И затоа сите споменици на Томе се по 180 илјади евра бруто, значи не нето, а бруто за еден споменик… 180 илјади евра е ништо. Да се направи еден споменик од пет метри верувајте дека, луѓе, скоро како куќа да правиш.  Значи од таа основа железна… вклучен материјал, вклучен превоз, вклучени асистенти, вклучено лиење, вклучена бронза, вклучени гипсови. Мислам… 180 илјади евра бруто.
Дури, имаше една анегдота, многу интересна, на времето, 90.те години. Не знам, зошто, ама јас со Томе многу се дружев во животот. Повеќе ми беше како другар, отколку како татко.
Бев со него и со Гуштеров (Ристо Гуштеров, македонски бизнисмен), во Галија (поранешна пицерија- ресторан во Скопје). На другата маса седеа Мане Јаковлевски, со Змејковски (Борис), (генерален) секретар на ВМРО- ДПМНЕ и во еден момент, стана Мане и му рече на Томе:
-Те молам дојди ваму, некој муабет имаме.
Томе му вели на Мане- Тие се соселани, нели од Зубовце, гостиварско… Рече- Нема проблем, кој ти е човеков, донеси го. Од овие луѓе што седам не кријам ништо. Го викна, и му се претстави- кој бил. Томе вели- Мане кажи сега што е работава.
Мане вели- Па, знаеш како, ми требаат сега ликови вакви, да се приклониш.
(се смее) Во стилот на Томе- Извини, што беше човеков? Вели- генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ.
-Аха, вели (Серафимовски). Можеш една песна да ми испееш за генералниов секретар твој?
Вели (Јаковлевски)- Ајде сега не се зафркавај
(Серафимовски) – Не се зафркавам.
(Јаковлевски)-Е па, не можам
(Серафимовски)- Е, јас за мојот секретар генерален што ми бил, таа мајка што ми умрела, можам три дена и три ноќи да ти пеам песни. Кога ќе почнете и вие да имате таков репертоар за пеење песни, можеби некаде, во некоја партија и ќе се приклучам.
Сакам да кажам дека го викаа за советник.

Секуловска: Како реагираа колегите и  јавноста за лустрацијата на вашиот татко
Серафимовска: Поширокото семејство регираше- што се случи, како се случи, зошто, па не требаше, океј, требаше-не требаше, тоа се случи,  предмалку рековме, тоа е диктатура, рекол некој некому дека мора некого да лустрираш и тука нема мрдање. И со семејството беше океј.
Јавноста беше поделена. Морам да речам пак пред малку реков- некои го мислеа за вмровец, некои го мислеа за сдсмовец. Одреден број на луѓе, кај што навистина бев изиритирана, што мислиш дека се со некоја интелигенција, интелектуалност во нив, не го ни прочитале Томе како човек. А меѓу другото, го познаваа, не дека не го познаваат.
Еден од тие, на пример, не мора име да му се спомне, Томе го има скоро спасено, му има речено- Ај тргни се од масава, не те сакаат. Тоа му се има случено на изложба во Варна. Ако некогаш тој господин ова го слушне или прочита, ќе знае кој е. Тој на пример, просто бев изненадена, како, зошто, на одреден начин, не дека така  многу јавно (излезе), меѓутоа во пишан збор беше (објавено),  не дека му е многу драго што го лустрирале, ама, и не му е ни многу гајле што го лустрирале. Па, тогаш човек може и да сфати кој што мисли за тебе, без разлика колку ти е близок или не, дали по политичко убедување.
Можеш и да не зборуваш со некого, тоа се случи со Златко Теодосиевски на пример, кајшто Томе и Златко не зборуваа со години. Меѓутоа, Златко излезе јавно, пишано, кај што застана позади Томе, кајшто застана позади квалитетот, кајшто застана (со став) дека лустрацијата е една лудница, кајшто не можеш да лустрираш човек кој зборувал со вујко му дома на ручек, што му кажал… Значи, тоа Златко го напиша. За разлика од многу пријатели на Томе што му беа, па никој ништо не кажа.
На пример, изненадена сум… Ајде сега да направиме (споредба) ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, лево и десно. Изненадена сум од еден Ристо Никовски, кој исто застана позади Томе. Значи… не можете луѓево секогаш да ги гледаме вакви или такви.

Секуловска: Оценка, став на Томе Серафимовски- вистинските причини зошто бил лустриран
Серафимовска: Изгледа како што почнавме, така и ќе завршиме. И нему не му беше јасно зошто е лустриран. И мене исто не ми е јасно зошто е лустриран. Прва и основна причина беше што излезе (со став за осуда на лустрацијата) за Славко (Јаневски). Со тоа Томе ја прели чашата кај Никола Груевски.
Затоа што, Никола Груевски мислеше ако го придобие, да оди по ателјеа, дека ќе го придобие, дека ќе го исплати, ќе го искешира, како сите други, многу всушност, не сите, како што многумина нели, ќе ги платиш дебело, и ќе застанат зад тебе. Тоа кај Томе не му пројде. Значи, пари не му зеде.
Мислеше дека, океј, ги доби спомениците на конкурс, меѓутоа сега, ќе делиме пари со Фиренца. Нели? И тоа не му успеа. Значи, и покрај три споменика Томе што ги доби на конкурс, не дека Никола Груевски му ги подари, Томе пак, чат-пат ќе излезеше на телевизија, и ќе кажеше дека во градов имаме многу сјај, меѓутоа немаме уметност. Дека од тоа 90% треба да се тргне. Јас не знам, можеби некој се сеќава, можеби не, Томе објаснуваше секогаш дека на Шанзелизе има само два споменика и дека најверојатно дека Париз нема добри урбанисти и добри скулптори. И затоа е тоа така.
Значи, ваму добива споменици, ваму не делиш пари со нив, ваму те носат по ателјеа, пари не им земаш, ваму ги критикуваш јавно на телевизија. Меѓутоа се тоа не беше доволно, најверојатно за лустрација. И она што ја прели чашата во ВМРО, поточно во ДПМНЕ, се прели чашата кај Никола Груевски, беше лустрацијата на Славко, кајшто Томе не застана само позади Славко, туку Томе најдрско ги искритикува. И не најдрско, така заслужуваа. Тоа беше тоа што Томе многу луѓе и не го сакаа. Затоа што, никогаш на никого, ништо не му премолчи.

Секуловска: Дали е можно да се спроведува лустрација, без политички мотиви- на политички прогон
Серафимовска: Секое време си носи свој белег. Комунизмот, па плурализмот… Како што се менува системот или времето, едното со другото не соодветствува, затоа се сменило, затоа што тоа претходното не било добро, нели, па сега ова другото е многу добро. И сега тука ние секогаш ќе имаме расчекор- генерациски, во размислувања. Јас не знам зошто е таа лустрација воопшто. Мене апсолутно не ми е јасно. А и ако е за нешто, треба најмалку да биде политичка. Затоа што, лустрацијата нели беше- да не биде политичко прогонство. Комунизмот не чинеше заради Голи Оток. А сега нас ни требаат многу Голи Отоци.

Секуловска: Дали треба да се поништи лустрацијата
Серафимовска: По некој закон знам, дека ако лично не си ја обжалил лустрацијата, дека поколението нема, наводно, право. Меѓутоа, и татко ми сам не тужеше. Апсолутно треба да се поништи лустрацијата. Ова и го кажав- татко ми не се жалел, значи јас немам право да се жалам, или сестра ми, или кој било од нашето семејство, немаме право, значи јас немам ништо да добијам дали ќе се укине или нема да се укине. Не гледам само за себе, туку гледам за сите лустрирани.
Ова е жива глупост, ова треба под итно да се стопира. Лустрација не треба да постои. Сите сме живееле во некакво време, и сме функционирале така како што било тоа време.
 

НОВА





08-07-2020, 01:05 AM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#5

Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Слободан Богоески

Од: Биљана Секуловска 12:31 pm - 9 July 2020

Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на Слободан Богоески, првиот директор на Службата за државна безбедност.
Еден од методите на тие времиња, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но беше важно тие да бидат луѓето кои оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.
Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава.



Секуловска: Официјално образложение – за што бевте лустриран?

Богоески: Јас сум лустриран, де факто, но формално не сум, бидејќи во тој период тоа беше крешчендото на лудилото на владеењето на фамилијата Груевски -Мијалков, во 2013 година, после онаа серија на началници и останати мртви души кои ги лустрираа. По мојата реакција дека апсолутно е неприфатливо тоа што го работат, тоа е нова инквизиција во Македонија, одлучија и мене да ме лустрираат. Меѓу другото, тоа течеше паралелно со кривичниот прогон, кон мене, и баш во тој период.

Ме гонеа за наводно перење пари. Измислија случај дека наводно сме переле пари и злоупотреба на службена положба – повеќе лица беа, во врска со раскинувањето на договорот на земјиштето кај ФЕИ Карпош, базенот. Како Агент случај беше познат. За перфектни облигациони правни дела, склучени меѓу физички и правни лица, со претходна согласност на Владата на РМ, договор со надлежното Министерство и согласност, со позитивно мислење од Јавното правобвинителство, поведоа кривична постапка. Потпишани со Влада, со Министерство, согласно со народен правобранител, како го измислија…мене ми е јасно кои беа мотивите, тие паралелно ги спакувале двата процеси, да биде поуверливо и за јавноста, одмаздата да биде целосна кон мене.

Бидејќи претходно тие јавно ме обвинуваа, се сеќавате, дека јас сум го убил нивниот татко, односно вујко – Груевски – Мијалков.

(За кого?) За Јордан Мијалков. Иако знаеа дека тоа не е така, им требаше да направат имиџ дека тие се големи патриоти и жртви на некакви зли удбашки комунистички структури, се сеќавате на нивните приказни, тоа им беше влезница за да влезат во ВМРО, фактички тие го киднапираа ВМРО.

Меѓутоа, во тоа брзење, на некој начин што поскоро да ми се одмаздат, јавно го објавија тоа дека сум лустриран. Направиле техничка греша во тоа брзање, изготвиле решение од Комисијата за лустрација – за Слободан Богоевски, ама од село Извор, Велешко. Податоците ги внеле на истиот Слободан Богоевски, мојот двојник – име презиме, меѓутоа, јас не сум од Извор, јас сум од Вевчани. Тој е роден 1953-та, не е 1951, јас сум 1951.

Ама во содржината на решението недвојбено навеле дека се однесува на како шефот на Службата на државна безбедност, а човекот цел живот работел како мајстор во фабрика, ама повеќе си работел како земјоделец во селото Извор, Велешко. Откако се затворила фабриката си продолжил да биде земјоделец во село Извор, Велешко.

Човекот се стаписал кога добил решение, снимивме кратка емисија со (вашиот) колега Борјан Јовановски, за да објасни како тој го доживеал тоа.

Го доживеал толку трауматично, неговите најблиски другари, соселани, почнале да го плукаат и гаѓаат со камења. Го напаѓале– Не знаевме дека си кодош, а уште повеќе дека си шеф на кодошите. И тогаш, една траги-комична ситуација, да човек не знае што да помисли. Згора на тоа, власта извршила притисок преку адвокатот негов, од Велес, кој го пропуштил рокот за жалба и човекот не можеше да докаже дека по грешка е лустриран.

А во меѓувреме, јас па исто, затоа што не сум добил ништо, иако побарав после- Каде е решението што објавивте во јавноста дека сум лустриран, јас не сум добил решение. За на крај , да би се испоставило дека по грешка е лустриран погрешен човек.

Како резултат на тие трауми кои ги доживеал, затоа што толку сериозно го доживеал мојот двојник во село Извор, добил шеќер на возрасни години, дијабетичар станал, добил инфаркт, добивал неподносливи малтетирања секојдневно од соседите, комшиите, пријателите, роднините.

-Не сме знаеле дека таков кодош имаме во фамилија и во село.

За жал, не можеше да докаже човекот дека е погрешно лустриран, бидејќи му го пропуштил рокот адвокатот, во постапката пред Суд, дека погрешен човек сте лустрирале.

Јас исто така не можев да поднесам, затоа што не сум добил никаков акт. Намерно го направиле или не… Претпоставувам дека е ненамерно таква грешка да се направи. Но, овој случај само ја покажува симболичната слика на процесот на лустрација во Македонија.

Точно е дека ние имавме иницијативи уште 90.ти години по осамостојувањето дека на неколку закони треба да им дадеме приоритет – доаѓаше од ЕУ, како што е Законот за реадмисија, Законот за досиеја, Законот за лустрација, иако со друго име поднесено. Меѓутоа, во тоа време, во услови на војни, знаете кои приоритети ги имаше Македонија. Ценевме дека не треба да се брза со таков процес додека не се стабилизираат состојбите во Македонија.

Втора причина беше што, за разлика од другите источно-европски земји, како што е Источна Германија, Чешка, Бугарија, и другите, сосема различна беше ситуацијата во бивша Југославија. Ако во тие држави, како членки на Варшавскиот пакт, работата на Службите не беше уставно и законски регулирана, туку се регулираше со декрети. Југославија имаше долга традиција на легалитет на функциите.

Тоа значи дека уште со првиот Устав, а особено по Уставот на СФРЈ во 1974, веднаш после тоа, во 1976 беше донесен Закон за основите на системот за државната безбедност и сите подзаконски акти што следеа со него, а и Законот за општествена самозаштита и општонародна одбрана. Постарите генрации се сеќаваат што значи тоа.

Значи, работата на овие Служби беше врамена во една прецизно регулирана законска рамка. Од тие закони, нормално, сите облици на соработка како и што ден денес постои во целиот свет со Службите, пред се е патриотска обврска, ден денес. А не вака како што беше претставен овој процес да се прогонуваат некакви кодоши, кои како категорија не постојат.

За разлика од другите источно европски земји кадешто беа идеолошки инстиутции, во Југославија и во Македонија тоа беа легални институции регулирани со Уставот и законите. И треба да се прави разлика меѓу тоа што е кодошење во тие земји, а што е активност на службите, законска обврска и надлежност.

Според тие закони, еве, ќе ви кажам еден податок – согласно Законот за основите на системот на државната безбедност, кој беше сојузен закон, а и нашиот Закон за општествена самозаштита, но и другите прописи налагаа на секој еден, особено на лица кои обавуваат раководни, одговорни функции во претпријатија, во државни органи да пријават подготвување или извршување на казниви дела, насочени кон загрозување на уставниот поредок и безбедноста на земјата, тогаш Југославија и Македонија. Според тоа, постоењето на овие институции, и облиците на работа беа строго законски регулирани.

Ако тргнете во процес на лустрација вака како што го исконципираа, накарадно, во тој период на донесување на Законот за лустрација, тогаш во Македонија, ако носите закон, тој треба да важи за сите, не може да важи за поединци – во ист момент требаше да лустрирате меѓу 350 до 370 илјади луѓе. Секој бил должен да соработува, и ден денес секој има обрвска да пријави подготовка на казниво дело, и со нашите прописи. Тоа е едната димензија.

Тоа не е кодошење, кодошење знаете што претставува, ако му измислувате непостоечки факти и докази на некого со намера да му нанесете штета. Соработката со државните институции во заштита на уставниот поредок, е законска обврска, зборувам за тоа, не зборувам за други поединечни случаи, дали некој имал вакви или такви мотиви… тие се друга приказна. ако веќе тргаме да ги лустрираме сите, како што тргнаа, тогаш веднаш треба да се стартува со 350 илјади. Можно ли е тоа да се направи во една мала Македонија? Не е можно.

И толку жестоко се тргна со една јасна намера, тогашната фамилија на власт – јас така ја нарекувам, не ја сметам за легална власт, режимот на Груевски и Мијалков, тргнаа од 2 причини – првата – значи, да се одмазди на се она што смета- политички или друг противник во нивните бизниси и рекетарски походи, и да ги елиминираат од јавната сцена или да се одмаздат од јавната сцена личните противници.

Воедно, за себе да направат лажна слика за да покажат дека тие се светците одмазници во Македонија, и не водеа сметка кого тоа ќе засегне. Со намера да кажат дека- Ние ќе ја исчистиме Македонија од некое непостоечко зло на кодоши од минатото, кои наводно загорчувале или уништувале нечии кариери или животи, а со намера да можат непречено да владеат со Македонија.

Значи, никаков јавен интерес немаше во содржината на овој Закон. Реков- закон ако се донесува, треба да биде еднаков за сите. Не можете да правите селекција на правата и положбата на луѓето со закон.

Во оваа смисла, ќе го посочам примерот со амбасадорите, ако одите надвор од државата. Пред да замине на должност, мора да дојде на подготовка во Службата за државна безбедност.

До ден денес, во сите нормални држави тоа е практика и се смета за голема привилегија за сите амбасадори и лица кои фигурираат во дипломатските и конзуларни претставништва. Тоа го практикуваат сите постоечки држави, потоа личноста е должна тоа знаење кое ќе го стекне да му користи во обавувањето на функцијата. Се стекнуваат знаења, го предупредувате на опасности, на можности итн. Му помагате да ги оствари релациите со домицилните институции, затоа што дипломатијата не може да го работи тоа без поддршка на овие служби.

Сега, од друга страна, тој процес го почнаа луѓе кои биле на такви функции, кои ги проаѓале тие обуки кај нас. На пример, имаше сега не сакам да именувам, ајде, да не излезе дека… имаше луѓе кои толку жестоко поддржуваа тој процес да почне вака како што почна, а обавувале високи функции во поранешната власт. Зборувам за периодот на социјализмот – дали биле потпреседатели на влада, министри, односно републички секретари, амбасадори, тие најголема галама дигнаа дека Македонија мора да го донесе Законот, баш ваков- никаков, каков што го донесоа. Понатаму, најгласни беа меѓу нив и луѓе кои најмалку имаа причини да го прават тоа.

Толку во јавноста се дигна една тензија тогаш, тоа беше јавна подготовка за донесување на овој Законот, дека без тоа Македонија нема шанси во Европската Унија да влезе, се киниса со лустрација на мртви души.

Што е целта, кажете ми, без разлика какви функции обавувале – академици, носители на високи функции во државните органи, кои се починати. Што ќе постигнете да се лустрираат? А никој не се запрашува дека соработници на непријателски служби во новата власт ви се министри. ( На кого мислите?) Мислам на сите, не само за таа власт и пред тоа и потоа, итн,. Е, такви соработници се легални министри.

А некои мртви луѓе кои се вградиле во темелите на оваа држава, во развојот на културата и друго, станаа жртви и мртвите луѓе, меѓу кои, началници кои се и починати, на Службата, и други мртви луѓе се лустрирани. (На кого мислите?) Да не ги спомнувам, многу има, и живи и мртви.. горе-доле ги знаете од јавноста.

Што е смислата на тоа? Додадоа, за да биде фокусот кон мене тогаш, дека и наредбодавците на тие наводни кодоши, така ги нарекуваа популарно во јавноста – и тие треба да одговараат. Режимот на фамилијата на власт сакаше да го избрише минатото и да ја транспонира болната сегашност во минатото. Чиниш, нивните предци ја донеле Македонија овде во торба.

Секуловска: Точно за што бевте лустриран- дали вие го прочитавте тоа досие на човекот што по грешка го добил вашето досие?

Богоески: Решението му гласи вака – дека Слободан Богоевски, како шеф на Службата за државна безбедност, а претходно носител на други функции– началник, раководител, итн, во други сектори во Службата, долг период сум користел информации од т.н кодоши и сум давал инструкции на кодошите- погрдниот термин користен во јавноста. Со тоа, сум нанел штети на нивните животи, на тие жртви, анонимни нормално. Сите решенија беа идентични горе-долу тоа беше шаблон, така се пишуваше за тие што работат.

Имам едно прашање друго, покрај ова системското.

Се покажа и во јавноста, затоа што и многу луѓе– тогаш гласно го поддржуваа тој процес, и тоа многу жестоко, па после стануваа жртви на тој ист процес истиот – дека длабоко е всадена поделбата и омразата.

Што е тоа толку во човека, што сака да ѕирне во мрачната страна на природата на човекот, или, да најде оправдување, дека, заради многу нешта што му се случувале во животот или во кариерата, сака да обвини имагинарни луѓе.

И наеднаш, се пријавија многу луѓе во јавноста дека тие биле жртви на кодошење и поради тоа тие и нивните фамилии не можеле да просперираат во општеството, што апсолутно е неточно, ви тврдам.

На крајот на краиштат, и да го прифатиме фактот дека постоеле, а постоеле, тврдам, соработници кои измислувале податоци за одредени луѓе. Постоеле и несовесни припадници во Службите, кои тоа го прифаќале и не го проверувале. И го пишувале тоа, а мора да се провери, но и се да било точно, тие кодоши ниту донесувале закони ниту други прописи, ниту поднесувале пријави ниту подигале обвиненија, ниту донесувале судски одлуки, или какви било одлуки, со кои ќе им се наштети на тие луѓе.

Со ова, се сакаше да се сврти вниманието- луѓето кои ги донесувале прописите и одлуките во општеството да бидат изземени, за сите оние изминати грешки во минатиот период, а да бидат обвинети некакви имагинарни кодоши, со што се направи двојна неправда во општеството.

Ќе се вратам сега на Законот, да ви кажам зошто тој Закон, така мотитивиран, е донесен.

Тој закон заради историјатот што го кажав, но и заради и постоечкото уставно устројство кај нас – целосно не е во согласност со Уставот на Репулика Македонија, ниту со другите системски закони- (напротив) во спротивност е.

Еве зошто. Иако кинисале во ваква постапка која по правило е надлежност на судовите, тие ја сведоа постапката на административна постапка – на некој начин, како да одите да извадите, на пример, извод од Матична книга на родените. Целиот процес го врамија како управна постапка, а тој е судска постапка- кога одлучувате за права и обврски на поединец, не можете да го регулирате вака.

Втора работа, документацијата која е користена од архивот на Република Македонија од Службата – тогаш Управа за безбедност и контраразузнување, кадешто фамилијата раководеше, Сашо Мијалков, тој беше шеф.

Таа документација на службата апсолутно е неподатлива за постапки било какви, нити управни ниту граѓански ниту кривични. Зошто? Заради тоа што многу пати е селектирана претходно.

Второ, внатре читавте таму, (тоа се) сигнатурски граѓи. Сигнатурската граѓа никаде во свет не може да биде доказ за било што, што ќе произведе било какви права и обврски.

Архивската граѓа исто не може да биде доказно средство во постапката, затоа што кога биле на сила тие прописи, така биле определени. Никој не го проверил тоа. А ви кажувам, барем во 50 отсто од случаите, тоа се непроверени информации и не можете да засновате врз нив одлука.

Трета работа, на луѓето за чии судбини одлучувате, без разлика што немаше казни, во смисла како што е во кривичната постапка. Но, тоа е јавно жигосување на луѓето и на нивните фамилии и деца – има тешки последици. Без да му обезбедите право да ги изнесе своите аргументи во постапката. Одлучувате врз основа на некој што селектирал како што му требало, селектирал за некого и рекол:

– Еве, овој лустрирајте го.

Можевте да слушнете дека тоа се правело по телефонски нарачки (мисли на т.н бомби на Заев- прислушуваните разговори од страна на претходната власт- времето на владеењето на Груевски).

-Овој ми пречи, дај тргнете го.

Ако јавно го жигосате, ги отворате портите после за другите постапки против него и неговото семејство.(На Антонио Милошоски мислите?) Не е само Антонио, и Гордана Јанкуловска, Мијалков…списоците оттаму доаѓаа- кој да биде.

Вие не му го овозможувате елементарното право да биде со-слу-шан (потенцира). И да изнесе свои факти и докази. Дали е тоа точно или не е точно.

Ви тврдам, архивската граѓа не може да биде користена во ниту една постапка, а овде се повикуваа на тоа. А особено не сигнатурската граѓа – тоа значи непроверени службени белешки.

И покрај одлуката на Уставниот суд – каков- таков, се сеќавате, донесе одлука, со која одредени одреби, вакви клучни- ги укина. Направи грешка, требаше да ги поништи, односно целиот Закон. Но, тогаш, како секојпат то бива кај нас, се прават политички компромиси- Еве не, ќе го укинеме.

(Законот) го вратија назад, Собранието имаше обврска во рок од шест месеци да ги усогласи тие одредби со Уставот, кај што се гарантираат овие права.

Собранието едноставно не постапи како што треба, само му го смени насловот на Законот- и истиот закон продолжи да си го применува.

За каква држава ние зборуваме?

Секуловска: Како дознавте дека сте лустриран?

Богоески: Од медиумите дознав. Ми кажаа дека ќе те лустрираат (претходно). (Кој?) Поранешни припадници на службата велат:

– Трчаат, собираат документи, да најдат нешто, да те…

Велам- Фала богу, после толку началници, како нема да ме лустрираат мене, па јас сум им бил шеф.

Ама второ, тогаш, и јавно им порачав на т.н Фамилија,

– А како ќе го избегнете својот татко или вујко, кој ги потпишуваше сите тие работи?

Сега, некоректно е, бидејќи е мртов човек, веројатно тоа ги погоди многу и ги мотивираше да тргнат против мене толку силно- уште повеќе да ми се одмаздат.

– Ова е лудило, велам, што го правите.

А после, прочитав… беше објавено во некој медиум, не знам, не се сеќавам. Мене не ме потресе тоа толку, дури и го чувствував како еден вид сатисфакција, со оглед на тоа колку началници, други припадници пред мене се лустрирани. Не е возможно шефот кој толку години бил шеф да не биде лустриран.

Еден вид солидарност чувствував кон тие луѓе, но и револт кон сите оние што го поддржуваа Законот. Да поддржувате таква работа, а да знаете дека е тоа лудило, дека не води никаде, дека само ќе ги продлабочи поделбите и раните во ова општество.

Секуловска: Како реагираше семејството, најблиските, колегите, јавноста?

Богоески: Навикнати се со мене да живеат, со ваква општествена патологија. Бидејќи целиот живот, поголемиот дел, професионалниот, го живеев таму, па беа истренирани. Не ме потресе многу мене, а фала богу, не ни добив решение, и се чудев зошто не ми го доставуваат, кога во јавноста толку го искористија дека сум лустриран.

На крај испадна дека погрешен човек од село Извор добил решение, а со содржина идентична на мојата кариера, на мојата функција, како шеф на Службата, така му пишува…

Секуловска: Како реагираше јавноста тогаш?

Богоески: Не знам како реагираше јавноста, бидејќи, знаете дека еден дел од јавноста тогаш жестоко ја поддржуваше лустрацијата, веројатно чувствувале некоја сатисфакција. Колегите, сите се чудеа, викаа:

-Ова е лудило ова што се случува. Ајде сите да ги лустрираме тогаш.

Секуловска: Сепак добивте поддршка од колегите, семејството?

Богоески: Нормално, нормално, и имав чувство на солидарност кон тие луѓе (сите останати лустрирани луѓе).

Секуловска: Не тужевте после лустрација?

Богоески: Немаше што да тужам.

Секуловска: Дали сметате дека лустрацијата треба да се практикува и дали може да се избегне политички прогон, да не биде спроведувана со политички мотиви?

Богоески: Невозможно е. Еве, ќе ви кажам зошто. Во 92 година, ние го имавме ова во предвид (мисли на Законот), но заради приоритетите на безбедноста, заради војните, сметавме дека е многу подобро друго нешто да се направи.

Да се донесе Закон за правна и општествена рехабилитација на сите невини жртви од претходниот систем, затоа што секој систем подобар или полош произведува такви жртви – како и системот на Груевски кој создаде илјадници невини жртви. Не зборувам само за лустрацијата, зборувам и за кривичните и граѓанските постапки.

Тоа ќе беше еден добар гест на новата самостојна држава, кој често се практикува насекаде во светот, еден вид извинување на сите жртви кои претрпеле последици, дали од вакви или такви причини, и една сатисфакција за нивните потомци, бидејќи голем дел не беа ни живи. Финансиски скоро ништо немаше да ја чини државата.

Но тогаш, со Трајанов (Павле), кој тогаш беше потсекретар на Службата за јавна безбедност, го пишувавме тој Закон и наидовме на отпори во Владата и во Парламентот, тогашен, зборувам за 1992.

Но, ние затоа што бевме свесни и сведоци на овие настани, мислевме дека со таков закон ќе се создаде една нова клима во Македонија, дека ќе престанат тие делби, што се карактеристични од многу одамна во Македонија.

Што ќе ја чинеше владата или парламентот да каже:

-Ние се извинуваме за грешките што се случувале во минатото?

Како и сега што предложивме една Резолуција, во име на Комитетот за заштита на правата (Комитет на заштита, Асоцијација на невладини организации за враќање на изгубените права од времето на Никола Груевски), која за жал, не стигна на Дневен ред во Собранието денешно. Резолуција со која ќе се извиниме на сите невини жртви во разни постапки од 91-ва до денес. Тоа е добра основа за да дојде до некакво помирување и да градиме некакви други основи за некакво национално единство.

Тоа е многу поважно да се направи и ден денес мислам дека таков закон треба да добие приоритет од сите закони. Затоа што, ние ако морално не сме чисти како општество не можеме да се прочистиме со вакви иквизаторски прописи – како што беше Законот за лустрација, кој произведе само нови жртви.

А каква сатисфакција имаат наводните фамилии или поединци, кои небаре биле жртви? Немаат никаква. Добија грижа на совест со тој Закон. Или, да речеме, тие на јавна сцена што го поддржуваа, би ги прашал сега – што поддржувавте?

Секуловска: Има ли дефиниција за успешна лустрација воопшто?

Богоески: Нема и никаде нема. Еве, ќе ви кажам пример како се случуваше во Германија. Јас слушав многу експерти кои правеле компаративни анализи – како било во Чешка, како било во Источна Германија – јас имав прилика непосредно да ги следам тие процеси, затоа и не брзавме ние со вакви закони во тој период.

Во Источна Германија имаше илјадници разведени бракови и само-убиства (потенцира, поради тоа е цртичката). Зошто? Затоа што во досиејата при овој процес што се отвори во Германија имаше измислени податоци – дека сопругата го кодошела сопругот, дека синот- таткото, ќерката-мајката.

Многу луѓе си го одземаа животот, затоа што не било така. Но, во некој документ на Штази стоело дека е така и тоа е опасноста од ваквите манипулции со чувствата на луѓето.

И тоа е голема неодговорност и на Собранието и на тогашната Влада, што ваков Закон донесоа. Не зборувам само за формално-правните аспекти, дека не е во согласност со Уставот и е во спротивност од сите системски закони во Република Македонија- материјални и процесни.

Ако веќе мора да се направи нешто во оваа насока, ви реков- најдобар пат ќе беше донесување нов закон со кој ќе им се овозможи правна и општествена рехабилитација на невините жртви, што подразбира и евентуални жртви, на вакви зли намери- (објавување) кодоши, сега условно го употребувам овој израз. Но и другите жртви кои на пример донесувале одлуки.

Еве, ќе ви кажам, еден многу пластичен пример – во тогашното раководство на ВМРО- ДПМНЕ, односно Владата на Никола Груевски, имаше луѓе кои како обвинители построиле пред стрелачкиот вод невини луѓе обвинети за македонски национализам – во претходниот прериод, во бивша Југославија (СФРЈ). Истите тие луѓе го образложуваа Законот за лустрација.

Сега, дали кодошите имаат поголема вина или овие кои и тогаш биле власт и сега се власт? Ама сакаат да прогонуваат некого за кого мислат дека можеби им пречи или својата совест си ја перат.

Еве ви пример колку е опасна лустрацијата – вака како што беше поставена. Кој носи поголема вина, тој што подига обвинителни акти, тој што носел пресуди и бил власт – кон одредени невини лица или тој наводен кодош. Каде кодошел тој– во Службата, во Обвинителството, во судот? Тој не донесувал одлуки. Тој што донесува одлуки, сега носи Закон.

Ме разбирате колку е драматично и трагично ова што ни се случуваше? Ама, човековата природа е таква- секој сака да ѕирне во мрачната страна на другиот за да најде утеха за своите несреќи, лични. И толку едно лудило беше- и по медиумите, и на јавната сцена.

Велеа дека лустрација ќе не прочисти, затоа што самиот поим лустрација е од религиозна природа, знаете нели? Го означува седмиот степен на религиозната иницијација, тоа е највисоко ниво, значи блиску до бога, најчист. А ние сме подземљари, смртни луѓе, не сме божествени луѓе.

Мене ми е и мачно кога зборувам на оваа тема, и затоа, бев и се уште сум еден од најголемите поддржувачи во работните групи на поранешниот Совет за реформи. Законот за поништување на Законот за лустрација беше ставен во првите 4 приоритетни закони, кои за жал, освен Законот за помилување, не се донесоа.

А еве од кои причини. Не може да се прифати во едно општество да ја игнорираме неправдата, не можеме да прифатиме да одиме напред со сомнеж во правдата. Ниту можеме да прифатиме дека некој нанел тешки последици на поединци, без разлика што тоа не е казна затвор, или друга казна. Гледате луѓето кои трауми ги доживееја и нивните семејства. А тоа молчешкум го затворивме – дека престанал да важи Законот.

Мора да постои одговорност за тие кои ги донесувааат тие одлуки, е, тоа се вика правда. Само така ќе ги залечиме овие рани.

И второ, преку тој закон ќе им се овозможи на луѓето и нивните семејства, кои беа жртви на таква безумна операција на одмазда, така ја нарекувам јас, тоа е одмазда и ништо друго, да можат колку толку да добијат некаква морална сатисфакција дека навистина биле невини жртви, а не како мојот двојник да го гаѓаат со камења дека бил некаков кодош.

Апсолутно треба да се поништи. И треба да добие приоритет пред многу други закони. Но, за жал, знаете каква беше состојбата, тој Закон и Законот за преиспитување на факти и докази, користени во монтираните судски процеси, за жал не го виде белиот ден во Собранието и мислам дека тоа е голема грешка и никој не може да се фали дека се залага за ЕУ, НАТО, дека се залага за владеење на право, ако ги игнорира неправдите кои ги продуцира.

Секуловска: Дали со лустрацијата се загрозени некои операции во самата служба – разоткривање на соработничка мрежа?

Богоески: Во таа служба, во која јас најголем дел од кариерата го поминав, одам со дигната глава, ден денес, гордо одам, регулирана многу построго од другите професии. Луѓето имале професионални кариери, биле лојални на својата татковина, на својата држава.

Можеби имало, а имаше поединечни грешни постапувања, кон лица, тоа е факт исто. Но тоа биле поединечни случаи, инцидентно, како што и секаде се појавуваат, никој не е безгрешен.

Меѓутоа, на ваков начин да се киниса – добро е што ме прашавте за таа последна димензија, да се урниса (потенцира) се што постои како темел во оваа држава, кој ја гарантира безбедноста, и успееја во тоа. УБК по доаѓањето на Груевски на власт и на Мијалков и Фамилијата, не постои повеќе.

Целосно беше разурната и ова што малку успеавме да го изведеме, како владина група, со барањата за проверка на одредени факти и податоци, кои ги користеле во овие постапки.

Најодговорно ви кажувам, целосно биле изместени од Законот –и малку е да се каже дека било штаб на ВМРО. Тоа било штаб на криминална организација чии последици до ден денес толку се чувствуваат.

Не АНА (новата Агенција), таму нема (друго) решение освен да се затвори целосно и наново да се конституира. Затоа што, до дно е криминализирана и до дно е во функција на партиските штабови.

Секуловска: Безбедноста на државата била загрозена со откривање на сензитивните информации?

Богоески: Апсолутно. Секаде во светот тоа е светост, секаде. И никој не чепка во тоа. Таман работа ако си дозволат сите држави, ама очигледно ние не го носиме тој епитет.

Како можете да се поигрувате со такви работи на ваков еден примитивен начин, да го искористите за лични цели. И она што е темел на една држава? Без разлика, велам, на грешките. На крајот на краиштата, ние сме биле легална држава.

Не постои ништо. Кој сега би контактирал со Службата како соработник? Да добие епитет дека е кодош? Кој?

Секуловска: Се разоткрија тајни агенти, соработници?

Богоески: Па нормално, во иднина ќе има реперкусии. Кој нормален човек би сакал да има контакт сега со Службата? А тоа е главната алатка на сите служби во светот.

На еден граѓанин на ЕУ, му е чест да соработува со Службите за работи кои смета дека претставуваат опасност за нивната држава, го доживуваат како највисока чест.

А ние направивме луѓето кои си ја сакаат татковината да се срамат од себе и од тоа што би го направиле, а криминалците, оние кои биле џелати во процесите, да донесуваат закони, со кои ќе им се одмаздат на нормалните патриоти. Ајде, да го употребиме тој речник, зошто тоа го врзуваат со патриотизам.

Било што, прошетајте во Брисел, Стразбур – некој ако забележи нешто сомнително или посета, веднаш се јавува.

На крајот на краиштата се прашувам – Службата за државна безбедност беше малубројна во 90-те години. Денес имаме четири пати повеќе вработени во органите кои произлегоа од таа Служба за државна безбедност, но за жал, во функција на партиите на власт и со товар на масовното кршење на човековите права од периодот на режимот, а ние се уште разговараме за лустрација.

А таа Служба за ДБ го покриваше разузнавањето. Сега имате Агенција за разузнување, огро-мна (потенцира) – која ништо не работи, имате УБК која има трипати повеќе вработени од целата служба за државна безбедност во тој период (сега е АНБ). И дел од Бирото за јавна безбедност за организиран криминал и тероризмот, насочен кон загрозување на уставниот поредок.

Сетоа тоа беше во Службата, а го работеа мал број на луѓе. Па не била таква зла и гломазна, а тие исти, сега да не ги кажувам бројките, тоа е лудило, да ви кажам. Армија луѓе не работат ништо, а земаат огромни плати. Затоа што после овој процес заборавете на Служба, не може да постои Служба, после процесот на лустрација.

24-07-2020, 01:01 AM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#6

Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Стеван Габер




Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на Наташа Габер, ќерка на починатиот поранешен ректор на Универзитот во Битола – Стеван Габер.


Биљана Секуловска 23.07.2020
Еден од методите на времињата на владеењето на Никола Груевски и ВМРО-ДПМНЕ, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но беше важно тие да бидат луѓето кои оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.
Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава.



Секуловска: За што беше лустриран вашиот татко?

Наташа Габер: Тоа до ден денешен не ми е познато. Кога дознав, посредно дознав, бидејќи немаше кој да го прими. Дури и акт кога би бил, кога би бил испратен, нема кој да го прими, бидејќи мојот татко е починат, во 1999 година. Мислам дека беше 2012, 2013 година лустриран, со донесувањето на овој вториот Закон. Така да, не ми е познато, бидејќи јас сакав прво, да побарам увид во досието.

Се обратив писмено, до Комисијата, сметајќи дека тоа е тоа лице, кое е лустрирано, а тоа е мојот татко. Но, бидејќи имињата не се познати, туку е само како број, во табелата којашто беше издадена на нивната Веб страна, јас можев само да изразам сомнеж, не можев со сигурност да знам, бидејќи тие на имињата на лустрираните лица кои се починати, не ги објавуваа. И велам, ако е тоа така, би сакала да имам пристап до досието.

Добив еден одговор, дека треба да докажам дека сум јас близок роднина на тоа лице и ми пратија еден формулар, којшто беше доста трапаво срочен, да не речам неписмено, во којшто требаше да внесам одредени податоци, за да барам, да го видам тоа, да имам увид… Размислував, потоа дали навистина да го сторам тоа, со оглед на тоа што, тој момент беше врзан со некои други чекори, предвидени во Законот.

Значи, во рок од, ако не се лажам, 14 дена, можеше лицето, да побара… да покрене постапка. И јас сега се чудев кој тип на постапка да го покренам. Бидејќи тука, освен управна постапка, можеа да влезат и некои други постапки, коишто можеа да значат и злоупотреба на службена положба, итн., за сето тоа што е сторено, посебно бидејќи Законот никаде експлицитно не велеше дека починати лица можат да се лустрираат. Освен тоа, за мене како правник е ступидно, со оглед на тоа што и првиот Закон, кој беше донесен 2008, со измени 2009 и 2011, а потоа, по првите интервенции укинувачки до Уставниот суд, на оваа прва верзија на Закон, следеше втората верзија на Законот во 2012 година.

Со тие, и едниот и другиот наслов се слични по однос на тоа дека е Закон за определување услов за ограничување вршење јавна функција, пристап на документи, објавување на соработка со органите на Државната безбедност. Тоа беше целиот наслов на вториот Закон, кој што имплицираше (се потсмевнува) дека се однесува на живи луѓе, луѓе коишто можат во иднина да имаат некоја јавна функција. И целта, така беше нели алудирано, дека е целта на законодавецот- тие луѓе во иднина да не кршат човекови права. Инаку, која би била целта вие починато лице да лустрирате, кога нема никаква шанса тој во иднина да биде носител на јавна функција. Навистина е ступидно.

И во таа смисла, просто дури правнички се чудев што може како Акт да биде издадено до таа Комисија. Тој, тоа лице го лустрираме заради тоа и тоа, зошто, за во иднина да не прави, нели, некое дејствие. Како може починато лице да прави било што. Освен тоа, веќе има веќе одредена пракса во Стразбур, по однос на починати лица и последиците правни коишто евентуално потоа, тоа лице може да ги трпи. Дури ако го следиме тој наратив, на тие одлуки во Стразбур, и за други прашања. Неврзано директно со ова, не може никако да се сведе на тоа дека починато лице може да биде лустрирано. Од таа причина ги имав тие дилеми. Која постапка да ја покренам, како да ја покренам. И во екот на сите мои работни обврски, некако го оставив тоа настрана, бидејќи потоа, и самото мое семејство… секако дека семејно бевме навредени, но решивме на крај да го изигнорираме целиот настан.

Се консултиравме меѓу себе, бидејќи јасно ни беше дека целта беше да бидеме предизвикани да реагираме. Да се продолжи со фрлање кал врз одредени семејства, врз одредени лица, кога веќе ништо друго не може да се изнајде, ова е најлесниот начин некој да се дискредитира, макар и посредно. Една форма на притисок, во суштина. Можам јас и денес да имам увид во неговото досие, бидејќи тие се оставени во Архивот. Има Архивот одредена процедура, да пополнам одредени, нели, барања, формално. Јас можам да имам пристап до тоа досие, сигирно, за да видам зошто е лустриран. Но, веќе искрено и не ми е интересира. Мислам… целата таа приказна е толку мизерна, да навистина нема потреба човек да се инволвира во тоа.

Секуловска: Како дознавте дека е лустриран вашиот татко?

Наташа Габер: Па… практично добив таква асоцијација, врз база на описот на лицето кое е лустрирано. (Претходно не?) Претходно не. Тоа беше… јас бев на далечен службен пат, и следејќи го Интернетот, само видов една вест, која кажа дека лустрирани се две-три лица, меѓу кои, според описот, вели: Ректор на еден Универзитет, кој не е во Скопје. Во тоа време, единствен друг Универзитет беше битолскиот. А татко ми, првите два мандата, значи тој како прв ректор на битолскиот Универзитет, првиот мандат го имаше, и вториот. И сега јас, првата асоцијација ми беше- дали татко ми, или пак некој од другите ректори коишто следеа после него, после негово време. И се посомневав во тоа и малку се подраспрашав, вака и приватно, и испадна дека е мојот татко. Нормално, повторно ќе кажам, името, ама по описот ми направи асоцијација и потоа ја проверив.

Секуловска: Која беше вашата прва реакција кога дознавте за лустрацијата?

Наташа Габер: Па… како го доживеав тоа… Мојот татко беше горд, чесен и достоинствен. Тоа не го кажувам само јас, како родител, тоа го кажуваат генерации како завршени правници, од Правен факултет. Значи, коректноста исто така му беше одлика на неговиот карактер. Не можев да замислам дека тој би бил во состојба да остварува дејствија спротивни на она што како карактеристики на неговата личност го красат.

Но, во матни времиња и законски одредби кои овозможуваат волунтариза, еве како ова, дискреционо однесување, што го дозволува трапавото пишување на самиот Закон и екстремна политизација на процесот за жал, ретко кој можеше да се одбрани во фер постапка. А јас заради тоа практично и не направив други чекори бидејќи мислев дека е илузорно. Тоа впрочем го пресуди Европскиот судот за човекови права веќе во неколку свои одлуки- судии двајца, знаеме, Трендафил Ивановски, починатиот Билевски итн. И сега се во след и некои други предмети за истиот процес којшто треба веќе Европскиот суд да донесе одлуки. Помина доста време. Крајно време е да се одлучи.

Секуловска: Како на лустрацијата реагираше семејството, најблиските?

Наташа Габер: Бевме навредени, ама решивме да изигнораме крајно, се исконсултиравме меѓу себе. Морам само и ова да го кажам- дека најсмешното е тоа што си даваат за право да зборуваат лица, значи за лустрацијата, за тоа какви биле луѓето, што биле порано, оние лица, кои се потомци на соработниците со фашистичкиот окупатор, нивните предци, за време на Втората светска војна има историски докази дека некои од нив коишто се најгласни, дека неговите претци биле соработници на фашистичкиот окупатор и за тоа има историски документирани докази. Мислам, тоа мора да се каже.

Или пак некои од нив се лица кај кои и информаторите и жртвите се од нивното најтесно семејство. Можеби не го знаат ама можеби мисла м дека треба да се има малце обзири кога се зборува. Кај нас културното однесување и обзирите одамна не живеат. Не е во ред така да се зборува за други луѓе, а прво секој треба да се погледне себеси.

Секуловска: Како реагираа колегите на вашиот татко?

Наташа Габер: Па, исто така беа фрапирани. Исто така, не беше пријатно, сметаа дека не е во ред итн. Токму заради оние одлики на карактерот на мојот починат татко коишто јас ви ги кажав, значи не се тоа само моја констатација, туку други луѓе ги споедуваат. Така да, навистина не беше пријатно.

Секуловска: Каков беше одгласот на јавноста за лустрацијата на татко ви?

Наташа Габер: Па… бидејќи татко ми е починато лице и го немаше неговото име јавно поставено, мислам дека многу не се знаеше во јавноста. Јас не се снебивав да кажам ама тоа не излегов да го кажам јавно на медиум, па да почне да се прави приказна и фама околу целото тоа . Така, некое експлицитно реагирање на јавноста, не.

Секуловска: Но, што сметате, кои се вистинските причини за лустрација на вашиот татко?

Наташа Габер: Па, знаете како. Многу од луѓето коишто потоа ми приоѓаа, и самите сметаа како една констатција, тоа беше и моја констатација всушност. Верувам дека мојот татко е лустриран и тоа во одреден момент, по носењето на овој втор Закон за лустрација, којшто беше во 20012 година, токму заради мојата работна активност како уставен судија во Уставниот суд. Претпоставува дека на тогашната власт и пречеа моите издвоени мислења и покрај тоа што веќе, по извесен период на време, имаше смена во кадровиот состав на Уставниот суд и веќе не поминуваа иницијативите кои беа поднесувани до Уставниот суд по однос на различни законски решенија за различни прашања.

Но јас секако според Деловникот на Уставниот суд имав право како судија да си го искажам моето спротивно мислење, во случај да сметам дека тоа треба да се образложи, наспроти гласот на останатите колеги. Очигледно дека тие ставови по овие различни прашања беа… мислам дека беа широко прифатени во јавноста. Имав одобрување или пак позитивни реакции во однос на мојот став по овие различни закони. И мислам дека тоа на тогашната власт и пречеше бидејќи знаете, на читател кој ги чита двете мислења- официјалниот став на Судот онака како гласало мнозинството и некој којшто различно мисли тие… аргументацијата се предочува на читателот и јас мислам дека во бројни случаи превагнуваше (се насмевнува) издвоеното мислење.

И тоа фрлање на јавна светлина на таа погрешна работа на законодавецот, мислам дека не им беше задоволство да се види. Не сакаа да биде видлива. И затоа им пречев. И мислам дека ова беше некој тип на индиректен притисок бидејќи, кој беше другиот начин- да се изврши притисок врз уставен судија- само тој останува. Поготово што, овој втор текст на Закон, којшто беше оспорен пред Уставниот суд, се погоди, според редоследот на давање на иницијативите по судии, нели распоред на работата, ми беше доделен мене. И поинаку е кога ќе седнете, ќе го направите рефератот, ќе го образложите во една насока, колегите можеби ќе гласаат друго, ама ќе има една аргументација којашто на седница на Уставниот суд звучи на одреден начин. Мислам дека тоа навистина им пречеше и јас бев казнета индиректно за тоа, иако не сметам дека лично мене можеби интимно ме погоди заради тоа што го знам татко ми каква личност беше. Ама од друга страна (се потсмевнува) не ме погодија мене во однос на постапката. Тоа не им успеа.

Секуловска: Опишете ја атмосферата во државата, политичката ситуација, кој е вашиот став- во каков политички амбиент се лустрираше?

Наташа Габер: Лустрацијата беше еден мал дел од целата нездрава атмосфера во општеството. Дополнително се дисторзираше работењето на државните институции и судовите и со ова. Значи, начинот на работа на судовите уште повеќе се изветоперуваше, или се некако туркаа јас би рекла, судовите во одредена насока бидејќи беа ограничувани, односно мораа да одлучуваат во однос на некоја легислатива, којашто навистина беше скндалозно напишана.

Посебно овој вториов Закон ( за лустрација). Првиот Закон беше технички повеќе среден, но после интервенциите на Уставниот суд, бидејќи два пати има укинувачка одлука, Законот беше некако осакотен. Не можеше технички да се реализира, и затоа се прејде на драфтирање, на овој вториот, од 2012 година, којшто беше најскандалозен, бидејќи имаше и одредени терминологии, пристапи итн., коишто немаа врска со реалноста.

Значи, беа неоперативни, беа многу… немаше владеење на правото, во смисла, не беше јасно кој може да биде подложен на лустрација, зошто… Терминот на тоа- кој период може да се лустрира, за кои дејствија, итн., беше еластичен, го поместуваа натаму-наваму, го врзуваа од 1944 година, по Заседанието на Асном, па се до донесувањето на Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер од 2006, којшто сам текст на Закон немаше никаква поврзаност со Законот за лустрација и најверојатно им беше најпогодно со тој да го врзат, иако самиот Закон ни збор не кажува, ниту пак контекстот е таков, за д абиде врзано со некоја ваква материја.

Така да, беше (се смее) надвор од секој разумен пристап на уредувањето. Затоа и самиот процес исто- се водеше селективно, јасно е деа имало и други луѓе, коишто вусшност воопшто не влегоа во листата на разгледување на Комисијата. Се водеше прашање колку биле веродостојни сите оние документи што ги разгледувала Комисијата, а самата постапка после не им гарантираше на луѓето право на еднаквост на оружјето, да се цени дали се тие документи што се во досието на некој човек, нависитна веродостојни. Или се рекла-казала или пак е нешто вметнато, итн.

Не можеше да се расправа во нормална судска постапка за да се види дали тие докази навистина се реални. Разбирате? А ваму одлучувате за одреден статус на луѓе што навистина не е во ред. Не беа… тука не беа почитувани принципите и оградите кои ги сугерираа Резолуциите на Совет на Европа. Мора да се каже во почетокот на 90.те години, поточно 1996 година, Советот на Европа донесе една Резолуција и врзано со таа резолуција, одредени упатства како таа да се применува. Во текстот на таа Резолуција ги имаше елементите кои Советот на Европа укажува секој иден законодавец во односните држави -членки на Советот на Европа мора ад аводи сметка и да ги вгради во нивниот Закон со цел да не биде тој процес чувство дека има сега некоја одмаздољубивост или одмазда за нешто што се случувало во минатиот период.

И тука можете да сретнете во тој текст, да речеме, лица коишто ако биле малолетни во времето кога биле врбувани итн., не треба да се сметаат тие да се лустрираат, а таков беше случајот со уставниот судија Трендафил Ивановски. Бидејќи тој, која ја започнал соработката, бил малолетен, имал само 17 години. Или пак дека лица коишто во рамки на безбедносните служби кои работеле под командна одговорност на некој што им дава наредба. А тие плата добивале од таму. Ме разбирате? По хиерархија тој морал да работи одредени работи. Тој не може да се смета за лице коешто треба да биде лустрирано.

И други елементи, бројни елементи, коишто Советот на Европа препорачува дека идниот законодавец мора да води сметка за тоа. Не беше водена сметка. Значи тие елементи не беа вклучени во Законот. Не видовме во ниеден од овие два текста законски, такви огради. Ме разбирате ли. Така да, што можеме да мислиме за процес кој не внимава како ќе ги формулира своите елементи. Како ќе се постапи, за да има кредибилитет целиот процес, ако навистина се сакаше да се има кредибилитет.

Бидејќи, ако ја погледнете пресудата на Трендафил Ивановски, повторно ќе го споменам, самиот Суд вели- прашање е за самиот процес на лустрација дали навистина е целисходен, со оглед на тоа дека толку години поминаа од плурализмот, кога зачекорил веќе со новиот Устав, со сите закони коишто понатаму следеа, итн. Тука во оваа смисла би сакала и да напоменам- во 1996 година, по донесувањето на новиот Устав, нели, имаше одреден период кога новите закони на независна Македонија требаше да бидат донесени. И тука беше донесен Кривичниот законик, 1996 година, кадешто вели дека- Секое лице коешто смета е дискриминирано, врз база на неговата политичка припадност, дека некој ја злоупотребува неговата политичка припадност нели, и тој трпи одредени дејствија, може да покрене постапка. Значи, вие го имате и тој елемент како можност во Кривичниот законик.

Секуловска: Дали тужевте по лустрацијата?

Наташа Габер: Не, не тужев од таа причина… Мислев да тужам, како што напоменав, ама не ми изглед правично да се тужи, да се добие отштета од државата. Мене не ми е тоа цел. Од даночните обврзници на нашата држава, јас да земам некоја отштета. Тоа ми е некако без лична одговорност. Во случај да можев да тужам конкретни лица за нивната лична одговорност, за донесување на одлуки, тоа може, би размислила дали би го сторила. Освен тоа, прашање е, со оглед на очигледни злоупотреби на службената положба, лустрации на починати ица, што воопшто не ни постои како можност во Законот, туку тоа по слободна проценка го тераше Комисијата. Дали не ќе е подобро тоа да се одвива во Кривична постапка, не само во управна постапка- да има тука лична одговорност. Зошто излегле од рамките на своите ингеренции, од она што го кажува Законот, за да прават нешто коешто не е експлицитно наведено. Тука сериозно недостаток на владеење на право има.

Секуловска: Дали сметате дека лустрацијата воопшто треба да спроведува, дали е возможно да се избегне политички прогон, да не биде спроведувана со политички мотиви?

Наташа Габер: Мислам дека е предоцна за било каков процес, кој и да го води, тоа е веќе издишано, мислам дека со овие настани општествени што идат и чекорат понатаму, мислам дека тоа е нешто надвор од актуелноста. Тука треба да се заврши, направеното зло тешко се реновира, остануваат мислите и последиците на луѓето. Генерациски веќе не може да се повикуваме на еден бивш режим најголемиот дел од тие луѓе веќе се пензионери, починати.,итн., ако навистина воопшто се сакало да се интервенира во таа смисла. Македонија задоцни, дури мислам и дека не требаше да го спроведе тоа

. Сега е моментот можеби да се обележат, или да има одговорност за оние коишто го злоупотребија тој процес. Индивидуална одговорност да има и мислам дека тоа би било правична сатисфакција. Мислам дека токму заради тоа постоеше обид да се поништи Законот. Затоа што со поништување на законскиот текст, вие можете да најдете основа, односно оние што се почувствуваа дека се оштетени, можеа да најдат основа за една поинаква постапка во таа смисла. (Кои треба да се гонат кривично?) Оние коишто решаваа надвор од нивните ингеренции, луѓе од Комисијата.

Секуловска: Има ли дефиниција за успешна лустрација воопшто?

Наташа Габер: Не верувам. Многу е тешко неброен број на судбини и случаи, да ги подведете под општи одредби. Секоја приказна е сама за себе, можеби лична трагедија, можеби семејна трагедија, можеби некои работи коишто се случиле, коишто биле експлицитни…

Но, сето тоа, после таков временски период тешко се докажува, тешко се утврдува… Можеби требаше да постои некоја генерална Декларација, што мислам дека всушност и нашето Собрание ја имаше донесено во некоја генерална смисла. Ама… ова што се направи потоа, мислам дека не му служеше на никого. Само општественото ткиво уште повеќе го раскара и подели, и не гледам дека се постигна нешто. Напротив. Знаете и самите по притисокот а Совет на Европа и во претходниот состав на Владата, зборувам за пред 2016 година, тој Закон престана да важи. Значи, притисокот бил преголем и свеста дека негативните последици по примената на тој Закон беа енормни.

Секуловска: Кој е вашиот став- дали треба да се поништи лустрацијата?

Наташа Габер: Поништувањето практично ќе ги изведе на површина правните состојби, кои произлегоа од неговата негативна примена. Од таа причина, мислам дека- да.
24-07-2020, 01:05 AM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#7

Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Јадранка Костова

Од: Биљана Секуловска 9:55 am - 30 July 2020
Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на Јадранка Костова, новинар, “Фокус”.

Еден од методите на времињата на владеењето на Никола Груевски и ВМРО-ДПМНЕ, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите, неистомислениците на власта. Но, тоа да бидат луѓето кои оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.

Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава.

Секуловска: Кое е официјалното образложение за вашата лустрација?

Костова: Официјално, според одлука, сум била соработник на Службата. За таквиот став им служи еден Запис од МВР, дека (воздивнува) тоа е некаде 1992 година, во емисијата „Без наслов, но со повод“, дека јас сум реагирала за еден организатор од МТВ, кој шеташе нели, доаѓаше во редакцијата, доаѓаше кога имавме гости и пропагираше дека Македонците се Бугари и делеше календарчиња, Ванчо Михајлов и слично.

Е, сега. Морам бекграундот да го кажам, зошто тоа е точно. Во “Без наслов” имавме дуел, во кој, во тоа време звучеше многу радикално, нели, еден човек, мислам Цеков се презиваше, застапува теза дека Македонците се Бугари, а од другата страна беше Јован Донев. Поранешниот амбасадор во Велика Британија што беше (во изминатиот период). Тогаш беше политички активен.

Значи, тој дуел предизвика шок во дел од јавноста. Не е ова 2020 година, говорам пред 20 и кусур години, немаше приватни телевизии… Значи, самиот дуел на таа теза делуваше шокантно, што по сите рекции после, имало барање и да бидам казнета или суспендирана. Но, не бидна тоа. ( А кој барал?) Па, доаѓаше од политички кругови… Но, Куќата не презеде никакви мерки.

Веднаш по тој дуел, дотичнава персона-организатор, почна да доаѓа во нашава редакција, а не е тој надлежен за да работи за емисијата, туку си доаѓаше онака како гостин. Затоа што емисијата траеше четири часа, ние имавме разни гости, дебати, значи многу луѓе поминуваа во канцеларијата… И тој доаѓаше и буквално си пропагираше- Ние сме Бугари. Јас тоа го сфатив- како … Не јас, целата редакција, дека тоа се веќе провокации полициски. Дека некој не тестира дали ние сме некое дувло кое ги форсира тезите… Баш како бугарски провокации. Затоа што беше нападно. И на него му рековме дека е непристојно, прво не е дел од редакцијата, нели. Така да и него му е кажано тоа. И разговаравме во редакцијата, разговарав со одговорен уредник, дека сметав дека полицијата не провоцира и тестира за да види на кој ум сме.

Јас се јавив кај министерот за внатрешни (работи), Љубомир Фрчкоски, и му реков:

-Престани да користиш провокатори.

Демократски, не треба да има табу-теми, дека сите тези треба да се поразат на јавна сцена, нели, а не да ги забрануваш темите.

Тој ми рече: Немам јас врска.

-Не, велам, сметам дека е тоа по полициски налог направено.

Тој ме упати да се јавам во Службата таму, така да, реагиравме дека тој тоа го прави. Тоа стои во Записот. Не стои само мојата главна теза- дека сметав дека полицијата ни го испраќа човеков, за да не провоцира, за да не тестира до кај сме. Со умот нели, на таа тема. И тоа е половина страничка, еден запис што се реагира, во кој него го прогласуваат за жртва. Но, уште еднаш ќе нагласам, за тоа знаеше цела редакција и одговорниот уредник. Не беше тоа моја лична тајна „операција“.

Е, сега. Информацијата стигна, веќе бомбите беа активирани, Заев почна со пресови, со објавување на бомбите. Се сеќавам дека после еден од тие прес- конференции, не се ни сеќавам за што, ми дојде информација дека со овој документ, јас сум лустирана.

Меѓутоа, нели во Македонија ништо не е тајна. Мислам дека пред викенд беше, почна да се шири и кај другите, ми бараа изјави, јас напишав на нашиот портал “Фокус”, објаснив за што станува збор , и дека е близу до ум со таков документ да го прогласиш некој соработник. Бидејќи, таа работа беше транспарентна, ја знаеше цела Редакција, уредник на Информативна (програма), никаква конспирација немало, на самиот организатор му е кажано дека ќе реагираме… Значи… Тоа е тоа.

По таа реакција, по три дена, тие вадат уште еден документ. А тоа е една од најбудалски работи што може да постојат. Не знаеш дали е козерија или гротеска.Сега ја вадат тезата дека јас имам стаж, не е тоа еден настан. Туку јас имам две години стаж на соработник.

Вториот документ, тоа е најголемиот апсурд, е телефонски разговор на функционер од ДБК со наводнава моја жртва. Симнат е телефонскиот разговор на едно пет страници, во кои, наводнава жртва, така фино си муабети со човекот од УБК. Треба да оди во Америка, па иселениците, па добива инструкции. Значи, од разговорот гледаш дека тој многу добро стои со Службата и ќе изврши некои работи во корист на Службата.

Во еден момент, он ме споменува мене. Дека го запознал новиот министер, веќе е Томислав Чокревски, затоа што беше на интервју во “Без наслов”, и дека го запознал токму во нашата канцеларија во “Без наслов”, а дека Јадранка Костова била во Рим со Добри Величковски, сум барала интервју од Вида Боева, секретарката на Ванчо Михајлов, знаеш она- рекла-кажала.

Но, поентата е дека јас не разговарам со човек од УБК за да го кодошам организаторот. Организаторот разговара со човек од УБК и ме кодоши мене. Сега, тој настан… Точно е дека сум била во Рим во одреден период. Затоа што мојот сопруг беше на специјализација на Светска школа за конзервација. Шест месеци. И јас бев на посета кај него кога нашата државна делегација беше во Рим на Денови на Св. Кирил и Методиј, патував во авион со целата делегација. Во тоа време, Добри Величковски, точно, е шеф на безбедност на “Палер” (поранешна македонска авио-компанија), значи не работи во УБК. Во делегацијата беа претседателот Глигоров, поглаварот на МПЦ, министри… И… тоа е тоа.

Да извадиш телефонски разговор, во кој еден човек ве озборува или ве кодоши на човек од УБК и да речете дека јас сум соработник, па тоа… Не знам, мислам стварно, размислуваш до каде им оди лудилото. Потоа ми кажаа, дека тој документ е симнат од сајтот на Комисијата… а тој, нели, треба да докаже дека јас две години соработувам со Службите. Симнат е.

Го сретнав Предраг Димитровски, новинарот, кој беше член на Лустрациската комисија. Инаку одлуката за мене е донесена со мнозинство гласови. Има воздржани, има кои гласаат против и има болен, а болен бил колегава …

Јас само го прашав директно- “Како не им е срам”.

Toj ме убедуваше- “Таков документ не постои”.

Велам- “Како не постои, телефонскиот разговор ми е даден со Одлуката за лустрација. Тоа што сте го симнале од сајтот говори дека веројатно некој сфатил дека ептен е забегана работата.” Сепак, тој процес беше мониториран и од меѓународни организации.

Тогаш дефинитивно, немав дилема, дека станува збор за поединци-психопати на власта. Затоа што ова, ни козериски, ни во, во… не знам во кој жанр да го сместам. Пак ќе повторам- телефонски разговор на човек, наводна моја жртва, со човек од ДБК, во кој ме кодоши мене. А да бидам прогласен јас за кодош… Не знам што да кажам. Се воздржувам да употребам некои посилни зборови. Така да, тоа е таа психо-патологија на режимот, на груевизмот.

(Добивте официјален документ?) Да, бев во зградата на МТВ, таму беа сместени. Потпишав, ми ги дадоа, тоа беше тој едниот документ што ви го кажав, половина страничка кај што реагираме, кај што фали само- дека сметаме дека полицијата ни го испрати човекот, за да, нели, не тестира и провоцира.

А вториов ми го дадоа, значи јас (се смее) не го најдов на пат, ми го дадоа во Комисијата. А потоа, затоа што и во Фокус, колегиве ја обработуваа лустрацијата како тема, тој документ не постоеше на сајтот.

Секуловска: Која беше вашата прва реакција?

Костова: Ме шокираа. Значи, јас од режимот на Груевски се очекував. Прво, траеше едно две-три години, во кои канонада од тужби за клевета добивав. Очигледно бев мета, сфатив, затоа што- што и да бев- ако сум автор ќе беше тужен само авторот. Ако е друг новинар, а јас сум главен и одговорен уредник, ќе бидам само јас како главен и одговорен. Кога ќе ставев одговорен- друг, а јас- главен, бараа јас да одговорам, а не… (одговорниот). Кога бев директор- директорот да одговара.

После ми стана јасно преку бомбите, бидејќи со Никола Младенов таа една цела година, а можеби и подолго, по телефон комунициравме, тој не доаѓаше во редакција- да си стави друг главен уредник. Затоа што јас, ми се случуваше и по три пати во недела да одам во суд, со ступиданри тужби за клевета. Ама, ступидарни. И уште, тужителите блиски до власта, се однесуваат како… како да ви кажам, судиите им се тресат. Жално, но вистинито.

Колку јас му зборував- “Не можам да го издржам тоа, стави си друг главен и одговорен”, толку растеше бројот на тужби за клевета. И кога излегоа бомбите, си реков- “Нѐ слушале, виделе што ме нервира, што ме вади од колосек и ја триплирале дозата со тужби”.

Неколку дена пред да загине Никола Младенов му реков дека дефинитивно немам намера да бидам главен уредник. Ме бараше два дена по ред да се видиме, го одбив, прв пат во живот, И кога загина следниот ден, не можев да си простам. И затоа и предложив на Биљана, сопругата негова, да го рестартираме “Фокус” и, ете, иронија на судбината, ќе бидам главен уредник.

Но ,потоа го уапсија Кежаросвки за текст стар 5 години. Почнаа сите оние нивни лудила со нивните, да речам, курири и слични мегафони, да нарачуваат бетонски плочи за дел од нас, што бевме критичари на режимот, венци, погребални да ви доставуваат дома, да плукаат, јас очекував на пример, дека може во четири часот сабајле да влета полиција, да ме уапсат за некој текст во “Фокус”. Не знам, еве, откриен загрозен сведок… А не знам и што може да ти стокмат. Ние имаме доста пишувано, колегите што работеле во “Фокус” за разни случаи во судството. Јас тоа сум го кажала и дома. Ние дојдовме до тоа дека ти е страв да закачиш капут во ресторан ако отидете, да не ви подметнат нешто, иако едно време и се смеевме на една наша колешка, да не ја именувам, во таквите паранои. Значи, предупредив цело семејство да не се изненадат, дека од овие се се очекува.

Ама, лустрација? Боже господе. Ни во сон. Со најчиста совест.

Секуловска: Како ја доживеавте лустрацијата, како се чувствувавте?

Костова: Се чувствуваш немоќно. Се чувствуваш бедно. Но, како да ви кажам, од друга страна ви дава… ви ја крева енергијата дека мора да се борите против таков режим.

Ние пишувавме претходно за лустрацијата. Интересно дека во “Фокус” ја почнавме да ја буткаме таа идеја, преку едно интервју со Стојан Андов, а потоа јас доста текстови пишував. Но, во даден момент, точно детектирав, дека тоа стана алатка со справување со неистомисленици. Кои особено ги иритираат. Таков беше и случајот на Владе Милчин, Ѓунер Исмаил. Ние имавме интервјуa со членови од Комисијата, кои исто реагираа.

Имав информации дека одредени досиеја се кријат. За докажани соработници со КОС, дури и имиња на улици им даваа. Дека таму, тоа веќе стана една групировка која служи на партиите или на партијата на власт, за, ете- шиканирање, омаловажување, етикетирање… Жигосување на луѓе. И тој став и јас и Младенов јасно го искажувавме во весникот, иако претходно бевме за лустрација.

Во 2011, пред изборите, кога го изменија Законот (за лустрација) и кога внесоа мртви, повторно пишував. Измените што ги направија… беше јасно дека ова веќе ќе се користи онака, како да кажам, во големи дози. Немаа задршка, само небото им беше лимит.

Така да… Како да се чувствуваш? Се чувствуваш како што реков- срамно, дека си немоќен на една владејачка група да и се спротивставиш. Дека целиот систем е заробен. Каде да ја водиш битката за докажување.

Секуловска: Како на лустрацијата реагираше семејството, најблиските?

Костова: Со поддршка, нормално. Јас потоа покренав претставка до Управниот суд, Хелсиншкиот комитет ми помогна. За таа цел дури 6-7 луѓе одеа на нотар да даваат изјава, кои работеа во МРТВ, кои (се смее) потврдуваа дека тоа е одлука на редакција, на колегиум, луѓето во Рим што беа, исто така одеа на нотар да даваат изјави. Како да ви кажам? Немав проблем од блиските, ме знаат, колегите ме знаат.

А оние што беа фанови на психопатскиот режим, тие… и без лустрација ние бевме жигосани, предавници, соросоиди, платеници. Сега плус уште едно етикетиче, уште едно орденче негативно ми залепија. И вие сфакате… до тие нема ни да допрете. Мене ми беше важен тој мој круг на луѓе- моите пријатели, а тука навистина имав поддршка секаква. Без, без грам сомнеж.

Секуловска: Како ги доживеавте нивните реакции?

Костова: Па реакции имаше… Колегите, еве и вие се сеќавате, протестираа пред Лустрациската за мојот случај. Јас имав впечаток дека нема друга жена, поранешната Служба немала жени-соработници, само јас сум била, и тоа во 90 –те години. Иако потоа спомнаа уште некоја. Реагираа многу меѓународни организации, реагираше Дуња Мијатовиќ од ОБСЕ, ме викнаа овде од ОБСЕ да го објаснам случајот… Мислам дека случајот влезе во Извештајот на Стејт Департментот… Така што, можам да речам, режимот на Груевски ме прослави надвор од Табановце и Гевгелија. Клеветите кога беа… редовно ме контактираа од меѓународните организации… сега не се сеќавам, Амнести Интернешнл, Репортери без граници. Јас сум имала многу средби. И отворено сум зборувала. Не сум одела, нели, анонимно… сум ги елаборирала сите случаи. И лустрацијата кога беше, значи продолжи тоа.

Не можам точно сега веќе и да се сетам, затоа што, тие неколку години, тоа беше редовна работа.

Секуловска: Ваша оценка- кои се вистинските причини за вашата лустрација?

Костова: Па, видете, вие кога ќе пикирате некој човек … Ако тој се бори, не ви се предава, кај нив двојно расте желбата да го сотрат. Еве, без врска сега ми текна, за случајот Космос. Кога задоволно се смее Груевски за уривањето. Што доби тој од уривањето. Затоа реков, тоа се психопатски елементи.

Значи, Никола Младенов заврши како што заврши, ние успеавме да го рестартираме неделникот со неговата сопруга. Во тој период сум била прислушувана, претходно не толку можеби.

Е сега, имам некои претпоставки и информации, кои не ми се потврдени. Тоа време беше активна тужбата за клевета од Мијалков, за текстови кои беа во дневниот “Фокус”, значи уште кога беше Никола жив. Тогаш овде дојде комесарот за човекови права на Обединетите нации, Франк Ла Ру. Тој престојуваше овде, побараа средба, имав средба, зборувавме за оваа тужба и за другите тужби. Но со оваа тужба, можеше да значи дека “Фокус” може да згасне. Го интересираше, нормално, и случајот со загинувањето на Никола, и така. Јас сите документи ги дадов, објаснував, и тој праша дали може да дојде на суд. Ние имавме судење, да речам следниот ден или… така некако. И дојде.

И даде изјава пред Судската (палата), иако се одложи рочиштето, а тој даде изјава за медиумите. Се разбира, некои од порталите го пренесоа, инаку телевизите не ни следеа. И мислам дека тоа има предизвикано една… како да кажам, точка на вриење, инаку можеби казните би биле и помали. А казните беа високи за наши услови. Но ние за една недела ги собравме парите за казната, благодарение на Здружението на новинари, поддржано и од некои од меѓународниве организации.

Е, мислам дека тоа е вториот, дополнителен момент кој ги иритира, дека ја преживеавме паричната казна како “Фокус”, дека не можат да – не -уништат (потенцира).

Ова е моја претпоставка. И мислам, дека по месец-два, колку помина од тоа, следуваше ова- лустрацијата.

Секуловска: Опишете ја политичката ситуација во државата, во каков амбиент се лустрираше?

Костова: Е, па, јас сум лустрирана 2015 година, бидејќи бомбите беа почнати, пресовите што Заев ги држеше со објавување на прислушуваните разговори. Веќе вриеше и со протести, лудилото на режимот прогресираше, но, веќе се случуваше и будење на една граѓанска свест и граѓански отпор. Така што оние што беа лустрирани претходните години, немаа, да речам, толку реакции, затоа што, вие сте сега само една алка во низата сомнителни лустрации. А веќе се случуваше едно бранување. Тоа е. Амбиентот веќе ми е и здодевнo да го опишувам.

Тој што живеел во тоа, знае како е… од оној вицот за Мујо и Хасо:” Јеси чито „На Дрини Ќуприје“. Што чито, ходо по њој”. Што да објаснувам за режимот, го живеевме, добро знаеме и пишувавме доволно.

Секуловска: Дали тужевте после лустрацијата?

Костова: Да, тужев на Управен суд и Управниот суд ја поништи мојата лустрација. Поништувањето значи дека никогаш не сум била лустрирана. Но, јас не верувам, затоа што не ги следев сите медиуми заради детоксикација на организмот, не верувам дека некој од тие медиуми (нагласува) и објавил дека е поништена. Не е битно. Таа етикета служеше во тој момент. Така што поништувањето значи дека не сум ни била лустрирана.

-“Е, како никогаш не си бил (се смее) кога јавноста, дел од јавноста, верувам и не знае дека е поништена мојата лустрација”.

Секуловска: Дали во иднина би тужеле одредени лица за вашата лустрација?

Костова: Мојата идеја e, пишував во “Фокус”, сум разговарала и со некои од лустрираните, дека има доволно случаи кај што има сериозни индиции дека Комисијата за лустрација функционирала како злосторничко здружение. Дел од нив, не тврдам за сите. Тезата ми е дека лустрацијата ја злоупотребиле, моќта што ја имале, за да нанесат штета на нечиј углед.

Лустрацијата беше замислена да се исчисти, нели, јавната сцена од оние кои за пари или кариера уништувале или жигосувале, кодошеле други луѓе. И еве, ова е парадоксот. Членови на Лустрациската комисија за пари или кариера уништуваа човечки животи. Затоа што, знам многумина со какви јадови си заминаа на оној свет, како заврши нивниот живот. Жигосани со тој срам, а нема основ за тоа. Е, тоа е парадоксот. Такви парадокси во груевизмот имаше многу. Значи, дел од тие членови, за таа функција, за пари и кариера, а и нивни блиски биле вдомени на државна сметка, беа спремни по нарачка да газат по луѓе.

Така да, сметав дека треба кривично да одговараат. Има доволно случаи, има сериозни индиции, за да се покренеше една кривична постапка. За тоа се залагав, но тоа не се случи. Во таа смисла, би се приклучила ако има таква иницијатива.

Секуловска: Дали воопшто треба да се спроведува лустрацијата а притоа да се избегне политички прогон?

Костова: Во Македонија веќе не сум сигурна дека било кој проект нема да заврши како алатка за уништување на неистомисленици Значи, ете, јас се залагав за лустрација, па се покажа во што се претвори. Многу нормални алатки овде се злоупотребуваат, затоа што многу е важно кој ги спроведува. Како и ветингот кога ќе речат сега во судството. Исто сум скептик. Затоа што, кому ќе му го довериш да го прави тоа.

Многу нормални работи кои функционираат во демократски држави, еве, на пример, Анкетни комисии, демократски функционираат. Овде кај нас се станува циркузијада.

Секуловска: Има ли дефиниција за успешна лустрација воопшто?

Костова: Па… тешко е да се каже. Јас следев едно време, генерално во некои држави, ама едно е да живеете таму дневно. Значи, ние колку информации примаме. Затоа реков- особено во држави кои немаат демократска традиција како Македонија, не би препорачала. Бугарија имаше, каде што беа обелоденети имињата на соработниците… Иако секаде имате бранувања.

Секуловска: Дали треба да се поништи лустрацијата?

Костова: Мене не ми се допадна идејата на Владата да поништи. Како ќе поништи, врз основа на импресии? Со тоа се девалвира поништувањето. Затоа реков- кривична постапка, во која ќе се докаже дека ја злоупотребиле позицијата за валкани цели. Јас не говорам за сите, говорам дека сепак има неколку случаи што бодеа очи. Во тие неколку случаи, ако се докаже дека дел настапувале по нарачка, без основ да жигосуваат луѓе, тогаш имате основ за поништување.

Вака, имам впечаток, тоа и го напишав, дека СДСМ наеднаш го извади ова пред избори. И, еве, не помина тоа во Собрание, претпоставував дека нема… Но, доволно беше, колку да не потсети нас, кои бевме дел од таа машинерија лустрациска која не мелеше, да не потсети, ако сме подзаборавиле, како владеше ВМРО на чело со Груевски.

Така да, сметам дека треба да има кривична постапка. Тоа е мојот став, а потоа може да следи поништување. Иако, што и да поништите, тоа во даден момент одиграло улога. Тоа што им било целта, за одредени луѓе, тие стресови, јадови на дел од семејствата, не може да се компензираат. Особено, она со мртвите (лустрирани). Мислам, таква некрофилија говори за една гарнитура владеачка, до каде биле забегани.

31-07-2020, 09:04 PM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#8

Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Јован Трпеноски

Од: Биљана Секуловска 11:09 am - 6 August 2020

Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на Јован Трпеноски, поранешен јавен обвинител и републички секретар за внатрешни работи (министер за внатрешни работи).

Еден од методите на времињата на владеењето на Никола Груевски и ВМРО-ДПМНЕ, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но беше важно тие да бидат луѓето кои оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.

Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава.

Секуловска: За што бевте лустриран?

Трпеноски: Малку е чудно, според диспозитивот на решението, затоа што и Комисијата не знаела за што да ме лустрира. Дали како соработник, сигурно не можеле, бидејќи јас не можам сам со себе да соработувам. Се обидоа да ме лустрираат како корисник на информации, како давател на наредби. Во Законот којшто го донесоа, популарно наречен Закон за лустрација, инаку многу долг е терминот, всушност стои дефиниција за овластувањата на Комисијата, нејзините нормално, надлежности, и дефиниција на поимите, за коишто ќе треба да работи Комисијата. Поим- соработник, поим- корисник на информации, и поимот на наредбодавач.

Овие три поми коишто се многу прецизно обработени во Законот, треба да претставуваат основа дали одредено лице ќе треба да биде лустрирано или не. Затоа што, не значи ако некои информации некој дал- дека тој е соработник. Или популарно наречено- дали е кодош. Туку треба и тој што е соработник, да исполнил некои материјални услови.

Прво, соработник значи дека треба да постои трајна врска со органите за безбедност, којашто ќе резултира со документ, односно со отпишана изјава дека сака да биде таен соработник, или да биде извор на сознанија, како оперативна позиција.

Меѓутоа, зависно од тоа кои материјали ако ги дава, може да се стави како услов за лустрирање. Треба да бидат тие податоци од идеолошка, од партиска и од политичка природа. Ако се од криминална природа, ако добие податок орган за внатрешни работи, од изворот на сознанието, од оперативниот работник дека во одредена средина се извршени кривични дела, материјално-правни, крвни деликти, сообраќајни, политички, треба да се цени дали тоа може да се смета како основ за лустрација. Бидејќи, нема да се лустрира целиот криминал- се лустрира само дејството со коешто му се нарушуваат човечковите права и слободи, од идеолошки или политички аспект. Значи, тоа треба да биде во една кумулација. Документот којшто го дава, неговата позиција, дали е трајна врската или не, и од друга страна, дали има идеолошки или политички мотиви.

Мојата лустрација беше како наредбодавач и како корисник на информации. Затоа што, како републички секретар за внатрешни работи, јас сум користел податоци коишто ги добивала Службата. Меѓутоа, Комисијата за лустрација прво не ја знае организациската поставеност на Министерството за внатрешни работи, во тоа време е Републичкиот секретаријат. Службата за државна безбедност беше под организациската шема на МВР. Јас како републички секретар бев и старешина на Службата. Тоа беше од 1989 до 1990 година, скоро две години.

Според тоа, јас не можев да бидам корисник на информации, затоа што информациите до мене не доаѓаа, доаѓаа до Службата. Јас бев политичка личност таму, меѓутоа, со стручни ингеренции- коишто ги имав. Според тоа, како корисник на информации немаа дефиниција каде да ме стават и ме ставија и како наредбодавач. За тоа, како наредбодавач, толку е ситуацијата, како би рекол, извитоперена, што претставува еден апсурд. Јас како наредбодавач не сум лустриран како секретар за внатрешни работи, туку како окружен јавен обвинител, на Окружното јавно обвинителство во Скопје- сега, Вишото јавно обвинителство.

За неколку случаи сум лустриран. Прво, сум поднел предлог за поведување истрага и воведување мерка притвор против одредено лице. Сум поднел Обвинителен акт против одредено лице и со тоа, сум ги ограничил и нарушил нивните права и слободи, во својство на окружен јавен обвинител. И сега, ако се оди по дефиницијата на наредбодавач, во Законот, во член 18 точно е објаснето, кадешто вели: Наредбодавач може да биде службено лице, коешто на одредено лице или на институција им наложува, и добива податоци од нив, коишто ќе ги искористи. Но, од тие податоци и треба да се утврди- дали му се нарушени на некого, правата и обврските и слободите.

И сега, си поставувам прашање- како окружен јавен обвинител како сум постапувал јас? Јас сум постапувал согласно Законот за јавно обвинителство. Законот за кривична постапка вели: Јавниот обвинител ќе поднесе предлог до истражниот судија, зборувам за старите решенија за отпочнување истрага против одредено лице, и мерка притвор. Доставено е до државен орган, до судот- тоа е предлог, не е наредба. Наредба значи ти да немаш можност ти да одлучуваш, јас ти наредувам. А истражниот судија, тргајќи од принципите , коишто се утврдени во Законот за кривична постапка, мора да го распита лицето, да ги разгледа писмените докази коишто ги доставил јавиот обвинител и барањето за одредување мерка притвор- дали се исполнети условите, исто како што се предвидени во Законот за кривична постапка.

И сега- не може да се третира барањето за истрага како наредба. Јас не сум наредбодавач. Јас сум носител на функција во Јавното обвинителство коешто има ингеренции во правосудството.

Другиот предмет е затоа што сум поднел обвинение за политички кривични дела за одредена личност, којшто беше приведен и беше одредена мерката притвор. Заврши истрагата, и јас врз истражните документи поднесов обвинителен акт до Окружниот суд, сега- Апелационен суд. Со тоа, јас се третирам како наредбодавач. Може ли јавниот обвинител, кога имаме ние судска власт, да му наложи, да му нареди на Судот, со барање за поведување на кривична постапка и со поднесување на обвинение.

Во ред. Поднесеното обвинение практично е акт со којшто јавниот обвинител ја завршува истрагата и ја доставува до надлежниот суд. Потоа, судот со закажување на главна расправа, тогаш претрес се викаше, во состав од двајца редовни судии и тројца судии поротници- одлучува. Констатирано е и утврдено е дека е извршено кривично дело, и изречена е пресуда. По службена должност, лицето имаше адвокат, којшто беше многу агилен- и поднесе жалба. По жалбата одлучуваше Врховниот суд во состав од пет редовни судии. Ја потврдија пресудата. Со потврдувањето на пресудата лицето доби статус на осудено лице.

И сега, се поставува прашање- јавниот обвинител му нареди на Врховниот суд и на Окружниот суд да изречат трајна мерка? Правата му се ограничуваат со правосилната одлука, не со предлогот на јавниот обвинител. Тој апсурд да го оставиме. Меѓутоа, во што е апсурдот? Ако окружниот јавен обвинител е тој којшто ја отпочнал постапката и ограничени му се правата и слободите, кој му ги ограничи? Судот. Зошто не поведе постапка против седумте редовни судии, двајца од Окружниот суд и пет од Врховниот суд. Со полна почит зборувам кон колегите- судии, коишто беа судии со еден професионален и личен интегритет, коишто постапија така, навистина како што налагаше законот, и документацијата која што беше утврдена.

И затоа гледам јас- дека во процесот за лустрација им требаше одредена личност со име и презиме, веројатно мене ме барале, па затоа беше преземено ова.

Секуловска: Како дознавте дека сте лустриран?

Трпеноски: Како дознав? (се насмевнува) Кога го донесоа Законот за лустрација, јас од професионално љубопитство, нормално го прочитав и го проучив. И особено се задржав каде што беа дефинициите на соработник, на наредбодавач, и на корисник на информации. И според дефинициите коишто беа дадени, во членот 18 од Законот, никаде не можев да се ставам. Затоа што, ова беше моето логично размислување.

И еден ден седејќи со сопругата на ручек, слушам радио вести во 15,30 часот и зборуваат од Комисијата- лустрираа уште двајца. Не ги кажуваат генералиите, меѓутоа ги кажуваат функциите- јавен обвинител, републички секретар, претседател и член на Антикорупциската комисија и сегашен адвокат.

На сопругата и велам- “Овој за мене зборува”.

Вториот беше Стеван Павлески претставен со сите функции и- не лустрираа.

Прво, го примив така многу непријатно. Непријатно, затоа што не очекував. И прво што направив- почнав да размислувам- дали да ги користам сега процедуралните права, за да докажам дека не сум во категоријата лица коишто треба да бидат лустрирани, или да оставам, да не си го нарушам комодитетот.

Не продолжив да јадам, морам отворено да ви кажам. Го земав уште еденаш Законот, го прочитав, и не можев да сфатам, за што ќе ме лустрираат. Меѓутоа, со добивањето на Решението, видов уште еден апсурд. Во диспозитивот на Решението стои дека- “Лицето Трпеноски Јован, како републички секретар за внатрешни работи”, внимавајте сега, како основен јавен обвинител во Охрид, а сум бил, презел дејствија, со што им ги ограничил слободите и правата на одредени лица и се набројуваат. Јас како републички секретар, да сум потпишал наредби, за примена на мерка прислушување на телефон. Неколку имаше, 4-5, а за дејствието на јавен обвинител во Охрид нема ништо.

Прво, ако ја знаеја тие организацијата на Јавното обвинителство и принципите врз кои тоа работи- тоа е хиерархиската субординираност. И надлежностите на основниот јавен обвинител сами ќе ги видат- тој нема никаква допирна точка со Државната безбедност. Зошто? Затоа што надлежноста на Основните јавни обвинителства беше за кривични дела до 3 години затвор, а други кривични дела беа до 5 години затвор. А кривичните дела со кои се ограничуваат правата од политичка и идеолошка природа беа по Сојузниот закон и секогаш беа со казна над 5 години затвор, што значи дека беше надлежно друго обвинителство.

Нормално, јас си го искористив правото да поднесам тужба, во којашто објаснив дека како основен јавен обвинител немав никакви ингеренции и се корегираше Решението. Беше вратено на Комисијата- дека станува збор за окружен јавен обвинител и како републички секретар и не се третира повеќе како основен јавен обвинител.

Значи, како го прифатив лустрирањето? Прво, многу е непријатно. А непријатноста доаѓа од таму што- ако во себе имате убеденост дека апсолутно нема законска можност- не дека нешто сте сториле. Туку, нема законска можност каде да ве стават. Не сте презеле дејствија такви, коишто ги предвидува Законот и сега се чувствувате некако, како… човек од втор ред. Прво- сите вредности за коишто сметаш дека си и имал во службата, со ова ти ги анулираат. Меѓутоа, што е полошото- се создава интерес кај пошироката јавност, затоа што секој не ги знае овие работи, туку едноставно- одлуката на Комисијата ја прифаќа, лицето е лустрирано, и највулгарно, сите не ставија во категоријата на кодоши. Иако, Законот предвидува и соработник и наредбодавач, не само кодош, туку и корисник на информациите.

Нормално, ми беше непријатно кога ќе се сретнев со луѓе, а те чувствуваат за близок, и прво ќе те прашаат- “Точно ли е?”

Е, сега треба секому да му објаснуваш. Првите коишто ме прашаа им објаснив, а на другите само лаконски одговарав- “И сам не знам зошто сум лустриран”.

Но, бев убеден дека треба во управна постапка да продолжам, и продолжив. На тужбата којашто ја поднесов пред Управниот суд, a беше отфрлена и вратена за повторно одлучување од Комисијата, јас вложив жалба до Вишиот управен суд. Последниов, тргајќи од жалбените наводи и со повикување на Законот, популарно наречен- за лустрација, ценејќи ги документите коишто ги има, ја поништи лустрацијата.

Со тоа, со носењето на Решението, не со укинување, туку со поништување, јас како носител на тие функции, веќе не сум лустриран. И немам право на последица, меѓутоа, правна последица не можам да имам, затоа што во времето бев пензионер, а смислата на Законот за лустрација која беше- беше да се оневозможи на лица коишто во претходниот режим, од овие наброени дефиниции- како соработник, како наредбодавач и како корисник на информации, да не можат да обавуваат друга општествена функција.

Па, јас се прашувам- ако јас сум пензионер, на која друга општествена функција би конкурирал? И прво, дали имам желба, и дали имам интелектуални и физички способности. И интерес дали има. Со тоа- ако Законот за лустрација беше донесен за постигнување на одредена цел, да се анулираат одредени лица, коишто навистина во претходниот режим ги исполнувале критериумите, да не им се дозволи да бидат носители на функции на оваа власт.

Е, сега тоа го поврзувам како еден апсурд- која беше желбата? Желбата беше да се стави етикета на одредени личности, и мојата маленкост, веројатно ја ценеле, да добие право на последица- практично, да се нанесе срам, не на него, туку на членовите на семејството. Сепак, јас имам семејство.

Е, сега, дека станува апсурд и дека Комисијата лаконски ги прифаќа документите, без некоја поголема критичност – најдобар доказ е лустрирањето на покојни лица. Мислам дека тоа беше свесно направено, за да се добие впечаток за одредени личности, како лица кои биле истурени во тој временски период, за време на социјалистичка Југославија и Македонија. И на тој начин практично да им се стави белег, дека- вие повеќе не сте личности за почит. Ако се лустрира покојно лице, прво се поставува прашање- дали е тоа смисолот на Законот на лустрација? Не е, затоа што покојно лице не може да биде носител на функција- физички го нема. Друго, секој правник од прва година, знае дека одлуката, актот на државниот орган може да предизвика правни последици, само тогаш кога ќе стане правосилен. А кога станува правосилен? Секој документ којшто се однесува за точно одредена личност мора да му биде лично доставена, за да ги искористи сите процедурални права во жалбената постапка. И доколку- во таа жалбена постапка остане решението, од тоа течат правните последици.

Па, еве сега логично го поставувам прашањето- како може на покоен човек да му се достави лично решението, кој да му го достави?

Затоа сметам дека Законот за лустрација беше можеби добро замислен и читајќи го, сфатив јас- како една потреба. Но, примената на Законот беше многу лаички, со неверојатно непознавање на материјално-правните и на процедуралните права, коишто ги имаше Комисијата. Можеби некој ќе рече сега- Зборуваш за Комисијата, затоа што ја нема. Ова мое мислење беше и тогаш. Дури во мојот поднесок, во жалбата, го напишав тоа- “Некои членови од Комисијата недоволно го познаваат Законот”. Но, по сугестија на адвокатската канцеларија на ќерката, кајшто е Адвокатското друштво Трпеноски, ме натераа да го избришам- “Немој да дозволиш да те тужат и за навреда и за клевета, па да имаш проблеми со редовното судство”. Тоа го избришав.

Затоа мислам дека сега, околу тие заложби, дали треба да остане Законот за лустрација, да се поништи лустрацијата или не, ми паднаа во очи залагањата, но и вокабуларот на лицата коишто се против носењето на Законот за поништување на лустрацијата. Една реченица. Не кажувам кои личности, ќе се најде сам. Вели- “Доколку ја укинeме сега лустрацијата, децата на кодошите ќе бидат пак на функции, на власт, и наместо да ги лустрираме, ќе ги наградиме”. Терминот- кодошите. Значи, останува вокабуларот нивен, само во негативна смисла- кодоши.

А јас размислувајќи, велам дека мора еднаш да се каже- дека лицата на кои правосилно им остана нивната лустрацијата, апсолутно не може нивните дејствија да се стават во критериумите коишто беа основ во Законот за лустрација. Тие се многу надвор од тие критериуми и се неосновано неправично лустрирани. Мора тие луѓе да добијат сатисфакција. Дали тоа ќе биде со Законот кој го предлагаат или на некој друг начин, треба сериозно да се обмисли, ќе треба да се дискутира и да се најде форма, којашто навистина нема да ги навреди и оние коишто биле неосновано лустрирани, но не да потенцира некој којшто бил основано лустриран, па сега да рече- “Не, грешка беше на Законот”. Тој што бил навистина доушник, соработник, и којшто со дејствијата коишто биле надвор од Законот, му ограничил некои права и слободи, треба да си ја сноси последицата од лустрацијата. Јас се залагам за тоа. Затоа што, секој треба да одговара за своите постапки, треба да одговара за она што го направил во едне период, меѓутоа и во тој период, ако му бил основот од политички, од идеолошки, којшто треба да биде, како преземање, да се остават последиците на еден општествено-политички систем, којшто сега го нема.

Секуловска: Како реагираше семејството, најблиските, колегите, јавноста?

Трпеноски: Семејството беше прво изненадено, затоа што ќерката моја е правник, адвокат е во Адвокатското друштво Трпеноски. Големата ќерка исто е интелектуалка. Мојата средина, како и роднинската е интелектуална средина. Тие не го прифатија многу убаво, но беа многу коректни кон мене, затоа што знаеја дека тоа му причинува една неправда, една болка. А за пошироките кругови, со коишто комуницирам- јас сум од Охрид, јас често сум таму и повеќе пријатели и роднини имам таму, се мислеа да ме прашаат- дали е точно дека сум лустриран. Почитувајќи ме мене, да не ме навредат со тоа. Да не ми го расипат денот.

Но, јас чувствував една тага. И сметав дека на некој начин сум малку обезвреднет. Но, како поминуваше времето, и како течеше процесот којшто го преземав јас, во таа управна постапка, во моја корист, некако се ослободив, но се уште носам една дамка на една непрада.

Секуловска: Како реагираше јавноста?

Трпеноски: Па, јавноста реагираше различно. Со тие што имаш добри односи, ќе ти пристапи, ќе разговара. А тој којшто навистина смета … не си личност, или си му нанел, по негова убеденост некоја неправда, воопшто не ти ни пристапува. Меѓутоа, јавноста реагира најразлично, но мислам позитивно, во корист на мене.

Секуловска: Како ги доживеавте нивните реакции?

Трпеноски: Болно. Меѓутоа, од оние коишто навистина знаев дека чувствуваа дека ми е нанесена неправда, можев малку повеќе да разговарам и си ја отворав душата, па ми беше некако полесно.

Секуловска: Ваша оценка- кои се вистинските причини за вашата лустрација?

Трпеноски: Мислам дека основно не беше да се лустрираат луѓето коишто може да се стават во категоријата онака како што е пропишано во Законот, туку се вршеше некоја селекција, по некои критериуми за мене непознати. Но, кругот на луѓето коишто гледам беа лустрирани, како да се водеше елиминација на одредени личности коишто биле на некои истурени позиции.

Секуловска: Каква беше политичката атмосфера во државата, амбиентот, во времињата кога се лустрираше?

Трпеноски: Па, амбиентот мислам дека беше исполитизиран цел. Беше селективна правда или селективна лустрација, затоа што јас, како републички секретар имам сознанија кои луѓе биле на платен список, а кои луѓе биле носители на власт, на партијата којашто беше на власт тогаш. И тоа ми дава за право да заклучам дека лустрацијата беше селективна, амбиентот не беше со полна слобода на работа на Комисијата и веројатно, не сум сигурен, Комисијата работела по одредени наредби, по одредени желби. Тоа е само мој заклучок, а некои поконкретни сознанија немам. А за лица, коишто заслужуваа, тие податоци јас лично ги знаев, а не се опфатени, тоа ми дава за право да мислам дека лустрацијата беше селективна.

Секуловска: Дали сметате дека лустрација треба да се спроведува и дали воопшто може да се избегне политички прогон, односно да не биде спроведувана со политички мотиви?

Трпеноски: Сега се поставува прашањето дали факторот време дозволува и понатаму да се донесе некој закон за лустрација. Мислам дека би направиле поголема неправда ако пак почнеме да применуваме некој закон и ако е идеален кон одредени лица. Носителите на идеологијата, на претходниот општествено-политички систем и лицата коишто биле активни, 90 проценти ги нема. И мислам дека лустрацијата пак ќе биде про-форма, затоа што ако се лустрираат покојни луѓе, не може, како што објаснив, не може да стане правосилна, да има правна последица. Затоа, јас не сум заложник да продолжи сега лустрацијата, но сум заложник со некој општ акт, да се амнестираат на некој начин, лицата кои се неправедно лустрирани.

Секуловска: Има ли воопшто дефиниција за успешна лустрација?

Трпеноски: Успешна лустрација може да биде ако се остави полна слобода на органите коишто треба да лустрираат, и ако има политичка волја за да биде објективна лустрацијата. Меѓутоа, основно е да се изврши избор на носителите на спроведување на лустрацијата, луѓе со личен интегритет и со професионален интегритет. Значи, лица коишто си имаат свој интегритет во професијата во којашто работат. Не луѓе надвор од правничката сфера, затоа што тоа е чисто правно прашање и мора да го извршуваат лица со богато правничко искуство.

15-08-2020, 12:58 PM
Reply
ЈорданПетровски Offline
ЈорданПетровски-ЦРНИ
*****

Posts: 17,489
Joined: Mar 2010
Reputation: 36
#9

Quote:Хроника на политички прогони: Лустрација на Стеван Павлески

Од: Биљана Секуловска 2:02 pm - 13 August 2020


Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на Стеван Павлески, поранешен јавен обвинител и поранешен потсекретар на Службата за државна безбедност.

Еден од методите на времињата на владеењето на Никола Груевски и ВМРО-ДПМНЕ, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите. Но, за тогашната власт, беше важно тие да бидат луѓето кои оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.

Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава.

Секуловска: Кое е официјалното образложение- за што бевте лустриран?

Павлески: Да. Според решението на Комисијата за лустрација, нема да ја кажувам со цело име, Законот е многу глупава форма има и наслов, значи според тоа решение на Комисијата за лустрација, лустриран сум како наредбодавач во две институции. Едната институција- Јавното обвинителство, другата- како потсекретар во Службата за државна безбедност. Тоа што беше во Јавното Обвинителство се однесува за период 1987 год., додека она како дејствие во Службата за државна безбедност е за период од 1990-та година. Во решението наведени се шест дејствија за двете тие институции, за моето дејствие како наредбодавач во Обвинителство еден акт е, а по однос на прашањето за извршување на функцијата во Службата за државна безбедност се пет дејствија.

За моите дејствија како јавен обвинител се однесуваат на поднесен обвинителен акт во 1987 година против едно лице од Кичево, заради тоа што е оценето дека тој извршувал дејствија на непријателско здружување за едно насилно менување на уставниот поредок, со националистички мотиви. Тоа обвинение е само нотирано во Решението и повеќе ништо не е направено за да ми докажат што се случува, судбината која е на тоа обвинение. Можеме да разговараме, да кажеме, што треба да се докаже како наредбодавач дека тоа обвинение можело да ми се стави на товар и дека со тоа обвинение сум ги прекршувал слободите, правата на луѓето, на граѓаните.

Секуловска: Значи тоа не е докажано?

Павлески: Не е докажано.

Секуловска: Односно не е образложено?

Павлески: Не е образложено, само стојат дејствија дека се поднесува обвинителен акт. И толку. Решението е прилично, од правен аспект, неписмено, многу грешки, има и на фактички и на правен план и тоа е само еден факт дека се работеше за Комисија која е многу далеку, и од право и од желбата и целта за да се утврди вистината.

Многу грешки може да се анализираат, затоа што во тој период кога мене ме товареа за тие дејствија, јас не бев основен јавен обвинител. Тогаш не постоеше основно Обвинителство, на еден правник, претседател на Комисија тоа требаше да му биде познато. Јас работев како заменик окружен јавен обвинител, втора работа -Обвинителниот акт не е наредба со која јас можам да прекршам човекови права, итн. Обвинителниот акт е една иницијатива до Судот- јас како странка можам да поднесам, понатаму тој подлежи на проценка и оценка од една низа на судии во сите инстанци на судството – Апелационен суд, тогашен Окружен суд, Врховниот суд, итн., и ако ги соберете како збир, најмалку десет судии учествуваат.

Нема Комисијата податок дали тој акт е правосилно потврден со пресуда, дали учествувале судии, кои се тие судии. А тој факт е вистинит- дека Актот беше реализиран, има пресуди осудителни и дека најверојатно е, јас по сеќавање само можам да кажам, дека во одлучувањето по однос на тој Акт учествувале луѓе блиски до сегашната, односно до тогашната власт, која што ја поддржуваше Комисијата. На пример, еден од тие судии може да биде Тоде Георгиевски, дедото на Сашо Мијалков, еден од тие судии може да биде еден од иконите во судството за ВМРО, Павел Манев, итн. Но, такви податоци, иако барав, Комисијата не ми презентираше.

Второто решение се однесува на мои активности како потсекретар во Службата за државна безбедност. Факт е, јас бев потсекретар 1990, 1991 година кога министер беше Јован Трпеновски. Кој е гревот, кои се тие дејствија според Комисијата?

Дека јас сум предлагал мерки за лица со коишто се кршеле правата, слободите на граѓаните, притоа не се објаснува дали тие мерки се врз основа на закон, на Устав, на правила, итн. иако не е спорен и фактот дека тие лица и постојат, дека тие лица во тој период биле третирани од Службата, меѓутоа, исто така, како лица коишто преземале одредени активности за насилно рушење на уставниот поредок, исто така, од националистички мотиви. И таа Служба се занимава со тие прашања, со тие дејствија.

Ако направиме една паралела меѓу ова што се случуваше пред неколку години со прислушкувањето и тој период, ќе се утврди не е спорно постојат тие документи дека зад секој предлог на тогашниот потсекретар постоел писмен поднесок. Во тој писмен поднесок се наведува членот, одредбата од Законот за внатрешни работи, се наведува одредбата од Уставот, се наведува и одредба од правилата за работа на Службата, врз основа на кои што се бара да се спроведат одредени мерки и активности према тие лица. На пример, едно од тие може да биде и тајно следење на комуникацијата, се разбира дека тој е еден од методите кои што службите го применуваат. Но, никогаш не било надвор од законските прописи, надвор од контрола. Тоа Службата го третираше како наредба, иако тие писмени предлози никогаш не претставуваат наредба, исто така како обвинителниов акт. Тие претставуваат како една иницијатива до секретарот- може да не се согласи тој, може да каже овдека не се исполнети условите, го враќам предлогот. Во такви работи не се впушташе Комисијата никогаш, но проблемот е друго.

Комисија, во ред е, ние сите оценивме дополнително дека таа е прилично неписмена Комисија, аналфабетска Комисија. Управниот суд, зборувам за првостепениот Управен суд, не за Вишиот, Управниот суд значи очигледно имаше еден слугински однос спрема Комисијата, ги прифаќаше сите образложенија, без критички осврт на тоа и така поминуваа во почетокот тие одлуки пред Управниот суд, подоцна се сменија некои работи.

Секуловска: Како дознавте дека сте лустриран?

Павлески: Да. Како дознав, да се сеќавам, 2013 година мислам дека беше. Завршив со моите обврски во адвокатската канцеларија, негде околу 14:30-15.00 часот, се вратив дома и ми се јави по телефон вашиот колега Среќко Поповски. Не знам кај беше тогаш новинар тој, меѓутоа ми се јави, ми рече така прилично насмеан, расположен-

-Господине Павлески, ви честитам.

– За што е работата?

– Ве лустрираа.

И немав коментар, тоа е. Така разбрав.

Секуловска: Добивте официјално Решение?

Павлески: Да, добив Решение, на домашна адреса, и на тие решенија имав право да поднесам тужба до Управниот суд. Тоа право го искористив, поднесов тужба.

Првата тужба која што ја поднесов беше одбиена како неоснована и врз основа на тоа имав право да поднесам жалба до Вишиот управен суд. Вишиот управен суд, овие причини што претходно ги кажав, сите ги прифати. Значи до една, го поништи решението и го врати повторно Комисијата повторно истата одлука ја донесе, но по вторпат јас поднесов тужба до Управниот суд, таа тужба ми се уважи тогаш, се поништи Решението.

Претседателот Аџиев се жалеше на тоа и таа жалба му беше одбиена, поништена беше таа одлука и така стана конечно решението дека е поништено и како никогаш да не е донесено. Така да, во овој момент можам да кажам дека Томе Аџиев само се обиде да ме лустрира, но не успеа.

Секуловска: Која беше вашата прва реакција кога чувте дека сте лустриран?

Павлески: Да… Бев- налутен. Да, бев налутен. Ги пречекував да си дојдат моите дома, да поразговараме ама… Најверојатно моето искуство животно и мојата професија не ми дозволија таа лутина да премине, како кажуваме ние, во еден сентимент- на едно долготрајно чувство на омраза, на злоба кон Комисијата и повторно ви кажувам врз основа на тоа мое искуство јас така го обратив тој проблем, интелектуално малку. Имав една голема помош од моите во Канцеларијата и собравме енергија водиме битка. И битката со едно големо задоволство ја добивме.

Секуловска: Како реагираше семејството, најблиските, пријателите, колегите и конечно- јавноста?

Павлески: Семејството знаете сега, секогаш затечени се луѓето со негативни одлуки меѓутоа поддршка имав беспрекорна, безрезервна поддршка. Во мојата Канцеларија работиме фамилијарно, тие ми пружија многу голема помош -и стручна и техничка околу изработката на актите кои што ги испраќавме и до Судот и до Комисијата.

Од сопругата си имав поддршка, се разбира. Таа беше најубедена дека нема никаков проблем да има, бидејќи ме познава многу убаво, не сум тој калибар и профил на човек кој што злонамерно ги извршувал службените дејствија, кој што крши човекови права.

Во јавноста знаете како се коментираше, тоа беше лошо време, имаше злобници кои што излегуваа на телевизија со превртени тези.

Еден од тие беше на пример, портпаролот на Комисијата за лустрација, ваш колега новинар, којшто многу разочарувачки настапуваше. Прво неписмено, второ очигледно дека беше подготвен во негативна форма да ги прикажува работите и мислам дека и ден денеска му е срам кога ме гледа на улица.

Но, ги надживеав тие работи бидејќи не ми е првпат, јас 40 години сум во судница, бркам некоја своја правда и така да- задоволен сум од исходот.

Секуловска: Како вие ги доживеавте нивните реакции?

Павлески: Да, значи, имав ви реков во почетокот, тој ден-два некоја лутина, меѓутоа таа лутина се претвори после тоа… не премина во сентимент на злоба, омраза, на некоја ниска побуда, но, после тоа се претвори во една голема потреба, енергија, вложување на се што сум научил во животот да докажам дека на другата страна имам нерамноправни во однос на знаењето, на профилот, на карактерот и се потврди мојата прогноза дека претседателот на Комисијата и неколку членови од таа Комисија беа очигледно подготвувани да направат само зло, да жигосаат некого, без разлика дали е вистина или не е вистина. И воопшто, незаинтересирани за вистината.

Секуловска: Ваша оценка кои се вистинските причини за Вашата лустрација? Која е позадината?

Павлески: Да, сум размислувал и за тоа прашање. Да, генерално се трудам да не ја поврзувам оваа работа лично. Сметам дека во основа е суштината на една партиска одлука, во тој период на таа партија што беше на власт. Не лично против Стеван Павлески, меѓутоа одлуката којашто се однесуваше на исклучително голем број на лица, независно дали се починати или живи, коишто имаа некакво значење во општествениот, политичкиот, спортскиот, културниот живот, коишто беа реализирани во тој живот, но коишто во исто време не беа блиски до фамилијата.

Ако ги анализирате сите тие решенија, во најголем број проценти ќе видите дека тоа е главниот критериум. Значи, фактички знаев дека е некоја политичка алатка.

Меѓутоа, сакам или нејќам, секогаш се навраќам на ова зошто се случи во тој период. Мислам дека не треба да се заборават два факти по однос на ова прашање, а кои што се однесуваат за мене.

Јас во тој период бев адвокат во случајот со телевизијата А1 и мислам дека со многу голема жар се борев во тој процес. Мислам дека една од причините е таа- не му се допадна на некого и второ, мислам дека одлучувачко беше моето ангажирање, исто така со една голема желба да докажам во застапувањето на Трендафил Ивановски, тогаш претседател на Уставниот суд на кого што исто така му исконструираа многу податоци за да го направат соработник и за да го отстранат од местото на кое што сметаа дека многу им смета. Тој навистина им сметаше затоа што се бореше принципиелно и тие два, тие два момента мислам дека беа една каписла којашто го исфрли проблемот со мене. Инаку другото, лично, не би сакал да навлегувам во некои пониски, полични причини на некој од партијата што тогаш беше на власт.

Секуловска: Опишете ја атмосферата во државата, политичката ситуација во каков амбиент се лустрираше

Павлески: Како да ја опишам, кога Европа ни помогна. Европа ни кажа дека имаме работа во заробена држава. Заробената држава беше манифестирана на многу начини, ние коишто живеевме во оваа заробена држава многу убаво знаевме дека, дека, ако не си припадник на фамилијата или симпатизер на фамилијата, ќе го почувствуваш ударот од таа фамилија и од таа држава.

Значи тоа време на заробена држава како беше? Тоа беше време кога… кога во Македонија се уапси целиот Прекршочен суд, генерално уапсија без да ја утврдат вината за судиите, туку за вина која што ја носеа нивните раководители. Или на пример, имате масовно апсење на патарините, 200-300 несреќни работници коишто земаа по 50 до 100 евра плата беа апсени затоа што имаше пропусти на системот во утврдување на наплаќање на патарините.

Или, сега да ви кажам, бидејќи е општо познато дека тоа е времето кога во Македонија во македонското судство владееше измамата, кога јавниот обвинител на Република Македонија државниот удар го гледа на телевизија, место да оди да обезбеди докази за државниот удар од 27април. Имаше, знаете за случаите со Тамара, имаше многу други несреќни ситуации и сето тоа го правеше тој лош амбиент. Власта, претпоставувам, за да ги избегне сите тие лоши моменти по однос на нивниот рејтинг, оти тие живееја само од рејтинг, тогаш мораше да се измисли лустрацијата, како една алатка која што сметаа дека е успешна и дека ќе елиминира се што е вредно и достоинствено во Македонија.

Секуловска: Дали сметате дека лустрацијата треба да се практикува и дали воопшто може да се избегне политички прогон- да не биде спроведувана со политички мотиви?

Павлески: Значи мора да имаме во предвид дека лустрацијата не е некоја лоша, не е некоја црна идеја. Лустрацијата и Европа ја има замислено како многу позитивен аспект на поставување на проблемите во едно општество и не случајно, во парламентарното Собрание на Советот на Европа 1996 година донесе одлука за спроведување на лустрација во системите кои што се создадоа после распаѓањето на комунизмот.

Меѓутоа, тоа беше злоупотребено од власта тогашна. Тие веднаш видоа еден бенефит во еден таков процес, за да го уништат противникот. И не е случајно- нивниот закон беше наречен насилен закон. Тие донесоа насилен закон затоа што претходно Уставниот суд во 2010 година и 2012 година укина многу одредби од тој Закон за лустрација кои што беа неуставни, но таа власт тогашна не ги прифати тие забелешки и на свој начин Собранието го донесе законот кој што беше актуелен и кој што гледате колку е лошо оценуван и колку последици предизвика.

Во Македонија, мислам дека во овој момент не е возможно да се направи лустрацијата- во ваква состојба каква што е ,затоа што европските искуства покажуваат дека претходно треба многу работи да се решат.

Германското искуство, на пример, е дека најпрво треба да се формира една државна комисија која што ќе ги среди податоците и нивниот интегритет. Кога ќе се средат тие податоци, после тоа може да им се даде право на заинтересираните да поведуваат постапки.

И трето, што е многу важно, комисија не смее да спроведува лустрација, тоа се квази тела, тоа се партиски тела, тоа се несреќни луѓе во тие тела коишто ништо не научиле во животот да работат.

Значи, овој процес треба да се одвива во Судот каде што на странките треба да им се даде право да се одбранат, да се докажуваат фактите, за што зборуваше и во своите одлуки и Венецијанската комисија, зборува и Судот во Стразбур. Доколку овие работи се расчистат, можно е да се спроведува некаква пристојна лустрација, меѓутоа сметам дека се искористи таа шанса. Во Македонија толку е наелектризирано се, толку се луѓето испокарани и закрвени меѓу себе, така да само уште дополнително може да се раѓаат нови и нови последици од една таква лустрација.

Секуловска: Има ли дефиниција за успешна лустрација воопшто, генерално сметате ли дека е можна?

Павлески: Не, јас мислам дека тоа сепак би била повеќе теоретска работа. Многу тешко, тешко. Јас не сум експерт во тој дел, тука се претежно професори од областа на човекови права и така натаму, коишто за жал паднаа на испитот во Република Македонија околу сочинување и на Законот за лустрација и на постапките. Сметам дека во Македонија прво условите општествени се такви за да не можеш да донесеш дефиниција која што реално и објективно би се спроведувала. Не знам, не сум сигурен дека може да има добра дефиниција и објективна дефиниција.

Секуловска: Дали треба да поништи лустрацијата?

Павлески: Да. Да, прво јас бидејќи сум засегнат, нормално е дека имам став да, треба да се поништува лустрацијата. Треба да се поништи лустрацијата затоа што таа опфати многу, многу широк круг на луѓе, неосновано беа луѓето жигосувани, оцрнувани, особено тука е жалосно кога имате во предвид дека беа лустрирани починати луѓе со брилијантни кариери, луѓе коишто имаа исто така големи заслуги, сe уште функционираат во системот, имаат големи заслуги во општеството, но за да бидат елиминирани од актуелниот живот… така да, сето тоа мора да исправи.

Затоа што Законот кој што беше на претходната власт за лустрација, тој Закон предвидуваше и последици- некои од тие лустрирани луѓе, лица имаат и последици. Конкретно, тоа им се одразуваше и на работа, им се одразуваше и во личниот живот, така да, тоа поништување мора да има, мора да има еден тек, еден тек на последици и за Комисијата.

Сметам дека Комисијата треба кривично да одговара, претседателот на Комисијата треба кривично да одговара за злоупотреба на службената положба, бидејќи целиот процес на лустрација го спроведуваше со пречекорување на службените овластувања. Кривичното дело- злоупотреба на службените овластувања има еден тежок облик, тоа е најтешкиот облик кога со свесно, намерна злоупотреба на службената положба се предизвикува значителна штета. Може да биде имотна и неимотна, тогаш казната е многу голема, најмалку три години и за такво кривично дело треба да одговараат претседателот и некои други членови од Комисијата за лустрација.

Многу ми е жал и многу ми е криво што Обвинителството не смогна сили, не зборувам за Специјалното, ова Обвинителство редовното, што не поведе постапка, кривична постапка против овие лица од Комисијата за лустрација, бидејќи во вакви постапки многу пати, дури и во поблаги постапки Обвинителството одело со кривични постапки и притвор против обвинетите лица.

Томе Аџиев, Антонио Милошоски, Никола Груевски мора кривично да одговараат за злоупотребата на службената положба. Тоа е мојот став.

Второ, треба да се извинат тие луѓе на сите лустрирани, трето треба да се објавуваат јавно сите пропусти коишто ги има правено Комисијата, да се поврзуваат со несреќите, на пример не смее да не се кажува дека директен виновник за смртта на судијата Билевски се Антонио Милошоски и Томе Аџиев. Тоа нема поголема злоупотреба на службена положба кога некој умира од дејствијата на некој друг. Се надевам дека ќе има некоја правда во овој дел. Тоа е моето размислување.
15-08-2020, 01:02 PM
Reply