Котле - форум без граници, без цензура - плурализам на мислења и идеи!

Full Version: Србизмите во македонскиот литературен јазик
You're currently viewing a stripped down version of our content. View the full version with proper formatting.
Ниту еден збор не знам што значи.
Защо - мираз/чеиз - не се ли използва? Архаизми ли са?
Иначе албанското prikë (прикя...) на мен ми звучи като на македонски - но сигурно не съм прав?
Prikë на албански е прикъ (ë=ъ) и не ме потсеќа на некој македонски збор. Мираз и чеиз ми се непознати зборови.
прикя̀


Тълковен речник
зестра, чеиз

Българо-Английски речник
l. (чеиз) trousseau
1. (зестра) dowry
..."мираз" съм чувал в Плевенско.
По принцип е "чеиз", но вече не се използва.
Щото хората избягват да сe женят :-)
„Мома без мираз / Шума“

......

Судбината, пак, на Лариса, херојката во „Мома без мираз“ Without a Dowry (Bespridannitsa) , како и останатите женски ликови на Островски, ја води во потрага по подобар живот, бегајќи од провинцискиот микрокосмос. Но, набргу се покажува дека нејзината убавина не помага во потрагата по слобода и по љубов, и се претвора во играчка на богатите трговци. Островски ја напишал „Мома без мираз“ во 1880 година, и во неа го допира будењето на индивидуата, протестот против правилата. Драмата покажува еден свет во кој не може да владеат само љубов и хармонија.

......

http://www.utrinski.com.mk/default.asp?I...8ED4763B7E

Пример за използването на "мираз" ...(но думата е турцизъм; на бг диалект е по-скоро наследство - както и на турски...)
ЧЕИЗ
До половината на минатиот век, девојките без чеиз тешко се мажеле. Чеизот бил се што невестата, како еден вид наследство, донела од родителската куќа во заедничкиот дом. За почетокот на животот во брачна заедница, родителите на своите ќерки им подарувале пари, тапии од имоти, ниви, шуми, ливади, куќи, скап мебел... Стиховите „не е слатко ни сребро ни злато“ ги смислиле за утеха оние кои немале чеиз. Дел од чеизот девојката сама го подготвувала, и тој дел е познат како моминска подготовка. Постелнина, покривки за маса, крпи, јоргани, ноќни кошули – биле доказ што и како девојката умее да работи, колку е вешта, вредна и вична за рачна изработка.
Денес, иако јавно не се нарекува така, чеизот што девојката го внесува во заедничкиот живот може да се распореди во три групи: завршен факултет (а при крај се и магистерските студии), активно знаење на барем два светски јазици, кариера во подем, добра подлога за земање станбен кредит, лична библиотека (трговците тоа би го нарекле 10 метри книги); долги нозе, вградени силикони, пирсинг во папокот, вештачки нокти, фонотека на новокомпонирана музика; скапи тенџериња, машина за миење садови, „Голем народен готвач“ (се пренесува од колено на колено), машина за правење на домашни тестенини (made in Унгарија) и, секако, тефлонска тава за палачинки.

http://www.utrinski.com.mk/default.asp?I...FF043B7949

И за "чеиза" (отново турцизъм...) - преди и сега....
Добро, а ќе се најде ли некој описно и/или со слика да ми објасни што значат тие два збора? За жал и англискиот збор dowry не ми е познат.
(09-10-2011, 04:12 PM)Gnoj Wrote: [ -> ]Добро, а ќе се најде ли некој описно и/или со слика да ми објасни што значат тие два збора? За жал и англискиот збор dowry не ми е познат.

чеиз, прикя, мираз

сликовито:
[Image: 004401860-big.jpg?r=0]

и уще по-сликовито:

[Image: img_18845_964169_l.jpg]

Icon_biggrinIcon_biggrinIcon_biggrin
Чеиз: това, което момата отнася от бащината си къща в къщата на момчето, за което се жени, след сватбата-включва и нейни лични вещи, и за общо ползване-но обикновено се разбира повече второто.
Платове, килими, одеала, съдове и др.-всичко, което ще послужи за материално начало на младото семейство и тяхното съвместно домакинство.
Во денешно време, секој може да направи брз тест кој јазици се блиски. Потребно е
1. MS Excel, или нешто пософистицирано
2. Критеријум на блискоста на 2 збора. На пример ова http://en.wikipedia.org/wiki/Levenshtein_distance, а еве го и кодот во Excel: http://stackoverflow.com/questions/42430...e-in-excel
3. Листа на зборови - барем 1,000 по можност поголема. На интеренет има многу такви листи, на пример, 1000 most common English words, 1000 most common Russian words etc.
4. Преведи ја листата со помош на Google Translate. На пример од англиски на македонски: http://translate.google.com/translate_t?...l=mk#en|mk|
5. Трансформирај ги зборовите така да мериме исти гласоци. На пример ако споредиме македонски со бугарски , тогаш во македонски зборови ќе заменеме љ во лј, њ во нј,ѕ во з,ќ во кј и ѓ во гј, а во бугарските зборови ќе заменеме й во ј,
щ во шт,я во ја итн.
6. Измери ја растојанието помеѓу двете листи на зборови.
7. Во колку има и други листи на зборови - руски, српски, турски итн. тогаш може да се направи разни статистички анализи - средно растојание, станд. девијација, корелација, principal component analysis (да речиме ако има 10 јазици 99% од вариабилноста може да се опише со 2 компоненти )

Главниот проблем е во корак 4. Google понекогаш дава бесмислен превод ке го членува македонскиот збор а даде падеж на рускиот или српскиот збор. Понатаму може да постои синоним на истиот збор па така да растојанието е многу помало. Тоа значи некој треба да помине време и да ги знае тие јазици добро за да направи квалитетна студија. Но дури и без тоа, голема листа на зборови сигурно ќе не доближи до остојбата.

Знам подобар преведувач од тој на google:
http://recnik.krstarica.com/
Всичко това е прекрасно...;
А как бихте превели да кажем от мкд на бг... следното заглавие, появило се в македонска медия

"Востанието се изроди од народот"

Google translate
на бг
Въстанието се изроди от народа

на ср
Имају завршен устанка од стране људи

Т.е.
един мкд?/бг? носенс звучи по-смислено на сръбски...?

Кое е нонсенсното?
Това че Гугъл не може да преведе добре, не значи че не може да се преведе изобщо добре.
Вероятно искат да кажат че възстанието е било породено от народа, че е произлязло от него?
(10-10-2011, 06:15 PM)Black Wolf Wrote: [ -> ]Кое е нонсенсното?
Това че Гугъл не може да преведе добре, не значи че не може да се преведе изобщо добре.
Вероятно искат да кажат че възстанието е било породено от народа, че е произлязло от него?

"Но-сенс" от гледна точка на "стандартизирани" езици;
защото
изрод (бг) - изрод (мкд)
изроден (бг) - изроден; дегенериран;
израждане (бг) - дегенерациja; изродуванье
поражда (бг) - рага, роди, предизвикува, предизвика

В този смисъл "Востанието се изроди от народот" на мкд означава "Востанието дегенерира поради народот" - предполагам някой се е пошегувал...

Между другото, бях доста изненадан преди години, като чух 2 БГ-жени да си говорят:
"А тебе коя акушерка те изроди?".
(10-10-2011, 07:05 PM)Black Wolf Wrote: [ -> ]Между другото, бях доста изненадан преди години, като чух 2 БГ-жени да си говорят:
"А тебе коя акушерка те изроди?".

Акушерките израждат...винаги са израждали...
Сори, сега се сетих: точният цитат е "А тебе коя акушерка те раз-роди"!
(10-10-2011, 07:24 PM)TATAP Wrote: [ -> ]
(10-10-2011, 07:05 PM)Black Wolf Wrote: [ -> ]Между другото, бях доста изненадан преди години, като чух 2 БГ-жени да си говорят:
"А тебе коя акушерка те изроди?".

Акушерките израждат...винаги са израждали...

Значи бебетата не трябвало да се казват бебета, а изроди.Smajlito
(10-10-2011, 03:08 PM)Gnoj Wrote: [ -> ]Знам подобар преведувач од тој на google:
http://recnik.krstarica.com/

Не работи тој преведувач моментално а башка вели Powered by Google, значи веројатно е иста работа.

Туку, се заинатив да го завршам ова а и бев љубопитен.

Значи избрав 500 најчести користени руски зборови од ова листа; http://masterrussian.com/vocabulary/most..._words.htm. На почеток сакав да биде 1,000 зборови, но испадна повеќе работа него што мислев. Ја избрав таа листа бидејки ем има руски зборови кој е добра референца со други словенски јазици, ем го има паралелно англиското значење, кој го владеам добро.
Бидејки го познавам српскиот (посебно зборовите, но не толку граматички) и донекаде бугарскиот, направив две листи - една оригинално преведена од Гугл, а втората листа е преработена бидејки Гугл преведувач некогаш враќа многу лош резултат , некогаш ќе врати ок резултат но со различито значење на истион збор.
Исто така покрај рускиот, мак, буг и ср јазик ги споредив со вештачки јазик - англиски во кирилица. Целта на тоа е да се добие осет што тие бројки значат. Се очекува очигледно да разликата помеѓу англискиот и сите други да биде висок, ова е чисто тест дали Левенштајн растојаније содржи релевантна информација.

Еве го резултат на оригиналниот и преработаниот превод. Листата на зборовите и нивните преводи и растојанија се закачени на оваа порака.
[Image: rezultatd.jpg]

Заклучок:
1. Бугарскиот, Македонскиот и Српскиот се отприлика подеднакво одалечени од рускиот (ова беше изненадување за мене, очекував бугарскиот да биде најблизок). Во оригиналниот превод потребни се речиси 4 букви да се заменет во рускиот збор да се добие зборот на мк/бг/ср. Во преработената верзија е околу 3.3 букви - и во двата случаја македонскиот е најдалеку од рускиот (повторно изненаден). Меѓутоа можеби проблемот е во моето незнаење на руски инаку да можев да го ставам во вистинската форма (без падежи, додавки и во ист род) можеби ќе имаше други резултати - сигурно ќе се намалеше растојанието накај 2.

2. Македонскиот е најблизок до бугарскиот (треба 1.6 букви да се замени да се дојде до истиот бугарски збор) а потоа српскиот (1.8 збора). Бугарскиот и српскиот се исто многу блиски - 2.2 букви). Односот е сосема логичен и природен кога ќе се земе во предвид географијата и кои диалекти се земени за литературен јазик.

3. Вештачкиот јазик нормално како што се очекува покажува големо растојание од сите други јазици - околу 6, што отприлика

Долу погледете ја дистрибуцијата на разликите. На пример, кај Македонски-Бугарски разлики, 217 се исти зборови а 102 имаат само една буква разлика. Тоа значи 319 (63.8%) се практично идентични зборови.
[Image: distributions.jpg]