Добредојдовте
  • Users with e-mails at mail ·ru, aol ·com and gmx ·com to contact admins for registration.
  • Новорегистрираните членови повратниот одговор од форумот за активирање на сметката нека го побараат и во Junk на нивните пошти.
  • Сите регистрирани членови кои неучествуваат во дискусиите три месеци автоматски им се брише регистрацијата

 

Thread Rating:
  • 12 Vote(s) - 3 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Борци за слободата на Македонија -пред и после Илинденско востане
Author Message
vancevtodor Offline
Member
***

Posts: 194
Joined: Dec 2009
Reputation: 0
#21

Krsto Lazarov- Konjushki. Eden od najgolemite Kumanovski vojvodi.

[Image: scan0073.jpg]

[Image: scan0074.jpg]

[Image: scan0075.jpg]
14-01-2010, 09:04 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#22

Да дополним за воjводата за коj е постирал vancevtodor.

[Image: 10h4qhl.jpg]
Крсто Лазаров Иванов е роден во 1881 год. во с. Коњух, Кумановско. Во редовите на ВМРО пристапил во 1900 година. Од 1901 г. до 1903 г. е четник во четата на капетан Јордан Стојанов. Во Илинденското востание како четник учествува во четата на скопскиот војвода Никола Пушкаров. По востанието е четник во четите на Михаил Чаков и Коста Нунков во Кумановско. Во 1905 година го убил водачот на српската пропаганда во Куманово. Учествува во Балканските и Првата светска војна, во подршка на Бугарската армиja. Од 1919 до 1931 год. е кумановски околиски војвода и водел борба против српската власт. После 1941 година се прибрал во родната околија со Бугарската армиja и бил на голема почит. Кон крајот на 1944 година, како соработник на бугарскиот фашистички окупатор, заедно со уште 50-тина души, се убиени без суд и закопани без трага во Кумановско от комунистите.

На Бг:

Кръстю Лазаров Иванов или Кръстю Кумановски е български революционер, кумановски войвода на Вътрешната македоно-одринска революционна организация.
Кръстю Лазаров е роден през 1881 година в село Конюх, Кумановско, тогава в пределите на Османската империя. Мести се в Куманово, заедно с майка си и един от братята си. Баща му умира преди раждането му, от по-големите му братя един се заселва в България. Кръстю с брат си и майка си, живее с войводата Ангел Малински, които му се доверява и го използва за куриер.

След Винишката афера бяга в Кюстендил, после се премества в София при по-големия си брат, който през 1895 г. е четник при Антон Бозуков и Димитър Матов. Запознава се с четници на Върховния македоно-одрински комитет като през 1900 г. за пръв път влиза с въоръжена чета в Македония като четник на Юрдан Стоянов.
[Image: Krustio_Lazarov_and_chetnik.jpg]
Записва се повторно в чета след Горноджумайското въстание през 1902 г. Четата обикаля силно засегнатия Горноджумайски район като близо до село Ощава води сражение с аскер, в което Кръстю Лазаров е ранен. Четата се изтегля в България през Предела. Лазаров се лекува до пролетта на 1903 г., когато отново влиза в четата на Юрдан Стоянов. Четата се прибира отново в София след обиколка в Пиринско и няколко дадени сражения на турците.

[Image: Krustio_lazarov_kumanovo.JPG]
Четата на Кръстю Лазаров по време на честване на Хуриета в Куманово

Кръстю Лазаров напуска Върховния македоно-одрински комитет и се присъединява към четата на войводата Никола Пушкаров, с която влизат в Македония и четите на кратовския войвода Димче Берберчето и велешкия войвода подпоручик Панчо Константинов. Основна цел за четата през Илинденско-преображенското въстание е взривяването на железопътната линия Скопие - Велес при село Новачани, където водят многократни сражения с турски аскер. В атентатите на железопътната линия участват и 9 души сърбоманска чета от Поречието. На 9 август 1903 г.(стар стил) при село Дивле срещат четата на Боби Стойчев, при село Сопот дават сражение на турска потеря. Оттеглят се и през Сърбия се прибират в България, където за кратко са интернирани. Преди края на въстанието правят повторен опит за навлизане в Македония, но четата се разпада. След въстанието продължава редовно да влиза с чети в Македония, като освен срещу турци вече се сражава и със Сръбската пропаганда в Македония.
След Младотурската революция

След Младотурския преврат Кръстю Лазаров е легален от 16 юли 1908 г. до коледата на 1909 г., когато бяга в България. До започването на Балканската война той продължава често да навлиза в Македония, като после да се изтегля в България. След обявяването на мобилизация за войната не позволява на сръбски чети да навлязат в Азот, където сърбомански села няма. По време на войната е в четата на Тодор Александров и в Сборната партизанска рота на МОО и води сражения в тила на турската армия като подпомага настъплението на сръбските части. След превземането на Куманово и назряването на проблеми със сръбските окупатори се изтегля в България и минава в нелегалност. Обикаля Кумановско и Щипско, а в началото на 1913 г. разузнава сръбските военни сили във Вардарска Македония.
[Image: Mihail_chekov_krsto_lazarovcheta3.jpg]
Четата на Михаил Чеков, вторият отпред (от дясно наляво) е Кръстьо Лазаров.

След Междусъюзническата война се установява за кратко в България. Преди и след началото на Първата световна война води агитационна дейност. На 2 октомври 1914 г. (стар стил) Кръстю Лазаров е предаден с четата си в село Кетеново, обградени с цената на петима убити, пробиват обсадата на сръбските войски и дни по-късно се спасяват в България. Ранен няколко пъти в последвали сражения се оттегля и в периода 1915-1918 г. се поставя в услуга на българската администрацията и армия. Участва и в потушаването на Топлишкото въстание през 1917 г. След Солунското примирие подпомага изтеглянето на български военни в България.
След военните години

През 1922 г. Кръстю Лазаров обикаля с редовна чета в Кумановско, но от юли 1924 г. контролът на сръбската граница се засилва, както и този в окупирана Македония. До 1925 г. влизането и обикалянето с чета става много трудно, сърбите начесто поставят засади, след предателства се разкриват и афери. Постепенно намалява масовостта и интензивността на четническите акции, през 1930 г. четата на Кръстю Лазаров е спряна още на границата с Югославия. От септември 1931 г. до май 1933 г. В. Мирчев записва спомените на войводата, като днес се пазят в Централния държавен архив.

След освобождението на Вардарска Македония през април 1941 година Лазаров се завръща в Куманово, като в периода 1941 - 1944 г. се радва на голяма почит от страна на властта и народа.

След устоновяването на комунистическата македонистка власт в страната войводата Кръстю Лазаров е убит през септември 1944 година без съд и присъда по заповед на сръбския комунист Светозар Вукманович-Темпо заедно с още 47 видни българи, сред които и войводите Тодор Сопотски и Игнат Мангъров. На 14 януари посмъртно Лазаров е осъден на смърт от Военния съд на скопската военна област – Съвет при Кумановския военен сектор като „големобугарин“.

Еве и спомени на войводата : http://www.promacedonia.org/rami/k_lazarov_spomeni.html
(This post was last modified: 15-01-2010, 07:13 PM by Пеницилин.)
15-01-2010, 04:58 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#23

Парашкев Цветков
По народност е Бугарин. Роден е во 1875 година во Плевен, Бугарија. Завршил гимназија во Софија и потоа учителствувал три години. Во 1897 година заминал во Прага (Чешка), а потоа во Дрезден (Германија), каде што студирал музика. По враќањето станал професор во Битолската гимназија (1902).
Учествувал на Смилевскиот конгрес (мај 1903) каде бил избран за еден од секретарите. Уште пред Илинденското востание раководел со една од револуционерните чети во Битолско.
На 21 мај 1903 година со четата бил откриен и опседнат во с. Могила, Битолско, од 300 турски војници. По 36-часовна борба, тешко ранет, војводата П. Цветков извршил самоубиство.
На Бг:
Парашкев Тодоракев Цветков (името се среща и като Параскев) е български преподавател по музика и революционер, войвода на Вътрешната македоно-одринска революционна организация. Параскев Цветков е роден в град Плевен на 20 май 1875 г. Завършва гимназия в София. В 1897 година заминава за Прага където следва философия, а след това в Дрезден, където завършва консерватория с отличен успех. След дипломирането се завръща в родния си град Плевен и става учител по музика в Плевенската гимназия. Включва се активно в обществения живот на града. Диригент е на Плевенския хор и струнен оркестър, редактор на вестник „Нова струя“.
След забрана да учителства в България заминава за Македония през 1902 г. и става професор в Битолската гимназия. Влиза във ВМОРО още същата годината и става районен войдава на организацията. Другарува с руския консул в Битоля Александър Ростковски и служи за връзка между консула и Битолския окръжен комитет на ВМОРО. На Смилевския конгрес Парашкев Цветков, заедно с Георги Сугарев и Никола Русински, е делегат на битолския район и секретар на конгреса. Член е и на Горското началство в Смилевския район.
Четата на Парашкев Цветков, в която са били и Дядо Андрей Петров и секретаря на четата Димитър Филдишев от Охрид, заминава за Битолско, за да се приготвят за предстоящото въстание. На 20 май 1903 г. четата от 20 души пристига в село Могила. На сутринта на 21 май са обградени от турски аскер като в престрелката е Парашкев Цветков е ранен и за да не попадне в плен се самоубива.
По-късно за отмъщение Георги Сугарев убива своя роднина Ристе (Христо) от село Секирани, за когото се е смятало, че е предал четата на Параскев Цветков.

Борис Илиев Попмихов е български революционер, войвода на Върховния македоно-одрински комитет. Борис Илиев Попмихов е роден в град Берковица през 1882 г. Има основно образование. През 1900 г. става член на ВМОК и през 1902 е четник при мичман Тодор Саев. Взема участие в Горноджумайското въстание през септември-октомври 1902 г. През 1903 г. е в четата на щипския войвода поручик Сотир Атанасов, който действа в Щипско, Кратовско и Кочанско. Взема участие и в Илинденското въстание.
От началото на 1905 г. е в четата на капитан Юрдан Стоянов, която действа в Горноджумайско и Мелнишко. За известно време е в четата на полковник Анастас Янков. От 1906 г. е определен за районен войвода в Горноджумайско.
По време на Балканската война 1912-1913 Борис Илиев е войвода на чета № 30 и действа в Горноджумайско и Солунско. През Междусъюзническата война (1913) е в състава на 14-та Воденска дружина на Македоно-одринското опълчение. Участва и в Първата световна война 1915-1918.
След войната се оттегля в родния си град, където умира на 28 юни 1930 г.

Димитър Дечев,портупей-юнкер /1883,Сливен-22.10.1903,с.Сълб,Велешко/Битолски войвода.През 1902 е в четата на Т.Давидов.През 1903 е в четата на Б.Сарафов и заминава за Битолско.Определен е за ръководител на Демиржисарския район.Загива при преминаването на р.Вардар
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 07:15 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#24

Ставувам малко спомени на воjводата преведени преку Google!

Кръстю Лазаров. Револуционерната дејност во Кумановско

Крсто Лазаров Иванов е роден во 1881 година во с Коню, Кумановско. Првично учествува во револуционерното движење во Македонија со четите на ВМОРО. Од 1901 до 1903 година е четник во четата на капетан Юрдан Стојанов. Учествува во Илинденско - Преображенското востание како четник во четата на скопскиот војвода Никола Пушкаров. По востанието е четник в четите на Михаил Чаков и Коста Нунков во Кумановско. Ст 1905 до 1931 година е кумановски околийски војвода. Кр. Лазаров учествува најактивно во борбата против српската пропаганда во Кумановско. Во септември 1944 година, за да се слом нагло българофилството во градот, тој заедно со уште четириесет и неколку лица Бугари, е убиен од единица локални македонски партизани (во случајот станува збор за збир формација рекрутирана од српските и шиптарските села в Кумановско) како славни војвода е жив закопан. Спомените му се чуваат во: ЦДА, ф. 1932 к, оп. 1, а. е 130, л 1-43. Оригинал. Машинопис. Видете. и НБКМ ВИА, кол. 42. а. е 37, л 1 - зд


Спомените на Крсто Лазаров Иванов - долгогодишен кумановски војвода се стенографирани. Првата ми состанок со него се одржа на 18 септември 1931 година Јас се искористат неговите кратко престојуваат во Софија и успеав во неколку состаноци да стенографирам целосно неговите спомени. Крсто Лазаров побара откако јас дишифрирах стенограмите, да му ги прочитам. Тој сакаше тоа, за да проконтролира сам себе, дали во време на раскажа не направил некакви опущения. И точно, во новите ни состаноци Крсто направи некои додатоци, а исто така соочи некои прифатени од него грешки. Спомените во завршен вид се заврши дури кон средината на 1933 година

Софија, 4 август 1952 година В. Мирчев

Револуционерната дејност во Кумановско

Софија, 18 септември 1931 - мај 1933 година


Роден сум во 1881 -1882 година, во селото Коню, Кумановско, сега Кратовска околија. Татко ми се велеше Лазар Иванов и се занимаваше со земјоделство. Мајка ми се именуваше Таска (Анастасија). Село Коню е мало село, чифлигарско, има - нема 40 куќи. Јас сум се родил, по смртта на татко ми, кој се поминал од сопствена смрт. Одгледан сум на брат ми Дойчин. Бехме четворица браќа, жив сум останал само јас. До 8-9-годишна возраст бех во селото, после, бидејќи требаше да се исплаќаат обврски, се пресели во Куманово. Една вечер натоварихме на една кола тоа што можевме и избегаа во градот; целиот недвижен имот оставивме. Имавме долг околу 50 Наполеон на бега и тој прибра целиот добиток, покъщнината и другото, што не успее да вдигнем при бегство, се беше потоа си замина од бега. Мајка со двајца од нас се прибра во Куманово. Еден од браќата беше во Бугарија. Најстариот брат ми се засени друго место. Во Куманово чиракувах во крчмата, после под Кројачот. Тоа траеше неколку месеци, но занает не научив.

Наскоро дојде Винишката афера. Во Куманово живеевме заедно со Ангел (Геле) П [оп] Арсов Малински, кој минуваше за војвода. Тој беше родом от село Малина, Кумановско. Негов татко беше поп Арсо. Колку што знам, тој е бил комита уште 1895 год наверно е взимал учество во нападот на Мелник со Сарафов, уште пред Винишката афера, та, како се откри последната, турците потърсиха и него. Претходно тој бил файтонджия на скопскиот владика. Та, во Куманово, живее со него во една куќа. Во него се криење еден негов пријател, на име Хаџи Михаил, од градот Струмица. И бидејќи, како што реков, живеевме заедно, често пати јас гледав оружје, што се носеше под нив. Тогаш многу ретки можеше да се види такво нешто и тоа ми правеше голем впечаток. Донасяха по 5 - 6 револвер и ни ги законите, за да ги укрием, но тоа, се разбира, станува подоцна, кога ни опознаха, пак и мали бехме, скоро деца. така што природно е тие да се чуваат од нас. Зборуваат пред нас се против Турците, нешто што мене многу ми се допаѓа. Како се увериха, дека јас нема да издам ништо и дека оружјето ми правеше голем впечаток, почна да ми веруваат. Ми кажаа: "Сето тоа е за Турците, ќе правиме нешто." Почнаа да ми поверяват револвери, кои јас требаше да занасям до одредени места. Ставете ги во појаси и одам во Чарши, каде што ги предава на некои од еснафлиите: Иван Бучински, Анто Илиев, Стойче Павлев, се еснаф луѓе. Тогаш јас немав никаква претстава за организацијата. Не се мина много време, околу 2 години, откако се пресели во Куманово, се откри Винишката афера. Таа беше почнала от Виница, Кочани и следеше по другите околни, како и секој, кој беше вмешан се наоѓа спас во бегство. Аферата наближи и кон Куманово и една вечер Ангел заедно со Хаџи Михаил избегаа. Аферата стана сопственост на сите, почнаа да се носат гласини дека турците биле открија нешто, и дека сите вклучени лица барани по тефтер. Во Куманово донесоа уапсените паланкалии. Почнаа да се прават претреси и во Куманово, сепак Турците ништо не можеа да најдат и би многумина од селата. Аферата не се движеше побрзо. Кон апсења во Куманово се пристапи чак на 15-20 ден по отворањето на аферата. И, ако имало нешто за скриена, или било вдигнато о време, или пак било добро прикриени. Направиме се апсења Но, мене не уапсија. Потоа ослободија уапсените, но наскоро пак се распределен слух дека Турците се подготвуваат да продолжи реконструкцијата на апсења и тогаш веќе јас се бев принудил да избегаат. Помогни ми моја хазаин Никола Канаревски-Чорбаджийски. Тој беше богат човек. Потоа, во 1907 година, тој беше заклан од српските чети, кога последните започнаа да делуваат во нашиот крај. Српските чети успехот да посърбят целото село Канарево, но неговото семејство, кое броеше околу 30 членови си остана бугарско до крај. Кога доаѓаше владиката од Скопје, отседаше во куќата на дедо Никола, гдето имаше за него определена специјална соба. Скоро сите вмешани во Винишката афера избегаа со него, во село Жигняне, Канарево и Паланечко.

Во врска со Винишката афера од Куманово избегаа: Голомехов, Христо Кипрянов, Стойчо Чекъров. Аферата во Куманово погоди: Доне Градишка, кој беше [бит] многу; Анто Илиев, Георги Стаменов, Юрдан Сечков, Миле Бенков, Денко Думановски. Имаше уапсени и други во Куманово. Од селата беа погодени: Мали, Градище, Кокошини и Мургаш. Селата кај Козјак планина, како на пример: Канарево, Жегняни, Младо Нагоричане, Байловци. Овде имало организирани луѓе, но аферата не ги засега. Од селата беа уапсени господинот Иван Кралево од Мургаш, свештеник Анани Анастасов, наставникот Арсени Николов. Оружје беше пронајдено во селата: Малино и Градище, и тоа главно револвери - бешлии. Од Куманово избега и заминал за Ќустендил. Избега со селани. Во Ќустендил се сретнав со мојот цимер Ангел, кој ми даде 5-6 Ден за храна. Почна да ми објаснува задачите и целите на организацијата. Смирувачки ме. Јас бев тогаш на 14-15 години и се бех доста запрепастен. Од Ќустендил заминат кај брата си во Софија. Овде продаваат низ улиците слатки, гевреци и Баница. И така заработуваат по некој лев и поминуваат добро. Тоа трае до бегство ми од 1900 година

Организацијата почна да дејствува со чети и во мене се породи желба да учествува во овие работи. Брат ми оди четник во 1895 година заедно со Бозуков и Матов. Запознав со четници-претежно од Бугарија, (върховисти). Во тоа време низ Софија се чуваше за Врховниот комитет, та јас заврзани познанства со нивни луѓе, како продаваат слатки, посетуваат разни локали, меѓу кои и Ломски Хан, гдето гледав четници. Како ги гледам така у мене се породи желба да станам и јас четник. Заврзани познанство со некои од тех и тие ме заведоха во канцеларијата на Врховниот комитет, која се наоѓа на плоштадот Славејков. "Овде ме записи за четник. За мене беше безразлично со кого ќе отпатува за Македонија. Нема представа за борбите што се водеа помеѓу централисти и върховисти. важно беше да замине за Македонија. бех мал, та кога молел или барање, за да бидат запишани за четник, отвръщаха ми со присмех. И така еден ден Отидов во канцеларијата на Врховниот комитет и ме запишана четник. Тогаш заедно со мене беа донесени за четници и неколку други млади. Не се мина много време и ми велат да се подготви за пат. Јас ја напуштат работата. надвор од Софија, некаде кон Драгалевци, во една барака, во близина тухларната фабрика ни снабдиха со пушки и калпаци, на кои беа прикачени лъвчета. Во Витоша имавме во текот на час и половина вежба со пушки и тука јас за прв пат стрелях со пушка. Со војводата на така комплектуваната чета се сретнавме во село Рила, Дупнишко. Тој беше капетан Јордан Стојанов. Во четата бехме 30 лица и до село Рила стигнавме по разни патишта. Патувавме со пушка на рамо. Како наближихме Дупница почакахме малку да падне ноќ и така влезете во градот. На крајот на градот ни причакаха, преденувахме и на другата вечер продолживме за село Рила. За водач на групата не беше назначен, поранешниот полициски стражар од Б [елико] Трново, на име Трајко, едър голем маж. Во групата имаше и офицери. Како што реков со капетан Јордан Стојанов се сретнавме во село Рила, каде потеглихме за границата. Како излезот од селото Рила, блискиот до границата заменија ни пушките, како ни дадоа манлихерови пронајдени пушки. Границата минатото кон разговараат, против Рилскиот манастир. преминат границата и се сретнавме со селани. Нашиот комитлък тогаш трае кратко време. можевме во село Сърбиново и овде неколку лица се вративме. Јас се бех разболуваат и мораше да се врати. потоа си замина се пак во Софија и започнав старата занает. Тоа станува во 1901 година

Наскоро По ова, веднаш по Джумайското востание, во 1902 година се запишуваат пак за четник. Оттогаш веќе за четници запишуваат масовно. Собравме околу 60-70 лица и по истиот пат преко Витоша се упътихме за Дупница. Сега водич ни беше капетан Димитриев, по потекло од градот Русе. Него јас гледав за прв пат. Тој сакаме многу да пие ракија и беше човек во понапредната возраст.

Минахме границата и се навъртахме неколку дена околу селото Марлево, Джумайско, бидејќи не можевме да влезнем во врска со тамошните чети. По востанието Джумайско беше сосема разнебитено, та влезот околу 10-15 километри кон селото Марлево, престояхме неколку дена и пак се вративме. На враќање на неколку километри пред границата бехме отворени од стража, која беше значително зголемена. Започна борба и ние еден по еден се прехвърлихме на бугарска територија и се растурат во различни насоки и после сите здрави и живи се собраа во Рилскиот балкан, каде престояхме 2-3 дена. Овде пристигна, не знам каде, капетан Јордан Стојанов заедно со група, нашата чета се расформира, капетан Димитриев замина за Софија, како голема група од четата остана со капетан Јордан Стојанов. Пристигна генерал Цончев и сите четници се образува чета од околу 30 лица. По неколку дена повторно заминаа за внатрешноста. Војвода на четата стана капетан Јордан Стојанов. Влезот во селата: Бистрица, Марлево, градевме, Сърбиново и од тука се упътихме во село Сенокос, и за село Ошава. Во селото не влезот, а се разположихме на една карпа, надвор од него. Беше есен и бехме наседали на скалата, пече на сонцето. Часовоите објавија дека се поставуваат потера. Напуштивме местото и по малку време таму се покажаа Турци. Ние се искачивме по-нависоко. Нашето изтеглюване стана многу набърже и некои од четниците не успеаја навреме да се повлечат. Турците беа заварили еден од четниците да спие и го убија. Сето тоа ние следиме од височината, каде бехме заели позиција. Отворија ни околу попладне. Сражението се водеше од една страна. Ние бехме на една карпа, а Турците под нас, подолу. Тие, кој знае зошто, не ни обсадиха и сражението продолжи до вечерта. Даде се наредба за отстъпление и без да дочекаме да се стъмни добро ние повлечеше, движи се по една стръмнина, за да не бидеме забелезани од Турците. Останаа со прибежки. По едно време Турците ни приметуваат и така почнаа да ни обсипват со оган. Беа повредени ме во левата нога, во дебелото меса, над коленото. Беа повредени и еден стар опълченец, кој беше по потекло од градот Русе. Избягахме нагоре и преко планината се отзовахме во село Сърбиново, останавме околу еден ден во Балкан и на другата вечер во Предела поминавме назад границата за бугарско.

Настъпваше есен и јас повторно се потоа си замина во Софија, гдето се залових за старата работа. Некој словенски друштво ми додели облека и во текот на скоро еден месец добив издржувани, додека ми оздравее нозе. Во болница не постъпих, а се лекуваат амбулаторно.

Во 1903 година, пред Ѓурѓовден се сформирова повторно чета под војводство на капетан Јордан Стојанов и како дојде пролет, претходно пред Велигден заминаа за Македонија, сега веќе не во Витоша, а ветија во Самоков, до каде Патувавме пешки. Облекол ни крај Софија, во близина Борисова градина. Во Самоков престояхме во една куќа - мелница, беше студено и скоро премръзнахме. Беше рано, околу 20 дена пред Велигден, кој го прослават после во селото Пирин. Од Самоков заминаа за Рилскиот монастир, каде престояхме во постницата над карпите околу 2 дена. Снабдување ни со храна еден калугер и за нашето престој знаеше само тој. Со нас беше и подпоручик Танушев. Како наближихме границата, дојде капетан Јордан Стојанов, како до неговото доаѓање групата се водеше од фелдфебела Мицов, по потекло од Бугарија, кој беше назначен за војвода. До Самоков Патувавме без оружје. Границата поминавме во разговараат. Тоа станува во пролетта 1903 година преминавме границата и обиколихме селата: Влахи, Пирин и Лиляново. Обично ние се движи, како държехме високите села, а долу е Сандански. Часовоите објавија дека се поставуваат потера и ние денски ветија нагоре кон Балкан. Започнавме да обикаляме Пирин. Тогаш комитаджилъка беше посебен - се движиш вседенски. После пак се зрна по селата, како не влеземе во нив, а отсядахме обично колиби, каде што ни оттука се изнесувало леб. Понекогаш одиме на лов из Пирина за диви кози и пр Ќе фрли 20-30 пушки и пак ќе се приберем во групата. На лов одиме по млади другари, за 5-6 лица, а останатите не очекуваа во некоја област. За Велигден ни завари во село Ошава. Наоѓаме се на едно високо место, селаните донесоа храна, заколна едно говедо и почнавме да го варим и печем. Но, не мина многу време и објавија дека зимата потера. Бехме предадени од селанец Манча, шеф на селото. Отворен оган, избегам во месноста Мандра. На нашиот оган одговорија и Турците. Од наша страна не Ние жртва и се повлекоа нагоре, а Турците се отдръпнаха надолу и не ни проследиме. Искачивме се по врвовите и продолживме патот по гребен на планината, во насока кон Разлог. Накладохме оган од смрика и ноќевање. Беше летно време, Ѓурѓовден и не беше ладно. На другиот ден ветија надолу по селата Сърбиново и Сенокос. Изнесоа ни храна. Почна да врне лапавица, бехме на висско и запрете и запалија оган. Не по подолго велат дека сме биле пронајдени од една потера која забележавме кога се беше доста приближил. Отворен оган. Беше паднала магла и Турците беа успеа да се приближат доста блиску до нас. Во нашата чета беше комитката Катерина Арнаудова. Прскање снег. Сражението продолжи до вечерта. Турците стреляха од ниско, а ние бехме заели Место на високо. Бехме боса команда. Падна ноќ, повлечеше, но поради големата магла една група од нашата чета од 5-6 луѓе се изгуби. По врвовите на Пирина беше паднал дебел снег. Пребарани другарите, но не можевме да ги најдеме. Во групата на изгубените бех и јас. Старшията од Трново, еден Даскал од Серско и еден момък - четник од селото Сърбиново. Како останавме сами не знаевме кој пат да хванем и почнавме да се лута овде, селат таму. Како конечно решивме да се вратиме назад, на местото каде бехме отворени од Турците. Сепак, непознато месноста ние бехме слези по-надолу. Шумата се беше развила, а горе се трупа снег. Преденувахме со голем страв, но ништо не се случи. Останатите другари се беа вратиле во Бугарија. Ние ја презедоа во село Лиляново, предводени од даски и старшията. Селаните беа почнале да заработуваат по планината овците и од овчарите откривме дека во сражението беа убиени две лица: Ангел од с Красна - учител и Страшимир, од гр Елена. Денувахме во село Сърбиново, каде зедовме леб. Селаните се беа доста исплашено: потера арнаути беше влегле во селото и убиле двајца, тројца селани. Откако се снабдихме со леб заминаа за селото Бачево, во преден, се држи правец за Бугарија. Курир ни стана еден од селаните, кој ни беше донесъл леб. По тридневна посета поминавме границата под еднакви нивоа и се отзовахме во Рилскиот манастир. Во село Рила се снабдихме со храна и заминал за Дупница, гдето премини ни даде неколку лева нахранихме се и продолживме за Софија.

Продолжува......
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:18 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#25

Илинденското востание уште не беше објавено. Јас веднаш слади востанието напуштат Комитетот на върхсвистите и од Дупница заминат за Ќустендил, каде што се сформирова Скопско - Кумановска чета со војвода Никел Пушкарев. Во оваа чета влезе јас и заедно со 30 лица, на чело со војводата заминаа за Македонија. Со четата беше и Кратовски војвода Димче - Берберчето. Границата минахме близина на планината Руен. Бехме се 60 - 70 луѓе и за прв пат минуваше границата таква голема чета. Со нас беше и поручик Панчо Константинов, велешки [војвода] кој ни придружи 2-3 дена и после се врати назад во Бугарија, заедно со 10 лица. Неговата чета, која ни изпроводи до село Дренък служеше да предвожда групи за Македонија. Кратовската чета, на чело со Диме Берберчето остана во Кратовско, а ние продолживме за Кумановско, Скопско, на Вардар. Во Куманово е водел чета некој си Душко, од Малешевско и Васил Георгиев, непосредно по Винишката афера, и Димче Попарсов.Те биле како група и се обикаляли селата; биле се наставници по овие места и пред 1903 година стануваат нелегални. Во Скопско се водел чета Демократскиот и Албански. Заминаа за Скопско, со цел да бомбардираше ж. п. линија. Стигнавме меѓу Скопје и Велес, точно на устието, каде што се влева во Пчиња Вардара, и се одбрани во селото Новачани. Оставивме експлозивни материјали на Диме Рупчето, а ние се вративме во Ветренския манастир. Со нас имаше околу 5-6 души четници Велешани. Откако престояхме 2-3 дена во манастирот, во една вечер можевме на линијата, за да ја разгледаме и ставиме експлозија. Наредно беше во истата вечер да се постави експлозија и кај село Новачани, патот Велес - Скопје, а исто така кај Кожле. Диме Рупчето беше успеал да постави експлозија кај Новачани, а ние се бехме приближи до линијата кон селото Кожле. Блискиот имаше шатори со војници и правните сметка по хаваријата да откриеме оган за нив, сепак бехме забележани од Турците, открија ни оган, отговорихме и ние, како успее да убиеме неколку лица, по што Турците се пръснаха во бяг, како оставија пушки и други борби материјали. Влезот во чадор им (шатори), потоа си замина остави материјали и брзо се повлекоа директно реката Пчиња на една височина над Ветренския манастир. Со нас беа дошле и неколку селани од селото Кожле. Манастирот отстоеше на 5 - 6 клм. од линијата, каде водиме борба со Турците. Денувахме во една мала Гора над манастирот, бидејќи претпоставувам дека на другиот ден изутрина ќе се појават потера, како што и стана. Кај селото Кожле се појави потера. Тоа беше на 2 август 1903 година оддалеку забележавме дека потера беше подкарала пред себе група од 20 - 30 души селани. Наидовме на оган и аскерът се распределен да бега по Баир. Ако не се лажам изгубивме и еден од селаните, се разбира, без да сакаме тоа. Започна борба и пристигна потера од во Велешко - Ивановци и др. Ние се бехме залостили близина на линијата, како во денот обстрелвахме и возовите. Забелезахме патнички воз Скопје - Велес и по него отворен оган и принудија возот да се врати назад. Овде, до реката Пчиња, при нејзиниот влез во Вардара, трасата е тесно и то се движи по исто таква тесна дефиле. Турците почнаа да ни обстрелват од всич | ки земји. Пристигнаа многу Турци башибозук и сражението под големо ожесточение продолжи до вечерта. Падна ноќ и повлечеше во којшто работи во состав - Кумановско. Ние не Ние жртви, а само се загубија няколцина од нашата чета, со кои после се најдовме во Бугарија.

Кога бехме уште во Ветренския манастир, селаните доведоа кај нас една срьбска чета. Таа била дошла од Врање, усвоена била добро од селата и после нејзината бил даден нашиот канал и селаните ја доведоа под нас. Тоа беа селани од Поречието. Војвода им беше некој си Ангелко и четата броеше 9 лица. Ние не им сториме ништо, пак, и тогаш помеѓу нас немаше насилство. Сърбманската се појави кај нас уште пред нападите, во кои потоа зеде учество. Таа зеде учество во завързалото се борба. Тие не дохаждаха во Македонија да вршат напади. Доцна повлечеше во село Дивля - Скопско, и се сретнавме со Боби Стојчев кој минуваше за скопски - Кумановски војвода. Тој беше надушил дека Србите поминале во неговиот реон. Каналот на кој се движеа Србите, водеше во Битолско, за да ги настигне и да разбере каква е таа работа, Боби Стојчев беше презел да ги дири. Последниот со другарите беше чул за нашата борба и доаѓа кај нас. Тоа беше на 3. VIII. 1903 година од страна на Скопско и Кумановско се зададоха потера, како такви не изостанаа да се појават и во Велес. Презедоа за Овче поле, Св [ети] николско, на една височина над Гюрешкия манастир, која господства над целина Овче поле. Тука се допира четирите околни: Кумановско, Скопска, Велешки и којшто работи во состав. Како српската чета, и групата на Боби Стојчев бехас нас и ние бехме веќе околу 50 лица. Како пристигнахме во шумата на Гюрешкия манастир, оддел од наши четници отиде во селата Тръстеник, Сопот за да се погрижат за храна. Во манастирот стигнавме пред съмване. Во нашата чета беше како четник и Тодор Паница, кој беше избегал како војник. Група, постари другари отидоа над манастири, за да изберат место за борба во случај да бидеме отворени. Избраа Калето - така се нарекува едни остатоци на една височина од римска тврдина, недалеку од селото Сопот. Кога нашите другари се упътиха на Калето, за тех беше отворен оган - турска потера беше зазеде веќе Калето. Уште од првите изтрели беше повреден еден од курир. Од селото Дивля до тука не водеше Ефрем Тасев од с Тръстеник. Во првиот момент дојде смущение, бидејќи не можевме да разбереме дали против нас имаше читам, или пак се стреляше од потера. Паралелно до нас се издига друг рид, кој не беше така удобно, како Калето и Турците се съмняваха во нас, дали сме потера, или комити. И така дојде затишие. Беа ни земале за потера. За нас беше од интерес сражението да се започне што е можно подоцна. И така, затишието трае до 8-9 часот наутро, во кое време ние се окопавахме, а истото вършеха и Турците. По едно време Турците испратија кај нас еден пъдар, Бугарин од селото Сопот, за да види што за луѓе сме, бидејќи никој од Турците не се решаваат да дојде кај нас. Пъдаринът се покажа како наш работник позна го Боби Стојчев и ние го уапси под нас. Отворен оган, започна сражението и Турците разбраа дека сме чета. Потер беше дошла од Велешко, од Св [ети] николско, Павлишенци, Койнаре, Скопско и од сите турски села наоколу, од Койнарията, така се велат некои турски села во Скопско. Пристигна потера и од Иванковци - Велешко, од Юручките села - Горабинци. Сражението трае до 9 часа вечерта и од нас падна убиен Мирасчиев, а беа повредени 3 лица. Со паѓањето на ноќта ние повлечеше во селото Дивле - Скопско и преденувахме во селото живее - Кумановско, гдето престояхме два дена, и после одите во селото Павлишенци - Кумановско, бидејќи кон Кратовско имаше многу војска и беше невозможно да се отстапи. Ветија правец кон Куманово, Пезово, Коню, Беляковци кон српската граница. Денувахме во селото Сейланци, после минуваат низ Малотино, Пчински манастир "Св [ети] Прохор и прехвърлихме во Српско, како влезот во Вранското село Бушрене. Минахме со помош на Србите и кај нас се појави еден српски граничен офицер, на име Рафаилович . доведоа го при нас Арбите, кои беа со нас и ние отседнахме во едно манастирче, недалеку од границата. Потоа се упатија кон Вранска бања, како Србите останаа во едно село, а во Мосул минато на бугарско. До границата ни придружи еден српски " полициски стражар ". Во Ѓуешево Бугарите не уапсија и после ни интернираха. Не се мина много време и беше сформирована чета од околу 400-500 луѓе, војводи на која беа: Сотир Атанасов, Мурджев, Пушкарев и Ганчев. Во истата чета беше и Глигор Соколов, кој подоцна стана сърбомански војвода. влезот 3-4 клм. во Македонија и после пак се вративме. Илинденското востание беше кон својот крај и Турците здраво пазете границата. Целта на оваа голема чета беше да запали гр Паланка. Границата минахме под село Коприва, но по еден состанок на войводите даде се мора да се вратиме назад. прескокната да кажам дека при преминување на границата, Турците не ни отворија оган, а после минатата границата тие запалија факели на целата гранична линија и успеаја да ни видат. | Оваа обстоятелство, можеби, стана причина да се вратиме назад. Връщайки при преминување на границата, Турците како видоа дека сме толку голема чета, се разбягаха. отворен оган за нив. Од нас убиени немаше, но бидејќи бехме голем калабалък, многумина беа паднати и си беа скршеници, кој нога, кој рака, кој глава и беше настанала голема бъркотия. Минахме границата и на стотина - двеста чекори од неа легнам да спим. Утрото констатира, недостаток на околу 200 лица. Исто така во првата вечер беа избегале околу 100 лица. Кој каде свърнал легнал да спие, после стана, оставил пушката и избегал, и така групата се беше растурат. На другата утрово заминаа во правец кон височината Църноок - [Босилевградско]. Пушкарев остана покрај границата кон Паланка . Мирасчиев беше со оштетени очи од динамит. После откривме дека една група од 40-50 лица се пренесени на српска територија во Врање. Тие беа од групата на Глигор Соколов и Мурджев. Ние ноќно време нападне турските позиции, навлизахме околу 2 клм. турска територија и оттаму ги обстрелвахме. Турците за одмазда го нападнаа селото Караманица, задигнаха брашно, сирење и др., но не убија никого и население беше избегал од селото. Турците исто така беа задигнали стоката на селаните. На другата утро селаните ни рекоа дека тие сами ќе се справат со Турците, кои беа згазнале во една од маало на селото. Тогаш Глигор Соколов, заедно со Атанас Мурджев се беа за нешто скара и Глигор Соколов - Ляме се префрли во Србија и после почна да дејствува како српски војвода. Нашата чета се расформира и потоа си замина во селото Доганица, недалеку од Фаницата, како останавме само 5-6 луѓе да чуваме оружјето. Стојан доста долго време, после дојде војводата Мише Развигоров и прибра оружјето. Во Битолско востанието беше веќе отстранување и ние сите се потоа си замина во Ќустендил. Настъпваше зима. Во 1904 година 7-8 лица, на чело со Тодор Паница заминаа за Македонија. Испратете ни Пушкаров, кој минуваше како кумановски-скопски војвода. Со нас замина за Паланечко и друга чета. Со нив одиме до Кратовско. Во Кратовско имаше одделение, кое се водеше од Јордан Спасов. Тодор Паница оди за војвода во Кумановско. поминале низ многу села и бехме добро прифатени. Тогаш обиколихме за прв пат во "Св [ети] Прохор" - селата, кои се наоѓаат покрај српската граница, кон Байловци, Козјак ... Во село Пчиња бехме случајно откриени, беше ни забележал еден Турчин пъдин. Тука за прв пат јас се борел самостојно; Тодор Паница беше заминал на работа во Куманово и јас бех останал за старшия на четата. Наидовме на оган и потоа се повлекоа. Турците запалија една од маало на селото и убија двајца селани. Потоа обиколихме некои од селата од околината и во селото Жегняни се сретнавме со Тодор Паница и продолживме да обикаляме селата од кон Козячката страна. Овде централно село е Байловци. Обиколихме селата Байловци, Рамно, Дълбочица, Мавотино, Степанци, Жегняни, Арбанашко, Цвиланци Алинци, Осиче, Дренък, Кокино, Цветишници, Канарево, ора, Облавци, Ругинци и Брешко. Овие села се наоѓаат под Козјак, од кон српската граница. После обиколихме селата Пелинце, Карловци и Браготурци. Кога поминале низ 1903 година во с Ора, во насока кон српската граница со Пушкарев, во ова село се загубија двајца од другарите. Како се сомневаат, еден од нив, по потекло од Паланечките села успева да избега и така се спасува а другиот бива убиен од Турците. Уште тогаш ние се научивме дека биле предадени од еден селанец, од Алинци, кого казнија сега. Тогаш бехме принудени да се префрлуваме во Србија, бидејќи беа појавија многу потера. Нашата група тогаш, во 1904 година броеше 7 лица, меѓу кои и еден четник на име Кръстю Търговишки. Тој беше по потекло од село Трговиште - Прешовско и во 1903 година беше со нас. Како поминавме во Србија, тој остана во градот Врање и после почна да дејствува со српските чети. Во прво српско - 1913 година тој беше потераджия. Како што веќе погоре споменав, во 1903 година ние бехме со четата на Пушкарев. Кръстю по едно време делуваше со четата на дебърския војвода Максим, но после Мицко, кого заварихме во Врање го беше сакаат да дејствува со Србите. Српските чети уште не беа почнале да работат. Тие започнаа во почетокот на 1904 година, во пролетта. Мицко беше уште цивилен и тогаш тој не зборуваше да останеме во Србија и ни даваше съзети да оставиме и пушките таму, како што вели "таа работа е сеуште една - било како се дејствува од таму, или отсам". Ние одбиваме да оставиме пушките во Србија и поради тоа, Србите поставија нашите пушки во еден чува и со еден стражар ги закараха на границата. Мицко дружеше со српскиот капетан Рафаилович, кој беше претставник на српската организација.

Во 1904 година, на Велигден, се потоа си замина во Ќустендил. Во тоа време се подготвува да замине за Кумановско и Скопско чета. Сандо Чолак од Штип беше назначен за војвода. Тој замина за Македонија, гдето стојам околу 1 месец, убија неколку четници од четата му и тој се врати. По Сандо Чолак, за Кумановско, Мише Развигоров испрати едно одделение, под раководство на Костадин Нунков. Со него замина и едно фелдфебел од гвардията на име Гроздан. Во јули 1904 година Нунков стана Кумановски војвода, а во истата година, јас заминат за Кратовско под војводство на Атанас Бабата, каде се движела околу 1 месец. Четата на Бабата се состоеше од неколку оддели, од кои едното водеше Јордан Спасов, кој подоцна стана жртва, ако не се лажам, под било разногласие.

Кон Димитровден во 1905 година во с Живите - Кумановско, се одржа окръжна збирка на која присуствуваа: Мише Развигоров, во својство којшто работи во состав војвода, Петар Ангелов, паланечки војвода, Атанас Бабата - Кратовски војвода, Костадин Нунков - кумановски, Кръстю Бугарија-Кочански војвода и Даме Мартинов, кој обикаляше Велешко и Скопско со едно одделение. На збирка присуствуваа речиси сите отсам Вардарски војводи. Уште на првиот ден се појавија потера и ние се повлекоа во Орашец, недалеку од Куманово, гдето во една Гора престояхме околу 2 дена. Во село Живите - Кумановско беа започнале состаноците, но не беа завршени. Групата брои повеќе од 100-150 луѓе. Во тоа време кај "Св [ети] Прохор", кај Козјак, се беше појавила српската пропаганда и конгресен збирка мораше да се прекине мерките кои мораше да се преземат против оваа пропаганда. Состаноците продолжија уште 2 дена во селото Орашец. Шумата, во која заседаваше збирка беше чифлигарска и еден Турчин пъдар ни откри случајно. Селаните го хванаха и го доведоа кај нас. Заколна го и требаше да се преселат. Од селото Орашец можевме во село Мургаш, гдето продолжија Состаноците на збирка со уште една недела. Од Скопје пристигна и Даме Груев, кој неодамна беше ослободен од српски плен. Заробен беше под едно борба во Поречието - Слатина. Тој пристигна во Скопје, придружен од кумановски наставници Караманов, Левков и Попсерафимов, и селани, облечен во селски алишта. После продолживме за село Пезово, гдето престояхме уште еден ден, и од тука четите заминаа за областите си. Во тоа време во Скопско немаше чета и животната се даде на Даме Мартинов, кој претендираше за област; та сеќавам на тој случај, ние четниците по своему се подигравахме, како му вели: "За мене да се отцепи районче." Јас се отделих од четата на Атанас Бабата и Нунков останат во Кумановско, кој регион познавав добро. Со нас беше и Гроздан Башчауша, фелдфебел од гарда. започнавме да обикаляме Кумановско, каде српски чети се беа веќе се појавија за прв пат и беа згазнале во Козячките села кај Св Прохор. Ние тогаш со Србите не се гонет. Тие беа кои прв изнасилиха екзархистките села.

Наскоро, по збирка Нунков замина на одмор во Бугарија, како за заменик остави Гроздан Башчауша. Тоа беше кон крајот на 1904 година и ние со групата започнавме да обикаляме за животна. Во тоа време беше убиен легални работник-шеф на име Сотир Попандов, од градот Куманово. Убиен е во Србија, на пат за Бугарија, каде одиш по организациска работа. Тој беше млад човек. Попандов е носел со себе сумата од 350 - 400 фунти. Издаден е од српскиот архиерейски наместник во Куманово - поп Ташко, по народност Влахи, од Крушово. Како се разбра дека поп Ташко, кој се беше посърбил е издал работникот, градското револуционерно тело на Куманово побара од четата да го отстраниме. Грозје одговори дека ќе испрати луѓе кои отстранат поп Ташко. После се тегли ждрепка и на мене се падна таа задача. Предреших се и влезе во Куманово, каде престоях доста долго време. Една безразсъдна постапка на нашите луѓе во Куманово, беше дала на поп Ташко можност да разбере за кроеното му убиство и тој беше зел неопходните мерки. Наши безразсъдни лица беа завързали еден куршум на къщната неговата порта, а исто така му беа испратиле заканувачко писмо. И Турците поставија во неговата куќа цело одделение од 10-15 лица војници, на чело со еден Чаушли за да го чуваат. И секогаш кога поп Ташко излегуваше надвор до конака, каде одиш начесто, или во црква, тој секогаш биваше съпровождан од 5-6 души аскер - патрола, та тешко беше да се издебне момент да се причака и убие. Сам не одеше никаде. Тој можеше да се отстранат, но лицето кое требаше да пука по него или ќе да падне убиени или щеха да го апсење. И така, во очекување на погоден момент јас останав во Куманово околу 30 дена. После испратија ми за другар уште еден четник. Во Куманово во тоа време беше дошла и друга чета, а српската пропаганда веќе започна да напира кај "Св [ети] Прохор". И силом упад во селата: Байловци, Арбанашко со Кръстю Търговишки од Прешовско, кој како четник беше со нас. Имаше и други војводи, сепак, нивните имиња не можам да се сеќава. Имаше еден поп сърбоманин, на име Дичо, од селото Старо Нагоричане, кој напорно помагаше на српските чети. еден шеф изгледа да беше некој српски офицер.

Продолжува.....
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:23 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#26

Нападот на Србите во 1906-1907 година, не донесе ништо битно за нив. Тие палеа, задигаха стада и пр Така на пример, село Ора нападнаа повеќе од 20 пати. Нападот вършеха ноќно време и задигаха сето она што може, и повлекување во шумата, или планина, како турската потера не ги прогон, исто така, нападнаа и селото Канарево. Тука, при едно такво напад убија познатиот дедо Никола. Нападнати беа и селата: Свиланци, Челопек, Жегляни - речиси сите села, кои се беа повърнали. Српските чети неколку по 20-30 лица. Вьн од оваа те водеа и многу полиција од Прешовско, како ги охрабруваат во донесување на плен. Во селата, кои ги прифаќаат, тие заплащаха храната и не собираа пари за оружје. Секоја техно чета си имаше касиер. Имаше таков случај во селото Малотино: јавил се цел вод српска војска, заедно со офицерите си, стоеше неколку дена и после се симната. Сите беа во форма. Селото е блиску до српската граница и за една ноќ може да се стигне до него. Србите не ги грозен никаква опасност - границата беше во близина, а и местото е планинска. Во завземе од нив села обично се јавува српски офицер во униформа, кој собираше селаните и им държеше слово и потоа заминуваат. Тоа Србите правеа систематически и го користеа како средство за агитация. По влезот на четата во некое од селата, значи по завземането му, не по долго ќе треба и окружниот војвода, шефот на четите со оддел војници и офицери, ќе соберат селаните, ќе им држат говори и потоа ќе се отдръпнат пак во српско. Во зимата на 1906 -1907 година така се јавува српските чети пред населението и тоа нешто природно, правеше голем впечаток на населението. Но и покрај сè, ако четата на Байчев беше се зазеде со прогонот на Србите, додека тие се наоѓаа по балканските села, таа можеше, без многу труд и жртви, да парира техното акција уште во самиот почеток, бидејќи борбата требаше да биде на рамна нога . Но, што стана? Србите необезпокоявани од никого влезе во полето и овде веќе задачата за техното чистење станува тешка. Но и на Србите задачата не беше лесна. Тие обично нападаха зимно време и веднаш се изтеглюваха. Во полето тоа, тие не можеа да прават. Србите имаа сочувство на турската официјална власт. Годините 1905 -1906 беа за нас години на висок напон. Бугарски и сърбомански села, кои беа поврзани тукашните, преустановиха своите меѓусебни посети, бидејќи отиде ли некој од селаните, кои имаа мажена ќерка во сърбоманско село и пр, се уапсени од српските чети и тоа стана причина да запрат апсолутно секакви посети од сличен карактер . Преустановени беа исто така и општите и междуселски собори, како се ставаше по одделно. Тоа трае скоро две години. После, во 1906-1907 година Србите повторно завзеха повърналите се села и ги посърбиха. Посърбяването стана силом со вклучувајќи секојдневно подметнување пожари и грабежи и пр Селата: Свиланци, Челопек. Койнци, Канарево и Ора бидоха на нова сметка посърбени и Србите овде конечно се затвърдиха, а во селата Облавци и Ругинци не успеат да влезат. Овие села се наоѓаат на на Козјак до денес си останаа први Бугари. Често пати се случуваат селата да прифатат и нас и српските чети; таков беше случајот со селото Канарево-улучваше се истовремено и ние да сме отседнали во некоја од маалото на селото, а српската чета да е во друга маало на истото село.

Во 1906 година, Србите се обидоа да го искористат притисок и над Куманово. Така тие ја бојкотираа Чарши на Загоричкия и Врански сокаци, како селата, кои беа права од нив вършеха купување од оваа чаршия.Това состојба траеше скоро две години - до хуриета. За таа цел имаше поставени селани, кои го следи успешното спроведување на овој план. Посърби Дали некој веднаш почнуваат да пазаруват од него. Селаните од сърбоманските села Корпа само Србомани и пропагандата со овој бојкот сакаше да посърби целиот еснаф во градот Куманово. Нивните напори, сепак, останаа сосема Бонапарта. Арнаутите, пак, од околните села, по наредба на својот комитет, наречен Конгра, почнаа да пазаруват само од турски дуќани. И тоа не беше никакво влијание. На нашите трговци - занаетчии не остануваше ништо друго, освен да одговорат со понуда на стоките на по-ниски цени и, се разбира, тоа беше најголемиот разумни начин за излез од оваа тешка состојба. Србомани, пак, од своја страна, алчни за пари, сакаа да ја искористат богато од удалия им се случи и обираха селаните, кои од пропагандата беа принудени да пазаруват од нив. Оние кои сакаа да купуваат од Бугарија, правиме шверц - на скришно кюшета. Нашето револуционерно градско тело од своја страна, нареди да се испраќаат клиенти од бугарските села во бойкотираната Чарши. Земете наш човек група селани и ги водеше да пазаруват од некој бугарски трговец, друг заведе друга група селани, во друг дуќани, и така се поддржани бугарскиот еснаф. Како што споменав, оваа ситуација трае до хуриета - од 1906 година до 1908 година

Во овој период станував постојани напади и вклучувајќи секојдневно подметнување пожари на селата: Канарево, Степанци, Жегняне, Челопек, Оглавци, Свиланци, Ора и Младо Нагоричане. Овие села во 1906 година, Србите нападнаа веднаж постојано во текот на цели 14 ноќи. Денес, нападнат ова село, утре друго итн и Турците не ги прогон, иако имаше многу турска војска. Ќе дојде потера, ќе разбере за стан и како им разправят селаните, дека српските чети се извршени нападот, Турците ќе дадат совет на селаните "да се бранат" и си отиде. Сите напади случува со грабеж на едър и мало добиток, задигане на покъщнина , претежно нови алишта и чеизи на моми. Сите задигнато се изкарваше кон планината, во горното течение на реката Пчиња, во насока на Врање. Дури имаше случаи задигнатият добиток да поминуваат во Врање. Во овие неколку години задигнатият добиток достигна вкупна вредност на хилядници. Во овие напади Србите задигнаха 30-40 поглавја едър добиток и околу 200-300 бројот овци, како избиха и 5-6 души селани. А тие дадоа 9 лица загинаа, како Турците заловиха и еден српски четник повреден. Малото жртви од луѓе се должи на околностите дека селаните беа секогаш претпазливи кога пристигнале и очекуваа српските напади. Во различни напади Србите убија околу 20-30 луѓе. Упорстваше ли некој од селаните да се посърби, издебваха случај и го убива. Ние од наша страна, почнале да поставуваме засади на -видните Србомани. Така, тие не смеела да доаѓаат на пазар, а беа принудени да поминувајќи чак во Србија, Врање, на Прешевско. Во 1907 година граничните села имаа веќе доволно пушки. Така на пример, село Младо Нагоричане, кое е најголемото село во Кумановско, располагајќи со повеќе од 200 пушки, село Облавци - повеќе од 60 пушки. Сега селата го заштитата во сопствените раце.

Во Кумановско нема големи села. Најголем е, како што реков веќе, селото Младо Нагоричане. Тоа броеше околу 400 куќи. Тука имаше околу 3-4-ма селски војвода Спиро Георгиев, кој минуваше за главен војвода, Зафир Сајтови Георги Лазаров и Спасов. Како се снабдиха селата со оружје, тие веќе не бара заштита на околийската чета, а сами се бранат поефикасно и со заеднички напори против српските напади. Види ли се опасност, секој грабна пушката и бранеше во селото. Мине ли оган, или појави ли се аскер, селянинът стануваше повторно мирна рајот.

Ние ретки можевме да се сретнеме со српските чети, иако се бара. На два пати се сретнавме во селото Ора и еден пат во с Беляковци. При една заседа ние успех де убиеме еден Србин и да повредил друг. Повредени, Турците успехот да апсење и така се отвори цела афера (најверојатно станува збор за едно борба, во мај 1904 година, кога османлиската војска, доаѓаат на местото на веќе станало борба, открија ранет српски четник. А во него, беше отворен Статутот на "Српската четническа организација" - СЧО - б.а.). Уапсија многу селани од сърбоманските села. Како што реков, со Србите се сретнавме во селото Беляковци, каде им поставиме заседа и успеал да заловим еден жив, убија двајца, а останатите се разбягаха. Ние не знаејќи дека биле во селото. Откако ги откривме те избегала кон српската граница, во Козјак. Пак во тоа време, во селото Ячинци, отсам реката, ударихме на заседа друга српска чета, која се враќа од Велешко. Таа брои околу 20 лица и патување за Србија, ударихме яве во селото Ячинци, како убија 4 лица. Сърбоманските чети се движеа претежно во зимните ноќи и во една ноќ, можеа да стигнат од Кумановско до Велешко, чак до село Рудник - Велешко. Како ги ударихме, тие престанаа веќе да оди надолу и село Кучкарево, што претходно им даваше прием, сега веќе одби да им дава прием и стана бугарско.

Откако Михаил Чаков, за војвода во Кумановско пристигна Шиваров со група од 20 лица. Тој беше со задача да поврати селата, кои беа станале сърбомански, но не успеа. Само селата кои обикаляхме си останаа наши. А пак Шиваров, наместо да обикаля селата, начесто одиш во Куманово, гдето собираше пари за оружје. Тој беше родом, ако не се лажам, кај Тракија (Чирпан?). Кога одиш во градот, тој остануваше четата под мене. Еден ден ни отворија во селото Челопек-Кумановско. Тоа стана на 15. XI. 1905 година селото беше старо, сърбоманско, како половина беше бугарско, а другата половина - патриаршисти. После Србите успехот да посърбят целото село. Селаните се беа наговорили, кога се појави бугарска чета да ја прифатат и прикриваoе на својот арсенал, како Србомани исто щели да сторат при доаѓањето на некои српска чета. Така се наговорили селаните, за да се спречат убиствата. Веднаж, Бугарите од селото доставуваат на Србомани, дека ние се наоѓаме во селото. Последните одат и ни предаваат на Турците. При завързалото се борба ние успее да убиеме околу 16 лица Турци. После аскерът не гони чак до Велес. А, маалото во која бехме пронајдени беше запалена. Сражението започна кон попладне. Тоа беше доста голема и од наша страна не падна никој. Шиваров тогаш не се случи со нас, а дојде после од градот и си замина за Бугарија. Беше дошол конфликт - обвинет беше дека вистинското навалување жени, та, мислам дека по тој повод го обезоръжихме и после препратихме во Бугарија.

Продолжува.....
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:25 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#27

Из животната останавме пак истите, како сега за мој помошник стана Гоце Междуречки, по потекло од Кукушко, кој со мене се движи 6 месеци.

Во почетокот на 1906 година, со чета пристигна Боби Стојчев, а јас заминат на одмор во Бугарија, каде што не бех бил повеќе од година и половина. Боби Стојчев, обикаляйки со Панчо Константинов регионот, се пронајдени во Ветренския манастир, гдето во завързалото се борба даваат 5-6 лица загинаа и изутрина се прикриваат во селото Новачани, близу до Велес. По сражението Панчо Константинов влегува во Велес, каде што се крие, а Боби Стојчев, връщайки во Кумановско треба одново отворен во селото Лугунци, гдето заедно со неколку другари паѓа убиен. Успеал да се спаси едно одделение, која се беше откъснало уште при првата борба, останало под мана-стиря "Св [ети] Јован". И така се ливидира со четата на Боби Стојчев.

Во сражението под Лугунци загинаа 15 лица, а успеаја да се спасат само 9 души. Боби Стојчев имаше слабост да впива, и доста начесто се напише и не умееме да се штити, иначе како војвода тој беше добар. Како убиството на Боби Стојчев и тоа на Нунков ме завариха на одмор во Бугарија.

Обвинуваат Боби Стојчев, дека бил дал канал на српските чети во Велешко.

Верно е, дека тој го сторил тоа сосема несвесно. Српските чети биле водени од некој негов четник и Боби Стојчев после се беше досетил и побарал да ги обезоръжи, но дел од нив беше избягала во Поречието, а другата се беше вратила назад (Познавате историјата на српската четническо упад во Македонија и особено во Велешко, признаваат дека токму тоа е прашање прва српска чета, достигнала до Поречьето, на чело на која е стоеше веќе споменатиот Глигорие Лямевич-Соколовиќ, чичко на Блаже Конески - б.а.). Во каналот беа преведени од Даме Мартинов. Групата Србомани се заминат надолу и се јавил кај Даме Мартинов, некаде кон Башино - село и Даме ги преведува преко Вардара, без да посмета да ги обезоръжи и после кога ги подгонили, еден дел на чело со Крсто Търговищки избегва кон српската граница. Во таа група е имало и еден четник, на име Петко од Старо Нагоричане, и друг, на име Наце од Велешко, кои Стефан Димитров, успеа да ги фати. Тој убива Наце, а Петко, кој започнал да плаче, бил испратен во Бугарија, каде подоцна се префрла во Србија, станува војвода и почнува да се движи во Скопска Црна Гора, гдето има направи околу 10 села.

По сражението во селото Ячинци беше прекинат каналот за Велешко. Во таа борба паднаа 4 лица и пленихме доста пушки. Притиснете селото и то се повърна и стана бугарско и ако подоцна се пренесувале српски чети, тоа е ставало тајно, без наше знаење. Ова е во 1906 година - година во која не влезот во борба со ниту една српска чета, а само нападне сърбоманските села. Така на пример, село Довезенци (дало на српската вооружена пропаганда неколку луѓе, но над сите нив стои вездесъщия во овој крај Jovan Dovezenski - б.а.) го пресретнале два пати. Ова вършехме одговор на српските напади на левиот брег на реката Пчиња. Борбата со Србите во таа година се изрази само во напади врз сърбомански села и поставување на засади, како со Србите се сретнавме само во селата: Беляковци, Довезенци, Ячинци и ора. Во последното село паднаа тројца милиционери. Борбите се водеа во текот на ноќта.

Веднаш по избиването на Бобевата читам, јас заминат со група од 7-8 момчиња за Кумановско. И во годините 1906 -1907 продолжија нападите од српска страна. Друг војвода во Кумановско освен мене не дојде. Во оваа година ние не се открие никаде и до 1908 година со Турците имавме само едно борба. Бехме пронајдени и тоа сосема случајно во Младо Нагоричане, гдето имаше гарнизон. Доаѓаат аскер во квартирата, гдето бехме отседнали и нудат шверц тутун, но гледајќи дека вратата е затворена, тие се усъмнили и на тој начин ни отворија.

И во 1908 година продолживме да обикаляме селата. Не бехме пронајдени никаде.

Тогаш во Скопско делуваше Васил Аджаларски, во којшто работи во состав - Стојан Мишев (тъст на Кире Глигоров - поранешен претседател на Р. Македонија - б.а.) во Кратовско - Јордан Спасов и Запрянов. Пред хуриета таму се беше појавија некоја расправија. Во планинската област во Кратовско делуваше Запрянов. Милан Гюрлуков беше во Св [ети] николско. Хуриета завари за војвода во Велешко Александар игла. Сите состаноци и сбирки обично станував во Кратовско, каде што се навърташе и Дамјан Груев, во својство на скопски окружен војвода.

Токму во време на хуриета Србите можеа да посърбят село Ругинци. Ожесточената борба помеѓу ни трае до хуриета, а по него таа поотслабна. Во периодот 1906-1907, како што споменав веќе, јас обикалях мојот регион и сите бугарски села на број околу 40-45. После се разболуваат од Шарка вариола и се вратат во Бугарија. По пат сретнав Петко Пенчев и Павел Христов, кои во Кратовско и Велешко пътуваха за Битолско. Тие беа само двајца и се движи од село на село. Сретнав ги во селото Станиевци. Тоа беше во надвечерието на хуриета. Јас бех со мојата чета, денувахме заедно дадоа своите наредби и си заминаа. Како напуштат регионот, за мој заменик оставив Крсте Талев, од градот Ресен, кого Србите убија во своето прво доаѓање во Македонија во 1913 година

Како пристигнав во Бугарија, научив дека во Битола се објавил хуриет. Ова го слушнав за прв пат од Власите овчари на Осогово, кои разправяха.че во Битола бил убиен Шемши паша. Но позитивен ништо не можев да разберам. Само по неколку дена, кога пристигнав во Бугарија, се научив за стан и во Ќустендил со файтон заминат за Куманово. Моја чета не беше слезла уште во градот, а кратовската и којшто работи во состав беа слези во градовите. Моите четници ме чекаа за да ги поведе јас кон градот. Мојата чета тогаш броеше 6-7 души. Сретнав ги во селото Орашец-Кумановско, откаде се упътихме за градот, гдето бехме срцевите пречекани. Од Бугарија до Куманово патував со турските офицери. Со мене во файтона за Македонија патување и еден бивш четник од с Тръстеник, на име Мирче. Во нашето соочување од името на државјанството говореа архирейския наместник Давид Ноков, Георги Малински и Монев. Два дена после моето пристигнување од Бугарија во Куманово влезот и српските чети. Последните беа поздравени од Монев, Думановски и свештеник Давид Ноков. Последниот владееше одлично турски јазик и тој беше на чело на групата скопяни и кумановци, која отиде во Солун. Свештеник Ноков се беше разболуваат од радост. По една недела дојдоа од Србија и српските чети. Тогаш дојдоа Коста Пекянец, Георги Скопянчето, Јован Довезенски и Мицко-"Стариот".

Цела недела во хуриета пихме и ядохме се на турска сметка и после се легализирање. Како легален јас поминав од 16 Јулиј 1908 година до Божик 1909 година На хуриета слезоха и сите чети - качаци, Турци, Арнаути. Така на пример, градот Скопје се беше исполнет со качаци. Такви беа слези и во Куманово.

Турците наскоро издадоха закон за безделниците, кој целеше нас, бидејќи ние не бехме се заловили уште на работа. Турците устроиха на Милан Гюрлуков кюлаф и го тикнаха во затвор. Го обвинија за убиство. Во Кумановско, во селото Станиевци беше случило убиство, та Турците пипната Гюрлуков и го уапсија. Во Скопје беше убиен Васил Аджаларски. Ситуацијата, од ден на ден, почна да се влошува. Наскоро, во Куманово, поради насилство од страна на еден Турчин над Бугари, се одржа голем митинг. Причината беше следната: еден Турчин бег побара да ги затвори прозорците на околните бугарските куќи, кои уживаа во неговиот двор. Бугарите одбија да го сторат тоа и еден ден беят се покачи и почна сам да зазидва прозорците. Ова даде повод да се свика собир на кој учествуваа и Србомани. Държаха се говори, а Митингот беше предводена од учителот Ангел Георгиев, кој на крајот мораше да избега. Власта привлече под суд некои од граѓаните, сепак, мене уште не беа ме подгонили. Но стравувајќи да не погина во затвор, во една ноќ напуштат Куманово и заедно со Кралево избегам во едно од Кумановски села, гдето по канал дојдовме во Бугарија.

Во пролет се започнат наново со четничество. Сега тоа стануваше во по-тешки услови: Турците беа земале по-сериозни мерки. Дојде обезоръжителната акција и низ селата плива многу војска. Годините по хуриета беа тешки за четническото движење. Тоа се водеше по истите приоми. Со Србите не се гонет и односите ни со нив беа по-ублажени. Наверно, подготовките на Балканскиот сојуз беше имала своето влијание. Во градовите Бугари и Срби действаха задружно, што се однесуваше на протести пред турската власт. Нападите помеѓу селата беа престанали и беа започнале посетите на роднините по истите села. Српските чети по хуриета беа доста намалени, а сърбоманските села почнаа да се повраќање. Во обезоръжителната акција Турците успех да откријат дел од оружјето. Обезоръжителната акција стана во 1910 година и после ние пак ја продолживме работата со оружјето, што не беше отворено од Турците. Беа останати каде 50, каде 20 пушки, а на некои места имаше и до 100. Како запрашаме селаните, зошто се предале пушките, тие ни отговаряха дека инаку не било можно да пристапат. "Кога сакавме да побегнем во планината, вие не ни дозволувате ова, а како додоха потера, ние предадоа оружјето, бидејќи не ни беше можно да побегнем." Овие беа одговорите на селаните. После сите предадени на Турците пушки беа заплатени од селаните. Во некои од селата Турците не се свртат кон побоища. Запитали Турците, каде им се пушките, селаните пренесуваат голем број пушки и така спасат остатокот. Сите пушки беа предадени само од селото Пчиња, како што беа успеа да прикриваoе на својот арсенал само 3 - 4 пушки. Поради ова, селаните од ова село неколку ноќи по ред беа спални на отворено, спасявайки се да не бидат нападнати од околните села, затоа што се промени на клетвата. После жителите на село Пчиња заплатиха пушките. Во тоа време една манлихерова пушка се плаќаат 80 Ден на тој начин беа собрани околу 1800 Наполеон кои пари беа употребени дури во 1920 година за потребите на новата борба .. Горниот сума беше донесена во Бугарија од локалните трговци, кои ја беа вложени во една банка. пушки на селаните не се закупиха.

Нашата активност се разликуваме лица од автохтоно од оваа на пропагандата. Ние, како влезнем во едно село, организираме го и потоа разхвърляме налог за 50-100 фунти. Тоа беа парите што ги собираме за купување на оружје и сите пушки беа однапред плаќање. Српската пропаганда не само што не земете од селаните пари за оружје, а нивниот касиер, кој секогаш съпровождаше сърбоманските чети, плащаше храната и др. на четата. Покрај тоа, при напуштање на селото касиерът ќе фрли 3-4 Наполеон за почерпка. Влегуваат во селото и еден од првите прашања е: Колку ви го Бугарите за пушки? " Србите делат пушки без пари и додека нашите организациски луѓе беа вклучени со своите приватни работи, трговија и пр, Србите разполагаха со платени свои луѓе. Така на пример, во градот Куманово тие имаа 5-6 лица стари наставници и свештеникот, кои добиваа по 3 Наполеон златни месечно. Србите прскање многу пари и тоа нешто посветување големо влијание врз масата. Нивните платени агенти во Куманово беа: Миле Цакев, Коле Гребенаров, Харитон Чавдаров, Вукотиќ, тој беше стар Србин од с Сеница, Новопазарски сандажак, Орден Драгоманов - кој беше единствениот еснаф - српски агент. Сите горепоменати лица беа Срби наставници и добиваа плата, имаше и други, но тие беа по-главните во градот. Според истакнати низ селата беа: Трајко Попдимитров, од с Довезенци, Динчо, пак од истото село, Манасия од селото Клечовци, Петко Гръков од новопосърбеното село Кокино, поп Ташко, цинцарин од Крушово, српски архиерейски наместник, кого убиен во Куманово, беше исто така нивен агент.

Нашата борба со своите финансиски оптоварувања, легнување исклучително врз на-селението, нешто што помагаш големо влијание. Од друга страна, треба да се спомене и дека училишната - просветна пропаганда на Србите беше доста ефикасен. Тие даваа на учениците облека и појадок. Сето тоа беше од значење за борбата. Сепак, сепак оваа голема пропаганда, Србите не успеаја да одбележат големи успеси. Србомани станував главно незадоволни од духовната општина пример, скарани се за тукашните, пречещи за склу во брак или разни такси, бидејќи Србите не зема такви. Еве причините кои го поттикна некои да станат Србомани. Семејството на Хаџи Зафир Тасев од Куманово стана причина да се посърби друго семејство за таква една важна причина.

Ядката на Србомани во Куманово е од с Отля (кај арнаутлука). Ова селото брои 200 - 300 куќи и селаните беа избегал во Куманово, при што беа образували првата ядка од Србомани. Повод за да избега од селото, беа станале постојаните напади на Албанците. Тие беа се преселил во Куманово во 1895 година

Во почетокот на 1910 година забегнах во Бугарија и после пак со чета се вратат во Македонија и започнав да дејствуваме. Сега, по обезоръжителната акција, револуционерната дејност се водеше под по-тешки услови, но и покрај се пак можеше да се дејствува. Наближаваше 1912 година Во овој период, време ние имавме две борби, едното во селото Пчиња, а другото - во селото Орашец. Во последното село четата беше предадена и потоа обсадена. Четниците успеале да се отскубнат и се отдръпнали кон селото Пчиња, гдето се криеле во селската црква. Тоа стана во есента 1911 година сражението што се завързало, не е паднал од четниците никој. Истовремено, за предавство беше избито едно одделение од мојата чета. Тоа се случи во селото Орашец. Во исто одделение имаше и тројца милиционери; избиха ги во месноста Пчела - Одзирон. Четниците беа отишле во селото, за да испитаат неморални живот на некои жени. Тоа стана во м април 1912 година предавниците и за двата случаи беа примерно казнети; едниот од нив беше сърбоманин.

Продолжува....
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:26 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#28

Во соседните околни действаха следниве чети: во Кратовско - Дончо Ангелов и Ной Димитров. Последниот за късо време беше Кратовски војвода. Во којшто работи во состав действаха - Иван Бърльо и Стојан Мишев; во Велешко - Петар Лесев во Скопско-Трифун, роднина на Вас. Аджаларски. Скопска околија беше речиси парализирана, бидејќи таму немаше војвода - титуляр. Во Кратовско имаше оддели, кои се навъртаха во планината, што не слизаха во полето. Во Паланечко делуваше Максим, а после Трајко.

Во предвечерието на Балканските војни од по-старите војводи бев останал само јас. Тодор Александров се навърташе во Кочанско, Кратовско и Осогово. Околните, кои беа останале без војводи носителот, се води од него. Чавдаров беше щукнал на друго, а Јордан Спасов беше убиен, пред да слезат четите за Хуриета.

Пред прогласување на Балканската војна, доби се окръжно од Централниот комитет на организацијата, во кој во тоа време влегувал: Тодор Александов, Чаулев и Протогеров. Ако не се лажам, непосредно по Хуриета стана помирување помеѓу върховистите и централистите.Та во пресрет на војната ја добивме наредба од ЦК, во кое ни се препишуваат да им помош на сите "христијански војници".

Не се мина многу време и кумановското ръководно тело ми испрати писмо со кое ми се известиме дека Ване Гичев Цакев сака да остане да се сретне со мене; тој беше сърбоманин. Средбата се случи во селото Беляковци. Моја чета се состоеше од десет лица. Добив известување дека била пристигнала и српска чета, со која и се сретнавме. Војвода на српската чета беше поручик Ранкович. На состанокот беа дошле и легални сърбомански претставници од Куманово. Војводата Ранкович беше поручик од српската армија и неговата чета, која броеше 5-6 души, беше облечена во српски войнишки облека, а на главата носеа шайкачи. При средбата Србите предявиха барање, бидејќи мобилизацията беше веќе објавена, да дадам согласност да поминат околу илјада лица четници и доброволци за Велешко, преку Вардар. Таква голема група не можеше да помине без наша согласност, во бугарските села, бидејќи од Куманово до Велес немаше сърбомански села. Желбата на Србите беше оваа чета да се најде при прогласувањето на војната во Азот. Јас им одговорија дека на своја глава, тоа не би можел да дозволи и ќе мора да запрашан окружниот комитет. Потоа се разделихме со Србите, како после тие на неколку пати ме барање за ова прашање, но јас не сум добил одговор и на тој начин целиот мм план пропадна како српски чети не преминаха внатре во Македонија. Нашите разговори со Србите продолжија повеќе од три часа. Јас им велат дека ако ги пропушти во мојот регион, ќе ги удар во Велешко и пр Подоцна, како што се сретнавме со Тод. Александров, тој ми рече дека добро сум сторил, како не сум дал согласност за транзит на српски чети во внатрешноста. Предметната група од околу 800 лица после делуваше заедно со српската армија кај Куманово и стигна дури до Битола. Во неа беа Крсто Търговички, Гарда Спасов и няколцина стари војводи - Србомани. Со нив се сретнавме кај Св [ети] Никола.

Објавувањето на војната не завари во селото Мургаш, Кумановско, кое се наоѓа во центарот на Кумановската околија. Потърсихме врска со кратовските чети и со Централниот комитет. Тодор Александров тогаш делуваше во Кукушко. Со кратовските чети не можевме да се сретнеме. Многумина почнаа да станат илегални и четите бърже се зголемија, како мојата достигна до 40 лица. Упътихме се на Църни врв - Кратовско и до село Секулица, но со кратовските чети не можевме да влезнем во врска. Беа ни изјавија дека за секоја околија биле на пат чети од по 10 -15 лица и ние ја презедоа за селото Секулица да пресрещнем овие групи. Таквите групи доаѓаат во Скопско, Велешко и Битолско и пр Јас се вратат во селото Павлишеник, Кумановско, со околу 20 луѓе, како едно одделение од мојата чета со Тодор Малински остана во Кратовско, за да бара групите. Почнаа да се слушаат гърмежи кај "Св [ети] Прохор Пчински". Ние тогаш се наоѓаме во Овче Поле, а српските сили беа случиле во Четирци, Николяни, Старо Нагоричане и Прешово. На 4 октомврий фронт имаше следната линија: Байловци, ора, Страцин. На 5 ° ктомврий српските војници настапија до Младо Нагоричане - шосето Скопје-Паланка. Турската војска, која беше против српската армија, изнесува околу 15 000 лица. На 5 октомврий од Гюришкия манастир пристигна турска дивизија, свежи сили. Тогаш ние денувахме во с Гавреш и ако не беа открија, щеха едноставно да ни смажат. Уште во истиот дан, дивизија се упатувал во селото Пчиња и Орашец за фронтот. Српските војници преку позиции во село Младо Нагоричане, центар на кумановското поле. А разездите им беа на десниот брег на реката Пчиња. Доцна вечерта, Турците преминаха реката и на 6 октомврий се започна големиот тепачка со Турците отблъснаха Србите завзеха повторно село Нагоричане, гдето селаните беа исто отпор. Тука Турците запалија една од маало и избиха околу 50 лица селани, меѓу кои имаше жени и деца. Големата борба започна рано на 6 октомврий и продолжи целиот ден. Србите повлечеше во село Четирци, Николяни, Старо Нагоричане, а Турците станаа господари на патот кој води од Скопје за Паланка. На 7. X ., рано, започна српската офанзива, што трае до 2 часа сл [ед] пл [адне]. Турците повлечеше по целата Боева линија и градот Куманово беше освоен уште истиот ден. Дел од турската армија отстапи во правец кон Скопје, а друга - кон Велес. Едно одделение од 60 души турски војници се врати назад. Тие беа претежно кавалеристи. Ние почнавме да ги обстрелваме и убија околу 10-15 души од нив. Моја група беше голема и броеше околу 50 луѓе, локални селани од неколку села. Селаните, стравувајќи од евентуално враќање на Турците, се изпокриха по селата, а нашата чета продолжи на фронтот. Како растурат групата турски војници, ние им пленихме околу 5-6 коњи. Тоа се случи на 5. X. навечер на 5. X. ние можевме во месноста Биели, во едно дефиле на реката Пчиња, гдето се сретнавме со друга полиција од околу 80 лица. селото Пчиња беше избегал. Истото беше сторило и населението на селата: Орашец, Доброшани и Шупли-камен. Имаше милиционери и од градот, та се бехме собрале околу 130 лица. вооружени со пушки, зедовме позиции по височините и започнавме да обстрелваме болниците, што се наоѓа на околу 3 клм од нас. По едно време гърмежите почнаа да се слушаат се помалку . Ова е на 6. X. Србите беа отстапиме и селаните милиционери се беа многу исплашено. Но, како што реков, започна се големи тепачка и турците започнаа да останаа. Ние стреляхме по останаа војници, особено за оние кои во неред минаваха реката, газета ја. Ние бранеше дефиле, каде што минува патот Куманово - Шупли орашански брод. Ние успее да убиеме околу 50 лица Турци. падот на Куманово, Турците се повлекоа на левиот брег на реката Пчиња, точно кај нас. Тогаш ние се наоѓаме по скалите на двата брег. Како се мръкна, напуштивме позиции и се упътихме за селото Орашец, за да спречиме евентуални ограбувале од страна на Турците, кои слизайки од височините, повлечени пушките си. Ние откривме по нив оган и тие се разбягаха, како оставија оружјето. Патот се задръсти од автомобили. Турците изоставиха се, што имаа и ние најдовме 14 топови. навечер изпратих одделение од 3-ма четници да бараат и пораки на Србите дека Турците се целосно отстъпление. Следниот ден четниците доведоа српска војска Шупли - камен и откако престояхме тука два дена, се упътихме за селото Св [ети] Николе.Тук беа и српските доброволци. Околу 50 лица од мојата полиција дадоа за водачи на Србите и така јас останав сега само со моите редовни четници. Во Св [ети] Нихоле пристигнахме заедно со левото крило на српската армија и паланечката чета. бугарски бехме само овие две групи - паланечката и кумановската чета. Сите заедно продолживме за Велес, со намера да сретнеме бугарски војници. Како пристигнахме во Велес , запрашан ни каде се Бугарите, отговорихме дека и ние тех бараме. Во Велес престояхме два дена. После Србите бараа да. ги придружува до Прилеп, но јас им одби, затоа што не познавав патиштата. Таму беше и сърбоманинът Иван Цакев, со кого се сретнавме во Велес и тој разјасни на Србите и тие се согласија да не ги придружавам до Велес. Пристигна велешката чета на Даме Мартинов и Тодор Оровчанов. Како дојдоа тие, мојот отказ веќе фати место и ние се вративме назад. Паланкалиите, во Кратово за Паланка, а јас откако распуштен моите четници, се потоа си замина во Куманово, гдето целата власт беше од Србите. Многумина од граѓаните предугаждаха дека се е загубено. Локалните српски чети зема активно учество во управувањето.

Додека бех во Куманово, Србите не извршија убиство над Бугари. Конфликт со нив произлезе по прослават на Водици (Богоявление). Тогаш во Куманово имаше околу 10000 луѓе српска војска. Србите сакаа фрлање на крстот да стане општо, во реката. Бугарите пак, од своја страна, инсистираа на Крстот да се фрли во црквата. Од ова свое барање тие не повлечеше. Во оваа година Крстот беше хвърлен на две места. И тука веќе настанува конфликт. Замислено е да се испрати барање - протест до цар Фердинанд во која се сака да останеме под бугарско. Сличен протест - барање било испратено и од Тетово и од Гостивар - сé од т.н. тогаш спорна зона. Протестот на кумановци, подпечатан со повеќе градски и селски мухюри, беше испратен во Софија по Рајна Трајанов. Претходно за истата цел за Софија беше заминал и еден свештеник. Наскоро, сето тоа беше изнесено во софийската печат, во весникот "Мир", имено, дека пристигнала делегација од спорната зона во Софија. Тогаш ние во Куманово читање бугарски весници и како се научив за ова Ранко Трифунович, окружен гувернер, ме повика и ме запита: "Кои се овие, кои отидоа во Софија да протестираат против тукашни режим?" Јас се поизплаших, бидејќи знаев дека Србија може се да ни го сторат. Побарале ме речиси во текот на целиот ден, за да се явя пред окружниот управител. Јас одговорија на гувернерот, дека не ми е познато кои луѓе се испратиле протест, и дека тоа најдобро да знае локалната полиција, бидејќи таа е завери нивните пасоши. Окружниот директор ми одговори дека на него биле познати лицата кои отишле во Бугарија да се жалиме од српскиот режим. Тие се

биле свештеник Анани Атанасов, сега свештеник некаде во Врачанско, Георги Джимврев и некој си учител, на име Александар Иванов, кого не познавав. За свештеникот јас реков дека отишол да го посети својот син војник, а за Георги Джимврев дека заминал по своја работа. Окружниот директор, како чу моите одговори, се раздразни многу, после јас се обратат до него и му рекоа дека како излеза надвор ќе научам детали. После тој стана, почерпи ме со цигара, останувајќи со уверување дека ќе започна да шпионирам.

Продолжува....
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:28 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#29

На другиот ден заминат за село Нагоричане и во село Пезово пристигнав во Бугарија. И така се заврши мојата легална активност. Објавија на свештеникот да не се враќа во Куманово, бидејќи само тој беше одговорен за оваа мисија. Една недела пред мене беше избегал и Теодоси Малински, кого се сомневаат дека има земја во оваа акција. Тој уште во турско е откажана неколку Србомани и сега, за да си отмъстят, Србите сакаа да го очистят. Со него се најдовме во Штип. Тука, не по долго време, пристигна и војводата капетан Ранкович, со кого се бехме сретнале уште во турско. Јас му реков, дека сум избягъл од Куманово, бидејќи не ми е по природа да шпионирам. Откако разговаравме надълго и широко, во делот тој текстови желба да се сретнеме пак, како што ми вети да ми устрои состанокот со српскиот престолонаследник. За таа цел тој доаѓа на неколку пати во Штип, но на крајот на краиштата, како се убеди дека не ќе може да ме склони, се откажа од тоа си намера. Веднаш по окупацијата на Св [ети] Николе, последната административна беше зафатен од бугарските власти. После, како се заврши војната со Турците, врати се еден полк Срби кои останаа во Св [ети] Николе.) Во тоа време се водеше спор помеѓу кумановското и којшто работи во состав управувачи, бидејќи Св [ети] николско представляваше нова административна околија, наследена од револуционерната организација. Бугарите беа испратиле таму околийски началник, за кое нешто Србите протестираа, како што истакнуваат, дека Св [ети] николско спаѓа во Кумановската околија. Повикала ме да си дадам мислење и јас поясних, кои села се во Кумановско и кои во којшто работи во состав. Србите ми велат дека треба да одам во Св [ети] Николе, за да објаснам лично како стои прашањето. Јас Отидов во Тръстеник, под предлог, дека сакам да се состана со околийския началник Арсов, и како пристигнав во Св [ети] Николе, заварих самиот околийски началникот и секретарот му уапсени. Овде заварих и кумановски војвода Јован Довезенски, кој е сега претседател на четническото уединение во Србија. Тој беше дошол пред мене. На околийския началник Васил Арсов беа му предложиле да замине за Штип, но тој одби, стравувајќи да не биде убиен, после јас му предложија да патуваме заедно и тој се согласи. Новиот српски околийски началник ми предаде писмо, што да дадам на бугарските власти во Штип. Таму јас се сретнав со Ефрем Чучков кој беше околийски началник, а Недков беше окружен гувернер. Опис им ситуацијата и се вратат назад во Св [ети] Николе. Србите, како ме видел, дека се враќам, останаа изненадени и ми рекоа дека се претпостави дека сум убиен во Штип. Овие сомневањата ми раскажа Јован Довезенски. Вечерта имаше банкет, а утрото яхнахме коњи и заминаа за Куманово. И така се ликвидира со Св [ети] николската околија, која беше завземе конечно од Србите, кои постепено слизаха и зема едно По друго селата и така стигнаа до самиот Штип.

По нова година, на 15 януарий, ст [ар] стил 1913 година, јас станав повторно нелегален. Напуштат Куманово и потоа си замина во Штип. По Булайрския бој се сформироваха неколку дружини на македонското доброволен корпус и околу 500 лица од Штип, Радовиш и Дојран и др. заминаа за Малгара, гдето сретнавме Т. Александров и Ал. Протогеров. Тодор се сврте и ми рече да се вратам во Куманово со задача да разузнавање српските воени сили. Во Штип се сретнав со други бегалци од Куманово, зедов двајца - тројца луѓе, въоръжихме се и можевме по Кумановски села. Со нас дојде и поп Никола, од селото Сопот. Прашајте, испраша, каде има српска војска и српски чети. Собравме податоци и по 10-на дена се вративме во Штип-во тоа време од Велес избегала 10 лица и раскази за ситуацијата таму. Одрин беше паднал и бугарската војска почнуваше да дојде овде и да зазема линија. Формира се фронт против Србите. Пристигнаа и македонските дружини. Дотогаш Србите беа во Штип, но после се повлекоа на десниот брег на Брегалница, како касарната останаа во бугарски раце. Од Овчеполията селаните не доаѓаат веќе на пазар во Штип. Разузнавачките задачи станаа многу тешки. На 2. VI. со едно одделение од 10 лица, меѓу кои и двајца пионери, заминаа за да бомбардираше ж. п. линијата Куманово - Скопје. Српската линија минахме под село Злетово - Кратовско. Оттука пишување во Куманово да ни пораки за статусот и набрзо добивме информација дека блискиот се наоѓа српска пешадија од 4000 лица, која била сместени помеѓу селата Студена бара, Катланово и Койнаре. Ж [Елези] патната линија беше строго заштитени од војска и ние не можевме да извршиме напад и се повлекоа во Куманово. Не по долго изби војната, на крајот на која дочекаме во Кумановско. Потоа потоа си замина во Бугарија, но Србите беа научиле дека во време на војната сум бил во Кумановски села и убија неколку души селани, меѓу кои: Јордан Јовчев, трговец од Куманово и Лазар Митков од селото Облавци. Последниот бил повикан во окръжното управувач од гдето не излезъл. Убија исто Илија Атанасов од с Коню, Стојан П [оп] Манасиев од Пезово, вицот Крал од Павлишенци, стои Леков од Мали, Саздов - учител во с Кокошине, Милан Арсов од с живее. Убија исто така и неколку души селани од с градина и Винце. Четата, со која јас во Междусъюзническата војна обикалях селата, беше комплектувана од дружината и по нејзиното разформироване некои од нив се беа вратиле во родните места и издадоха по видни луѓе кои бехме навестена. Повеќето од нив исчезнаа исчезнатите. Беа уапсени повеќе од 1100 -150 лица, кои судии и после пуштија на слобода.

Во есента на 1913 година, со простор од 7-8 лица заминат за Македонија и во текот на месец и половина обикаляхме селата и се вратија дури во зима. Во пролетта 1914 година започнаа нови активности и јас заминат повторно за Македонија. Заминаа веднаш по убиството на австрискиот престолонаследник, што за нас беше добро дошло. Кога заминаа за Македонија, војната помеѓу Србија и Австро-Унгарија беше веќе објавена. Тогаш нашата група беше агитационна. Отворија ни во Кратовско. Овде немаше чета и за отсам Вардара ние бехме првата група. По нас за Кратовско замина Дончо Ангелов. Во Скопско делуваше четата на некој си Митре. Таа дејствувала на локална почва. Во Кратовско исто така дејствува некој си Лазо. Ние не ги сретнавме, бидејќи тие се навъртаха во планината. Ние продолживме да се движиме по селата околу два и пол [овина] месеци. Тогаш Србите беа почнале да собираат војници и тешко наоѓаме прием. Речиси во секое село имаше по двајца-тројца стражари.

Во м [есец] октомврий во Овче Поле - Штип - Струмица, јас се вратив назад во Софија сформировах поголема чета од 30 лица и во Ќустендил се вратив во Македонија. Со нас патување и друга чета од околу 30 лица за Паланка, на чело со Трајко (брадата). Патувавме до Паланечко заедно, како водач на целата група бех јас. Ние тогаш бехме првата голема чета и се мина одлично, бидејќи Србите беа слаби. Ние дури и порано, со групи од 6-7 лица, остава впечаток, а сега уште поголемо. Во Паланечко се бави цела недела и бехме добро прифатени. Оттука нашата група без канал презеде за Кратовско и влеговме во селото Кетеново, гдето бехме добро прифатени. Селото е во близина на Кратово. Градоначалник на селото беше Стойче Ангелов, поранешен околийски војвода. Хазаинът на куќата предложи да се објави за нашето присуство на градоначалникот, за да се избегнат случајно доаѓањето на стражари во квартирата во која бехме отседнали, бидејќи стражарите биле подредени на градоначалникот, та тој щел да ги испрати некаде по работа. Стана старецот и отиде да објави на градоначалникот за нашето присуство во селото. Призори градоначалникот дојде да ни навести; со него јас имав далечно одговори. Јас му објаснија дека одново почнуваме борбата. Беше пазарен ден, 2 октомврий, стар стил, 1914 Дадо му едно писмо да го занесе во Кратово до Ванчо Шатев, со што го молеше да се направат некои купување на четата. Градоначалникот ми рече дека щял да испрати писмо на својот татко, а тој щел да заблуди стражарите. Сепак, градоначалникот дава писмо на татко си, истовремено со друго писмо извештаи на околийския началник во Кратово за нашето присуство во селото. Ванчо Шатев беше многу практичен човек, како добил нашето писмо, купил со 30 - 40 лв порачките, но не по долго време, како што забележал големо движење на полицајци, се досетил дека работата е дознаете, станува и оди право во околийското менаџмент и извештаи дека му е предадено писмо од четата и со оваа негова измами тој успева да се спаси. До 11 часот во селото пристигна потера и се започна сражението. Куќата, во која се наоѓа, се состоеше од неколку згради и селаните не знае каде бевме сместени. Пред куќата бехме поставили часовой. По едно време една жена извика и ние откривме дека сме отворени и наскачахме сите надвор, бидејќи се плашат да не запалат куќите. Уште на излезот тројца од четниците беа убиени. Тие беа Јосиф Гелев, Иван Делчев и Иван Кулчев од Кукушко. Србите успехот да повредил и неколку други четници. Вечер под пробие на обръча успее да убиеме четири лица Срби и 12 коњи. Целото село беше обсадено Но ние при излегување од обръча не Ние жртви. Еден од повредените доубихме, а другиот се самоуби. Развило се борба беше големо и како излеговме од опсадата продолживме за Кумановско, како во цели три дена не се явихме на никого. Бехме група од 27 лица. Престояхме во една горичка до С. Пезово, без да бидеме забележани и по ручекот се јавив на еден поранешен работник во истото село. Явихме на татко му и заръчахме да ни подготви леб, бидејќи бехме останаа без троха. Потоа се упатија кон куќата на синот - Трајко Шуманов. Последниот собира 15-20 лица полиција и стражари и ни става засади. Откако почакахме доста време, за да не се донесе леб, одлучивме 4-5 луѓе да одиме во неговата куќа: како, се разбира, зедовме потребните заштитни мерки. Истиот Трајко Шуманов минуваше еден од првите работници. Како влеговме во куќата, заварихме лебот подготвен за нас. Синковецът, ем заседа ни става, ем пак и леб се припреми. Во куќата заварихме само таткото, а синот со сите други беше на засадат. Прибира четниците лебот, излегува од куќата и веднаш По нив отворија оган. Како слушнавме изстрелите, веднаш во истата насока ние откривме оган и забележавме жандарми и селани да бегаат. Пукањето траеше околу час, четници, испратени да вратат лебот, пристигнаа, заобиколихме селото и се повлекоа во Кумановско. Селото беше пръснато на махали, одбрани се во една од нив, која отстоеше околу клм. од местото, гдето беа ни открија, обидете се да оставиме еден од повредените при Кестеново, но тој не се согласи и ние продолживме патот. На прашањата упатени кон селаните, што значат овие гърмежи, тие ни одговорија дека Трајко повикал стражари од околните села, събрал полиција и започнал да гони четата. Тогаш веќе за нас стана јасно кој го извршил предавството. Ветија насока кон којшто работи во состав, бидејќи потера би да се фокусираат во Кумановско. На 4-ий октомврий откако престояхме во Св [ети] николско, скриени зад еден дол, се јавив во селото Стройманце, Св [ети] николско, зедовме леб и рече дека ќе патуваме во Кратовско, а ние зедовме насока за кон Църки врв и продолживме за којшто работи во состав. Стигнавме во селото Патетино, гдето пак бехме предадени. Селото се состои од околу десет куќи и селаните ни рекоа да излеземе од куќите, бидејќи ќе бидеме отворени. Излеговме од селото, како што селаните не изпрозодиха до блиското село Ранченци гдето ни оставија во едно од търлата и после се вратија назад во своето село. После селаните се пораки на сопственикот на търлото, на некој си Ефрем дека во неговото търло имало чета. Последниот отишол во Св [ети] Николе и ни предава на полицијата. Во 3 часот по пладне пристигна потера жандармерија и полиција од селата и започна борба. Тука загина четника Васил Христов од Солунско. Падна мрак, пробие опсадата и продолживме за којшто работи во состав, како се одбрани во Криводол, којшто работи во состав, гдето престояхме два дена и после можевме во селото Сърджиево, којшто работи во состав од гдето по канал ни заведоха кон пл [анина] плачковците. Србите беа дознав дека групата сум бил и јас и удариха да ме бараат во Кумановско, а ние продолживме за Лакавица, којшто работи во состав и за 15 дена обиколихме дел од Кумановско и дел од Паланечко, исто така, некои села од којшто работи во состав, Радовишко, генерално Св [ ети] николско, заминаа за Можете, отгдето се потоа си замина за Бугарија. Како стигнавме Можете, дојде Димитровден 1914 година

Во 1915 година се сформироваха чети од по 30 лица за Скопско и Кумановско и на 1 јуни истата година преминавме границата на планината Руен и при Султантепе и продолживме надолу за Кратовско. Предадени бевме во селото Гигянци, Св [ети] николско. Беше призори и кога се сомневаат забележавме дека се поставува потера. Местото на кое се наоѓа, не беше погоден за борба и уште пред да наближи потера излеговме од планината колиба во која се наоѓаме, за да бараме соодветно место за тепачка. Впуснахме се денски во борбите линија во полето; требаше по секоја цена да најдеме подходяще место, бидејќи бевме дознале дека сме предадени. И така од 6 часот наутро до 9 часот се движиме по полето, во насока на избраниот од нас место за борба во Кумановско. Тоа се именува Остревица број, остатоци од стара тврдина. Беше 9 юний 1915 година, времето беше топло и ние се бевме многу изморени од долгиот пат. Пред да стигнеме до таму бехме настигнати од потера која идеше насреща ни од Куманово. По лесното, побрзо од нас се впуснаха да заземат стратешкото место, бидејќи По нас идеше исто потера од којшто работи во состав. Таа што идеше од кон Куманово брзаат да заземе височината, а станете ли тоа ние щехме да бидеме принудени да ги прифатиме сражението и на отворено. Няколцина од нас успеаја да се покачи на висината Остревица и после речиси сите, со исклучок само на двамина излеговме на висината. Еден од оние кои не беа успеале да се качат на висината, беше Лазар Велков Дивлянец, после скопски војвода, со кого се сретнавме една недела по сражението. Тој беше успеа да се укрие и се спаси. Сражението започна во 9 часот наутро и трае до 9 часот вечерта. Бехме обградени од сите земји, сепак, висината, каде што се бевме окопали, ни дава можност да држиме Србите од сите земји доста далеку од нас. Во опсадата учествуваше: жандармерија, војска и полиција. Војската беше дошла од Куманово, Св [ети] Николе и од Штип со камиони, па дури и од Кратово. Во денот Србите не можеа да не нападнат. Имаше земји, од каде што тие можеа да се доближи на 300 - 400 чекори, но од друга страна пак ги држење на растојание до 2 клм. Местото беше многу удобно за борба. Ние сите горе бевме наредени во круг, 22 лица и на Србите беше невозможно да не нападнат. Како Лазо и четника беа успеале да се отскубнат од обръча, откако не успеаја да се качат на висината. Падна мрак и до тогаш, од нас не беше убиен никој и ние се повлекоа кон земјата од каде што Србите се наоѓаа најдобар далеку. Некои од нас пробие пат и се криел во Кумановско. Србите стоеше до изутрина на заседа, претпоставувајќи дека ние сме сеуште таму. Но, изутрина, како гледаат дека од височината не се пука, испраќаат група селани, за да видат дали има комити. А ние во тоа време бехме веќе во селата Винце и Студена Бара, гдето почина. Овде престояхме неколку дена по овие села сретнавме бегалци од српската армија. Бехме подобро прифатени во селата: Пчиња, Вакъв, Студена - Бара, Винце и Коняре. Во овие села направивме одмор од околу една недела, по што заминаа за с Дивля, Скопско, гдето се сретнавме со Лазар Велков Див-лянец, кој се беше потоа си замина во родното село. После Лазар започна да се движи со чета низ Скопско, а јас низ Кумановско. Сега веќе немаше предавство; не беше како веднаш по Междусъюзническата војна. Младите војници почнаа да бегаат во четите.

Продолжува....
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:30 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#30

Како се објави Общоевропейската војна, јас со Лазар Дивлянец, заедно со групите можевме до Кратовско, за да изпроводим бегалци за Бугарија. Една таква група презедоа од Велешко, но во Кратовско имаше многу контрачети, та не успеала да ги префрлуваме. Водиме ги до некаде и после пак ги вративме во своите домови. Околу Гюришкия манастир бехме отворени од Србите, но не можевме да утврдиме дали имаше предавство или ова бехме случајно откриени. Крена се потење-ря од околу 200 лица - од Куманово, Св [ети] Николе и почнаа да претърсват селата, но ние се крие во селата во Скопско и Кумановско. Потер, која беше дошла од Кумановско, на враќање фати еден војник - беглец, кој започнува да изтезава. Фатени беглец започнал да се издава и после заедно со нив почнуваат да поминувајќи селата и тој издава се и така се откри афера и се направија апсења и започнаа тортура. Тоа стана на 10 август 1915 година Селаните се многу изплашиха и Србите им забранија при излегување во полето да носат со себе храна. Исто така, издадена е наредба под зајдисонце селаните да се вратат во своите домови. Тоа трае околу 15 дена.

Во селото Пчиња имаше околу 7-8 луѓе дезертьори на српската армија. Сите беа вооружени и се кријат во близина на селото. И то по исти места, гдето се криење и ние. Потер се беа многу подобри и еден ден бегалците дојдоа кај нас. Од нив се осведомихме за ситуацијата, бидејќи тие имаа врска со селото. Како леб, така и провизии оттука се изнесувало ни тие. Една вечер старшията на групата бегалци дава писмо на едного од бегалците со налог да го донесе кај нас. Месноста во која се наоѓаме, се вели Бислим, та представляваше дефиле. Но, меѓу бегалците имало некакви недоразбирања и беглецът, наместо да го предаде писмото на нас оди во селото и го предава на Србите. На изутрина, осъмнахме обсадени; обсадено беше целото дефиле, обсадени беа и бегалците, кои се наоѓаат на околу километар од нас. Војската, која не беше тврдина разполагаше и со артилерија. Штом блесна сонцето ние се искачивме по скалите и оддалеку забележавме дека Предавникот водеше Србите точно кај нас. Наоѓаме во месноста Орловец. Таа е скалило Баир, надвесен планини над реката, претставува карпа, во дупките на која се пријавување по разни патеки. Тоа беа остатоци од стара тврдина и тука ние денувахме. "Пали оган!" - Слушнавме командата и веднаш започнаа да ни обстрелват. Наидовме и ние оган и успеал да убиеме 5 -6 лица, од оние кои беа пред нас. Над нас стреляха од 10 метри далечина; стреляхме и по нив, не можевме да ги видиме. Започна да ни обстрелва артилерија и целото дефиле се исполни со пеколно рев. По миг засвири търба и оние, кои беа над нас се отдръпнаха. Артилерија престана да пука и сражението продолжи во текот на целиот ден. Започне артилерията да пука, засвири търба, таа престанува својата стрелаштво, тогаш започне пушечна пукање и така тоа трае до до три часа по ручекот. Пештери, во кои се бевме ние скриени, се издига околу двесте метри над реката. Долу беше апсолутно невозможно човек да се покачи, а можеше да се влезе само на патеки, по што Србите беа поставипи засади. Артилерија истрела околу 200 - 300 гранати. Целото дефиле ехтеше од артилериски и пушечен оган. Артилерија продолжи да пука до два часа по ручек, се разбира, со прекин и како видоа Србите дека со неа не ќе можат да не уништат, ја повлекоа, но здраво продолжија да држат опсадата. Опасност за нас да бидеме убиени скоро немаше, а опасноста беше да не измрем од глад. И така плашат продолжи до вечерта. За другарите од другите одделенија не знаевме ништо, а само слушавме гърмежи. Како што и споменав веќе, месноста беше скалиста и гърмежа дури и само на една пушка даваше продолжено ехо, а камо ли гърмежите на стотина пушки и артилерија. Падна мрак и почнавме да излегуваме по една планини лента. Успее да излеземе пет лица. Куршум можеше да те улучи од сите страни. Јас Излегов прв, а По мене и останатите неколку другари - пет на број. Ноќта беше темна. Мръднеш ли, слушнат шум и веднаш од горе фрлаат бомби и целото дефиле почва да ехти. Престанете ли да стрелят, ние издебвахме момент и излегува. Гръмне ли некоја пушка од сите земји почнуваат да стрелят. Така издебнах случајот и продолжив да се движи, иако бев силно обстрелван. Беа повредени ме во раката и јас испуштиле пушката си, што ми падна во реката. По мене од пештерата излегоа уште пет лица, сепак, со нив не можат да се најдам, бидејќи јас бев зел друга насока. Во пештерата останаа 4-5 души другари, кои не се решаваат да излезат. Некои од нив изгореа, други беа се уништи, а трети беа фатени живи.

Бев повреден на десет места и се чувствував многу слаба. Отдалечих се и скриен во търнаците на селото Орашец под манастирот "Св [ети] Илија". Најпогодени бев удрен во раката. Во нозе бев удрен од паничка на граната. По глазата исто така имав многу рани, последица на рекушети. Очите ми беа полни со крв и кога поглеждах ѕвездите, тие ми изгледаа голема како сонца. По главата бев удрен и од камења, кои поради рекушет се Курт од скалите. Кога бев во дупката лицето закривах со раце и така се чувајте и од куршуми и од камења. Имав повеќе од 15 рани. Често пати ударите беа така силни, дека ме зашемедяваха. По серизни рани имав на 11 места. И така со настъпването на ноќта јас излегоа од дупките, и се спасих. Утрото сражението продолжи со групите, кои беа останати во камен, а јас се бев доста одалечија и се наоѓа во близина на селото Орашец.

Сражението започна на 27 август 1915 година и на ручек на 29 со [ъщия] м [есец] (стар стил) беше завршат, како едни избиха, а други беа фатени живи. Отделението што беше фатени живо се водеше од Теодоси Малински.Тук заловиха живи и 6 лица милиционери од селото на шпион. А од едно село преку реката Србите успеаја да убијат едного, како останатите 8 лица успехот да се спасат. Во групата бевме вкупно 15 луѓе четници и 24 лица бегалци - од с с Добрашени, Орашец, Пчиња. Од се 39 лица се спасиме 16 или 15 луѓе, како останатите 24 лица се убиени, а 13 лица беа пронајдени живи.

Избега и се скрие, како што реков, во шумаците на манастирот "Св [ети] Илија", под со Орашец, гдето престоях еден ден и после продолжив за с Пезово; во селото Ново-селен бев првата вечер по сражението. Тука се явих на еден стар работник земам Опинок, ми дадоа леб. Превързан бев од една жена, која си даде шамии, за да превържа раката. дадоа ми опинци и ми ги обуха, бидејќи јас сам не може да ги обуя. Бев без пушка и селаните се многу изплашиха. Потоа продолжив за с.Тополовик, Талашманци, Нижилово и во Кратовската планина се сретнав со кратовската чета на Дончо Ангелов, која беше дошла особено во врска со настъпващата војна. Со неа беа пристигнале и четници, испратени за мојата чета. За мојата чета зимата: Ефрем Тасев од Куманово, Гене Монев од с Винце. Со Дончо Ангелов беше и Григор Циклев. Тие заминаа за регионите, а јас за Бугарија, гдето постъпих во болница. Во Бугарија заварих сите Македонци, одржани на дводневна обука .

Пред мобилизацията за Македонија заминуваат постојано групи кои имаа за задача да ја зајакнат четите. Не се мина много време и се објави војна. Јас ја напуштат болницата во Ќустендил и заминал за Софија. По падот на Куманово се вратат во истиот град.

Прескокната да спомена, кога излезе од пештерата, на патеката беше имаат еден Србин, тој гръмна и ме повреди во раката, испуштиле пушката и веднаш се фати за револвер. Започнав да го пребарување, за да му дојдам во грб. Србинот го напушти местото и отиде да се покачи на повисоко место и така патеката биде ослободена и по неа поминаа и другите 5-ма другари. Со двајца од нив се сретнав во Софија, а со другите - во Македонија. Спасите се: Петру Арсов од село Олавци, Величко Спасов, од С. Нагоричане, Саздо Ямболов, од Кратово. Последниот се беше придружи кон Кратовски чети, а Спасов беше останал во село Младо Нагоричане.

Од 1915 година до 1918 година престоях во Куманово, како не врши никаква функција, а бех во услуга на администрацијата и војската. Во 1917 година изби Моравско востание и јас Отидов како потераджия да гоним Србите, а во време на отстъплението заедно со бугарската администрација се повлекоа во Бугарија. Во 1918 година наши војници се вратија за да поминуваат затвореници од се наоѓаат покрај Вардара бугарски војници и јас на неколку пати успех да помине групи, главно офицери за 15 - 16 лица.

Во пролетта 1919 година замина едно одделение од мојата чета за Македонија со разузнавачка задача. Водач на групата беше Трајан Петков. Во Скопско такво одделение водеше Лазар Велков. Одеа за 10 - 20 дни и после пак се враќаат, а целта на овие групи е да дознаат што е расположението на народот. Овие групи заминуваат по наредба на Тодор Александров. Во 1919 година беше добиле голема деморализация помеѓу луѓето на организацијата, пак, и границата се пазеше слабо, а некои групи почнаа да влегуваат во Македонија на своја глава, како што се им оддадоа на ограбувале. Некои почнаа да се занимаваат со шверц на Захариј, цигареви книжки и други. Организацијата во тоа време беше вознемирен и тешко можеше да решаваат такви луѓе. Бугарските власти, пак, од своја страна, ги користеа во борбата против организацијата. По домови станаа многу и тоа претежно во којшто работи во состав и Кратовско. На чело на овие банди беше Иван Бърльо и четниците: Сандо Пеливанов, Филип Павлов и браќа Циклеви. Во Кочани на чело со 10 лица делуваше Јане Велинов. Во Паланечко делуваше еден селанец на име Яким. Оваа состојба продолжи и по искуствата на организацијата да ги решаваат. Подоцна тие наденаха црвена комунистичка мантия. Тогашната власт им помогнат, бидејќи таа беше во борба со Тодор. Не изостанаа да се вршат грабежи и во пределите на царството. Во Македонија, беа изнуди многумина од първенците-Тодор Рашев и др. Во село Ранинци, Кюстендилско, беа обрани Власите. Сето тоа стануваше, ако не со знаење на бугарската власт, тоа под нејзиното равнодушие. Во Ќустендил чело беа: Бърльо, Трајко Бойков, од Куманово, Сене од Лесново, Кратовско, сите бивши четници, на служба, сега во пограничните премини Црна скала, ракови, саѓи, грлото, Ѓуешево и имаа задача да чуваат границата, за да не минавали чети за Македонија. Те следи селаните од пограничните села, кога одеа на пазар, или кога се враќаат обискираха ги да не носат некое писмо за организацијата. Оваа состојба трае до зимата 1920-1921 година, кога организацијата скине со нив и ги прогласи за изменници. Иако тие беа бугарски полицајци сами често пренесував границата и вършеха грабежи со единствена цел да го компромитираат организацијата. Грабежи случија во селата: Ора, Св [ети] николско - којшто работи во состав, с Дренок, Кратовско, Чашинци, Долни Балван, Вакъв, Паланечко, Шопско - Рударе. Борбата помеѓу организацијата и бугарската влада се доста влоши и многумина од овие бивши четници, сега разбојници, почнаа да се разкайват и молеше за прошка. Прв се повърна Иван Бърльо, Цветан Спасов, од Куманово, поранешен мој четник, се исправи и во 1924 година загина геройски во Кратовско. Простено беше и на Пано Жиглянски Но неколку од овие разбојници со грабежите си беа отишле многу надалеч и бидејќи организацијата се беше доста засилила, почнаа да изведуваат нападите во Кюстендилско на бугарска територија, бидејќи грабежи и напади не можеа веќе да стават во Македонија . Ова разбойничество из Кюстендилско страшно многу тормозеше населението. И на 2 Декемвристите 1922 година организацијата се виде принудена да го окупирал Ќустендил, каде што некои од разбойниците беа казнети. По бегство на Тодор Александров од затвор, тој дојде во Ќустендил и со група од 7 - 8 лица влезот во Македонија. Симеон Кочански ни изпроводи до границата, а ние можевме до Кумановско и Скопско и после пак се вративме во Бугарија. Влегување во селата и се јавува на поединци. Условите во 1920 година беа подобри отколку оние во 1913 -1914 година По Сојузничките војна луѓето беа многу јаки, бидејќи сметаме дека по завршувањето на војната се е загубено, а во 1920 година не веруваа во ништо трајно. По првото пријавување со Тодор Александров престояхме околу 1 месец и тој успеа да влезе во конверзација, со многу стари работници. Покрај тоа, луѓе кои не беа земале никакво учество дотогаш, сега изказваха подготвеност да работат, така на пример, кумановски трговци. Дури и Србомани изказаха подготвеност да помогнат. Тодор успеа да влезе во врска со некои од нив, со Трајко Божков и Димитриевич.

Продолжува....
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:32 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#31

Во време на првите избори ентузијазам беше голем и се избраа 17 лица народни претставници, комунисти. Тоа не се случи по наше наредба, а беше израз на накипело незадоволство. Се разбира дека ова се случува и со наше одобрение. Така на пример, во Куманово беа избрани 3-лица комунисти, без да знаат што е комунизам.

Во 1922 година имаше насекаде редовни чети. Во Скопско - Лазо Велков и Величко, во Кумановско - јас, во Кратовско-Мите Опилски. По убиството на Симеон Кочански, убиен од бугарските власти и исфрлен во село Жилинци - Кюстендилско за Кочански војвода беше повикан Панчо Михајлов, кој за прв пат пријавување во редовите на организацијата. Тодор го прифати со резерва. Во којшто работи во состав зема учество Герасим Муставински и Дако, кои беа персонал којшто работи во состав војвода Бърльо. Ефтим Полски делуваше во Кочанско. Борбите се избегне. Во 1923 година се отвори само веднаж мојата чета. Во истата година беше уништени шпион Манча во село Винце, кој беше издал една чета. При неговото убиство паднаа и двајца српски стражари, а од нас падна убиен гонет Манов. На 25 мај 1923 година во село Крушица, Кумановско, бехме пронајдени и по мала престрелка избегнам сражението и после се потоа си замина во Бугарија. За Македонија замина Цветан Спасов и почна да дејствува во Кумановско, а јас се бех потоа си замина во Бугарија на одмор, бидејќи бех изморен - зима 1922-1923 година бех поминал во Македонија.

Во 1923 година заминаа наедно со велешката, скопската и кумановската чета. Водеше ги: јас, Илија, од селото Чашка, Величко Велянов, Стефан Петков и Петар Станчев. Сакавме да направиме околийски конгрес, но зголеменото шайки на избегал од Бугарија разбојници чело со Стојан Мишев, Циклев и другарите му правеа задачата многу тешка. Тие собираа пушки од населението, како што претходно ги мачеле за најдобар жесток начин. Кога некој од селаните признаваше дека има пушка, остануваа му ја, како му вели со неа да гони бугарски комити. Настъпващата зима се појави како второ суштинска пречка за проектирани конгрес во Скопско. Станаа околийски конгреси во Кумановско и Кратовско. Кумановски конгрес стана во село живи и состаноците продолжија два дена. За конгресот во Куманово беа дошле Петар П [оп] Божинов и околу 10 души селани. Кратовски конгрес стана во село Стојков. На него имаше претставници од Кратово и од селата. И на Божиќ се вратија во Бугарија, како во Кумановско остана околийската чета на Цветан Спасов, во Скопско-на Лазар Велков, во Велешко - на Илија, од Богомила, а во Кратовско - на Стојан Леков. Подоцна, во пролетта, пристигнаа во Бугарија и во овие чети. Така се заврши 1923 година При враќањето Цветан Спасов се беше открил во Кратовско.

За прв пат контраорганизацията се појави во којшто работи во состав во село Улярци и после постепено беше сите села во животната, како и во другите околни, како се насочи главно по планинскиот дел од Кратовско на Осогово - од полето во планинската област. И Кратовската чета, подгонена од контрашайка, на чело со пред се на Србите Мино Станков, заедно со група селани, мажи и жени, отстапи за Бугарија. Скопската чета беше поминала Кратовско, пред појава на контрачетите. Цветан Спасов беше останал во Скопско и Кумановско и на враќање бива предаден во село Филиповци, Кратовско и после бива отворен во селото Нежилово, каде што се завързва борба, што понатаму во текот на целиот ден. Тука паѓаат двајца - тројца четници, како Србите успеат да апсење еден жив, кој бил повреден, а останатиот група од 7 луѓе се спасува и заминува за Бугарија.

Во 1924 година, месец Јулиј, се направи обид да се премине границата во селото Саса, Кюстендилско, но српската граница беше здраво заштитени и обиди не успеа. Цветан Спасов замина со чета за Кумановско, а заедно со него заминаа одделенија за Скопско и Тетовско. Границата поминаа под Китка. Водени беа од Кратовски курир. Отворија ги во село Тополовик, Кратовско, уште призори и сражението траеше до 9 часа вечерта, како во него учествуваа потера од Кратовско, којшто работи во состав и Кумановско. При тоа борба Србите се дали многу жртви, како се работеле и со артилерија. Четата била зазеде позициите во месноста Борса - една височина, која господства над сите баири наоколу. Во текот на денот од четниците е паднал само еден, а ранети биле неколку, меѓу кои и војводата Цветан Спасов. Паднал мрак и со бомби пробиваше пат и се спасат, како милицијата им дала сама пат. Сепак, четниците потпаѓаат на втора заседа и војводата Спасов бива тешко повреден и паѓа во заробеништво. Даваат уште 4-5 души. Четата е броело околу 20 лица. При отвеждането на Спасова за Куманово тој издъхва низ патот од повредите, а другите 6-7 лица четници продолжуваат да дејствуваат низ околината. По извесно време за Скопско замина Лазар Велков, Петар Станчев, а Киро Тетово-ски замина за Тетовско. Тие се сретнале со преживеаните одделение на Спасов и почнале да поминувајќи животна во текот на 10 -15 дена. Четническия живот, станал доста тежок и поради засилващите се потера, некои од четниците на Лазар Велков избегал и се предале на Србите. Ова нешто подплаши селаните од сите села, бидејќи се отворија многу афери. Во село Колицко, Кумановско, се открива борба, при што загинаа Лазар Велков и помошник му Стојан Петрушева. Ова се случува непосредно по убиството на Тодор Александров. Останатите неколку лица повредени се кријат покрај селото живееле и после се упатувал за Бугарија, како што двајца од тешко повредените остануваат на селското војвода, кој истовремено бил војвода на контрачетата. По 8-9 месеци Тодор Димков и Величко Велянов се вратија во Македонија, за да се вратат повредените. Тие отидоа со чета од 15 души, која требаше да остане во Скопско, а тие щеха да доведат повредените, сепак по нетактичност на Велянов тие се откриени и еден од тетовците, поради лошите обноски од страна на Величко, се пренесува на Србите, бидејќи бил се многу запрепастен да не биде убиен, та скоро Величко бива отворен и раненият тето-хидроцентрали фатат. На тој начин беше отворена цела афера, како од селото живееле беа осудени 6 лица и многу колиби беа спалени. Убиен е и војводата на контрачетата во село живее. Ова нешто се одрази многу лошо во Кумановско.

По избиването на Цветан Спасов и Лазар Велков заминат на чело на групата од 10 лица за Македонија. Пет лица од групата беа одредени за Паланечко, а другите - за Кумановско. Границата минуваат низ Босилевградско и се упътихме во Врање. Но, во Паланечко јас се разболуваат и треба да се врати назад, а другарите продолжија за Прешовско и Кумановско. Групата пристигна успешно во областа и беше добро примена во селата Дейловци и Младо Нагоричане. Целта на групата беше да изврши напад на линијата Прешово - Куманово. Но, при обидот за бомбардиране на линијата паѓаат убиени Ванко Спасов, висок на групата, по потекло од Младо Нагоричане и Сенди, од Тямино - Босилевградско. Тие биле убиени од двајцата другари, кои ни беа дадени на Македонија, после тие се предадоа на Србите.

Во юний 1925 година, со група од 8 луѓе, направивме обид да поминеме границата, но не успеал. Во оваа година друг обид не се направи. Во 1926 година минахме границата блъскахме се из Кратовско и Паланечко и се вратија. Имаше силни засади. Во 1927 година со 10 лица заминат за Босилевградско. Пет лица од групата беа одредени за којшто работи во состав и 5 - за Кумановско. Пристигнахме во село Дренък - Кумановско, гдето низ патот бехме забелезани од еден сърбоманин, кој не предаде. Наоѓаме на еден Баир, надвор од селото. Сражението се започна на 2 часа по попладне и трае до 9 часа. Во оваа борба загина Тодор Динков од с Колицко. Тој беше повреден во коленото со дум дум, а нека Атанасов од с Доганица беше убиен на самото место. Тука беа повредени и едно момче од Штип, мислам дека се велеше Пандо; тој беше тешко повреден, но потоа се самоуби. Како излезот од опсадата на едниот Ние отров, а другиот се самоуби. Отровот проголта Тодор Димков, а Пандо се самоуби. Излезот од опсадата и продолживме да обикаляме во Кумановско цели 20 дена. Србите знаеја за нашето доаѓање и беа дале за нашите следни силни потера. И по 20 дена престој се вратија назад. И од тогаш не сме биле во Кумановско. Направија неколку обиди, но неуспешни. Во 1928 година не се направи ништо, поради появилите се междуособици; можност имаше. А во 1929 година беа поставени веќе и теле мрежи. Во 1930 година направивме обид да минем во Босилевградско, но бехме фатени од бугарските патроли и вратени назад. Групата броеше 10 лица. Пет од кои беа одредени за којшто работи во состав.

Конечно, ќе сакам да дадам некои пропуштени пояснения. Мора да кажам дека српските чети можеа да бидат обградени. Но, по възстанието организацијата ослабам, пак од друга страна, не се придаваме такво големо значење на таа пропаганда. Како се појави првата српска чета сите наши чети во животната беа во село Байловци. Тука беа Атанас Бабата, Боби Стојчев, Петар Ангелов, Милан Шуманов и Байчев. Тогаш јас се наоѓа во Куманово со задача да ги поп Ташко. И другарите, наместо да размислува за мерки за новоформираната состојба со упад на српската чета, беа се исклучена и Србите безнаказано започнаа својата пропаганда. Повод за караница беше амбицијата за првенство. Едни се јавува како домашни, други како сарафисти и пр пример, Байчев и Шуманов беа Сарафисти, исто така и Иван Алябака кого убија помеѓу Велес и Прилеп. Боби Стојчев филијала исто така на Сарафов и на два пати беше обезоръжавай со целата си чета од Мише Развигоров - веднаж во селото Сопот, а потоа во селото Преодна. Тогаш Мише Развигоров беше щипски војвода. Тоа се случи ако не се лажам, во 1906 година Ова несогласување беше искористена од Србите, кои успеа да пуштат корени во Кумановско, додека нашите, како што веќе споменав, потценување српската пропаганда. Пограничните села постојано молеше за пушки и оружје, но не им се дава такво. Треба да се истакне дека расправии помеѓу Константин Нунков и Байчев учествуваа премногу за посърбязането на Козјак, зашто тие беа го оставиле сосема на произвола. Покрај тоа, убиството на Нунков, од страна на Турците, беше резултат на овие караници. Тој падна убиен во село Кутлибег. Четите на Нунков и Байчев се гонет и веднаж оваа на Нунков бива отворена во лошо место и после убиени од Турците, а Байчев не се притекъл во помош и треба да отбележа, дека тоа нешто се случува во почетокот на српската пропаганда.

По убиството на Нункова, четата на Байчев се прибра во Бугарија и животната остана без чета. Сега Србите слободно влегоа во селата и задигнаха некои наставници: Петре Караманов, од селото Арбанашко, учител таму, Цветко Зайков, учител во село Байловци, Величко, учител во селото Челопек, Граматиков, учител во селото Младо Нагоричане и Теодоси Шоляков, наставник во село Беляковци. Ова беа едни од првите наши организациони луѓе. Во Канарево падна убиен познатиот дедо Канаревски - виден богатат. Нашите, Сепак, и понатаму не обрнуваат внимание на засилената се пропаганда. Во тоа време, во Бугарија од село Ора пристигнаа селани за да молат за пушки. Србите во село Байловци убија видни работник од пред Винишката афера - Божин Костадинов, како нападнаа и наставниците во село Главци - Хаджитонев, кој беше по потекло од Велес, но селаните, добро организирани, отблъснаха тоа напад.

Србите разполагаха со пет - шест групи во еден регион, кој почнуваше од Прешово, во насока кон Врање и допира до Босилевград. Поради овој терор во Куманово забегнаха 50-60 семејства се јаки Бугари, кои не сакаа да се посърбят. Најмногу имаше од селото Беляковци -10 семејства заедно со свештеникот, од селото Койнце - 5 семејства од селото Ора 5 семејства од селото Канарево 3 - 4 семејства од селото Степанци 4 семејства. После, по хуриета, тие се вратија назад по селата си. Таквите поединци имаше многу. Забегнали семејства имаше и од други села. Со своите напади Србите почнала во 1904 година и продолжија до пролетта 1905 година Но, слизайки веќе кон полето те сретнаа голем отпор, како во село Младо Нагоричане, така и во Облавци, каде што не можеа непречено да влезат. Тука, напади, тие многу често, но беа навредливи од селската полиција. Селата разполагаха доволно пушки, пак и директорите беа јаки луѓе. Во Нагоричане имаше околу 40 пушки, а во Облавци околу 30. Ако пограничните села разполагаха со пушки, како балканските, лесно щеха да отблъснат српските напади.

На Србите во Паланечко не им беше дадена отпор и десниот брег на Крива Река посърбиха сите села, со исклучок на Джядилово, Трново и Градец. Во Паланечко имаше наша чета, која се водеше од Илија Такев од Свищов, и од Кирлиев. А на чело на пропагандата делуваше некој си Кара Георги, од Македонија, поранешен бугарски четник во Кумановско. Во обезоръжителната акција, тој избега во Бугарија и беше убиен на границата. Во Скопско действаха сърбомански чети, но тие не посърбяваха бугарските села. Изгледа дека тоа те вършеха по тактични причини, бидејќи сърбоманските села се наоѓаа во близина арнаутски. Во Кумановско, сърбоманските чети се водеа од локални Србомани. Така на пример, Јован Довезенски беше локален учител во старо сърбоманско село. Дитко, беше исто така сърбоманин, и двајцата беа регионални војводи. Кръстю Търговички делуваше во Прешовско. Тие се собираа во Прешовско кога планираха некое напад на бугарски села и од тука постепено слизаха во полето. Подоцна, нелегален стана и сърбоманския свештеник поп Дичо. Повеќето четници беа локални луѓе-Србомани. Чело имаше и српски офицери, кои ги именувана војводи. Нашите чети се состанаа на неколку пати четите на пропагандата. За чести средби не дозволуваше и самата месност, пак и српските чети помагаше и самата турска власт. За забелязване беше, кога ќе напаѓаат некое село, Турците претходно предприемаха претресот по селата и смело може да се тврди дека тие треба претходно известување за кроените напади од страна на пропагандата. Имаше дури и случај-денес Турците прават претресот во некое село, а вечерта Србомани го напаѓаат.

Од жртвите на пропагандата, јас сум само по-видните.

Во Кумановско главен сърбомански војвода беше Георги Скопянец-Скопянчето, по потекло од Ипек. Имаше и еден војвода, на име Темелко, од селото Башино - Село.

Едни од првите организациони работници, кои се поставени темелите на организацијата во Куманово се: Авксенти Борозанов Георгиев, Стойчо Чакъров, Ангел Голомехов, Христо Кипрянов и други.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
15-01-2010, 08:33 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#32

[Image: 160px-Kosta-Nunkov.JPG]
Константин (Коста) Нунков /21.5.1877-8.2.1905/Роден в Чирпан.Поради финансови затруднения прекъсва обучението си.Работи като печатарски работник в Пловдив и София.Включва се в македоно-одринското рев. Движение.Става близък другар на П.К.Яворов.Взима участие в Четническата акция 1895 на ВМОРО.През 1900 действа с чета първоначално в Горноджумалийско/дн.Благоевградско/,а след това в Малкотърновско и Ажъчелебийско/дн.Смолянско/.През 1902 на Пловдивския конгрес е определен да подготви възтание в Гюмюрджинско и Дедегачко.По време на Илинденско-Преображенското възтание прави неуспешни опити за атентати.
На 2 януари 1905 година е делегат на скопския конгрес на ВМОРО във Кнежево.
[Image: United_cheta.JPG]
Сборната чета на Скопския конгрес. Войводите Ефрем Чучков, Мише Развигоров, Атанас Бабата, Стефан Димитров, Кръстьо Българията, Петър Ангелов, Коста Нунков и други.

На 8 февруари 1905 година загива заедно с четата си край село Кутлибег в битка с турски аскер.
Константин Нунков е автор на брошурата „Взривните вещества и тяхното употребление“ (1902).
На него Яворов посвещава стихотворението „Напред“ (1895).
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
16-01-2010, 08:00 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#33

Делчо Димитров Коцев роден 1876 в Харманли-1956? Кочански войвода.Председател на рев.кръжок „Трайко Китанчев”.През 1901 е четник при Г.Кондолов в Одринско.По време на Илинденско-Преображенското възтание с четата си е в отряда на Хр.Чернопеев и участва в сражението при с.Просека,Кочанско.

Петър Иванов Милев /1878,с.Косача,Пернишко-8.7.1908,Ковачевица,Неврокопско/Неврокопски околийски войвода.от 1900 нелегален.Участва в Илинденско-Преображенското въстание.Четник и секретар при Яне Сандански,а от 1905 е Неврокопски войвода.

Михаил Радев, наречен Странджата, е български революционер, деец на Върховния македоно-одрински комитет и Вътрешната македоно-одринска революционна организация. Радев е роден в 1865 година в град Ески Джумая, тогава в Османската империя, днес Търговище, България. При избухването на Сръбско-българската война в 1885 година е доброволец в Българската армия и е награден с орден „За храброст“. В 1895 година влиза в четата на поручик Петър Начев и участва в четническата акция на Върховния комитет. От 1901 година е във върховистките чети на Дончо Златков, Никола Лефтеров, полковник Анастас Янков, генерал Иван Цончев. В 1902 година взима участие в Горноджумайското въстание, а на следната 1903 и в Илинденско-Преображенското въстание.
От 1905 до 1906 година е войвода на ВМОРО в Ресенско, а от 1906 до 1908 година в Тиквеш. След Младотурската революция се легализира, но от 1910 до Балканската война в 1912 година отново е войвода в Ениджевардарско и Гевгелийско. Участва в Междусъюзническата война и за проявена храброст е произведен в офицерски чин. По време на участието на България в Първата световна война служи във Втори пехотен македонски полк на Единадесета дивизия.
Умира в София през 1922 година.

Иван Николаев роден в Пловдив умира на 20.10.1912,с.Ново Село,Струмишко.Струмишки Околийски войвода.През 1906 е секретар на четата на Радовишкия войвода Ст.Темелков.От 1910 е войвода в Струмишко.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
16-01-2010, 08:02 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#34

[Image: Georgi_Papanchev.JPG]
Георги Илиев Папанчев е български офицер (поручик) и революционер, войвода и военен инструктор в Лерински революционен окръг на Вътрешната македоно-одринска революционна организация.
Георги Папанчев е роден в сливенската махала Клуцохор около 1870 година в родолюбиво семейство - баща му е член на Сливенския революционен комитет преди Освобождението. Завършва IV клас на Сливенската гимназията и става подпоручик в българската армия. През есента на 1902 година Лазар Поптрайков и Тома Давидов привличат поручик Папанчев във ВМОРО, за да замести загиналия лерински войвода Марко Лерински. Георги Папанчев се установява в леринското село Баница с 15 души чета, като негов помощник войвода е Митре Влаха. Там през февруари 1903 година се среща с идващата от България чета на Борис Сарафов и при него остава бомбаджията на Сарафовата чета Дачо Георгиев.
От 27 февруари (стар стил) до 15 март 1903 година четата е преследвана от турски аскери. Дава няколко сражения, в които загиват повечето четници, а останалите се установяват в село Пътеле, където към четата се присъединява учителката Екатерина Динова. При село Спанци четата дава поредна битка. От 50 души аскер падат 22, а четниците дават 1 убит и 2 ранени. Четата се разпръсва, като Георги Папанчев оставя офицерските си дрехи и преоблечен като селянин с учителката и една селянка преминава хитро през турските постове, взривява склад със муниции и бомби и докато стреснатите турци се окопитят, останалите четници под ръководството на Дачо Георгиев се измъкват. Четата се събира с войводата си в село Сребрено. Там Георги Папанчев се среща с костурските войводи Иван Попов и Коте Христов. На 10 април при село Лесковец четата дава ново сражение на турците, като с помощта на 100 души милиция от местните села успява да измъкне. На 17 април получава писмо от Борис Сарафов да замине за село Смилево, той оставя четата на Дочо Георгиев и на Георги Чакаров и сам заминава. На смилевския конгрес е делегат от леринския район и недочакал края на съвещанието на 4 май се прибира при четата си.
След убийството на Тома Давидов неговите четници се присъединяват към Георги Папанчев и така тя става общо 46 души. На 14 май става известно, че Георги Папанчев е назначен за районен началник в леринско за предстоящото Илинденско-Преображенско въстание, а за негов заместник е избран Михаил Чеков. Четата се разделя на три като войводата остава с помощниците си в село Белица, където имат за задача има да правят бомби и да ръководят предстоящото въстание. От 15 до 17 май е на среща с другите войводи като координират общи действия за въстанието. На 27 май се прибират в Баница със събрани муниции от съседните райони.
На 8 юни четата е предадена от шпиони и в битка с турски аскер загиват войводата Георги Папанчев и голяма част от четата му. Днес негова плоча има в родния му град Сливен.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
16-01-2010, 08:05 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#35

Асен Иванов Партениев,подпоручик/1876,Лом-8.4.1905,с.Кашина,Демирхисарско/По време на Илинденско-Преображенското въстание е в отряда на ген.Цончев.В края на 1904 е с чета в Малешевско.През 1905 заедно с Юр.Стоянов са в Мелнишко.

Петко Петров Пенчев/2.11.1882-10.5.1947/
Роден във Варна.През 1902 влиза в редовете на ВМОРО.По време на Илинденско-Преображенското въстание 1903 се сражава в четата на Хр.Чернопеев.След разгрома му продължава да участва в революционната борба като член на Серския революционен комитет.На Кюстендилския конгрес на ВМОРО 1908 е избран за член на ЦК на организацията.Балканската война 1912-1913 се включва в обществено-политическия живот в България.През 1931-1934 е председател на Дружеството на столичните журналисти.



Стоян Петров/С.П.Топузов/-1873-1914/
Учасник в македоно-одринското освободително движение.Роден в Малко Търново.Завършва гимназия във Варна,след което работи,като учител и книжар в Бургас.Активен член на дружество „Странджа”.През 1897 влиза с агитационна чета в Одринско.Заловен е от турците.Престоява в затвора до 1902.Взема участие през 1903 в работата на конгреса на Петрова нива,където е избран за войвода на Велешкия въстанически участък.По време на Балканската война 1912-1913 се присъединява към доброволческия отряд на М.Герджиков.

Георги Попов-роден в Стара загора Прилепски войвода. Загива на 4.4.1907 в с.Никодим,Велешко в сражене с чети на Сръбската пропаганда.

Славейко Гигов Пирчев/8.1.1886,Брезник-21.1.1973,София/ Битолски полски войвода.От 1906 е четник при Ал.Стефанов и Ив.Наумов/Алябака/.Участва в сражението на „Ножот”/1907/От януари 1908 е войвода в Битолско.По време на Балканската война е войвода на чета N20 и действа в Битолско.През Първата Световна е взводен командир от 5 пех. Македонски полк.

Васил Попов е роден през 1877 в Стара загора и умира през 29.5.1903,с.Баница,Леринско. Малешевски районен войвода.През 1902 е войвода в Малешевско.В началото на 1903 влиза в четата на Б.Сарафов и заминава за Битолско.На Смилевския конгрес е определен за войвода в Леринско.Загива заедно с Г.Папанчев,Ев.Дачев,С.Пардов и още 13 четника.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
16-01-2010, 08:50 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#36

[Image: iavorov.jpg]

Пејо Јаворов (1 јануари 1878, Чирпан – 29 октомври 1914, Софија) е бугарски поет, револуционер и публицист на ВМОРО, сопатник на Гоце Делчев и негов биограф — „Гоце Делчев“ (1904), учесник во македонската револуционерна борба и Балканските војни, прв бугарски градоначалник на Неврокоп.

Пейо Тотев Крачолов, по-известен като Пейо Яворов, е български поет и революционер, войвода на Вътрешна македоно-одринска революционна организация
Пейо Яворов e роден в град Чирпан на 1 януари 1878 година.
Яворов завършва V (IX) клас в Пловдив. От 1893 до 1901 година работи като телеграфо-пощенец, сменяйки различни селища — Чирпан, Стара Загора, Сливен, Стралджа, Анхиало (Поморие), София. По това време той симпатизира на Българската работническа социалдемократическа партия, а след 1897 година влиза в контакти с Вътрешната македоно-одринска революционна организация. За пръв път като четник на Михаил Чаков в Македония влиза през 1902 година. Пленен е скоро след това от върховистка чета и се завръща в България. Първоначално той е редактор на различни издания, свързани с македоно-одринското революционно движение — в. Дело, в. Свобода или смърт, в. Автономия, в. Илинден. Първата му публикувана творба е стихотворението "Напред" във в. "Глас македонски". Четник е първо на Михаил Чаков, после на Яне Сандански, като се бори за свободата на Македония и става един от най-дейните сподвижници на Гоце Делчев и негов пръв биограф — „Гоце Делчев“ (1904). За известно време е и член на Задграничното представителство на ВМОРО. Този период от неговия живот намира място в мемоарно-есеистичната му книга „Хайдушки копнения“ (1909).
Озовал се в София със съдействието на д-р Кръстьо Кръстев и П. П. Славейков, Яворов става сътрудник и редактор на издаваното от тях литературно списание „Мисъл“. Първата негова творба, която силно впечатлява естетите от кръга "Мисъл" и се превръща в неделима част от него, е "Калиопа". През 1901 година издава първата си стихосбирка „Стихотворения“, чието второ издание от 1904 година е с предговор от П. П. Славейков. В този период поетът работи като библиотекар, а по-късно и като драматург на Народния театър. Плод на работата му в театъра са две пиеси — „В полите на Витоша“ (1910) и „Когато гръм удари, как ехото заглъхва“ (1912).
Командирован на няколко пъти в чужбина за усъвършенствуване по литература — в Нанси, Женева, Виена, Париж, Яворов усилено чете модерна френска поезия. През 1905 година става близък приятел с Дора Габе. През 1906 година се влюбва в Мина, но скоро след това, при едно от своите пътувания (1910 година) изпраща към последния й дом своята възлюбена — Мина Тодорова, сестра на П. Ю. Тодоров. През 1907 година излиза втората му стихосбирка „Безсъници“, която окончателно проправя пътя на модерната българска лирика. Символистичната поезия на Яворов, метафизична, пропита с дълбок скептицизъм и прозрения за вечните въпроси що никой век не разреши, променя радикално българското литературно мислене и налага нов начин на писане. През 1910 година излиза от печат антологичната книга на поета „Подир сенките на облаците“, чието второ издание от 1914 година представя равносметка на поетически път, сравняван с този на Ботев.
Чувствителната душа на поета трудно привиква със суетата и нищетата на литературните и светските нрави в столицата. Лора Каравелова, дъщеря на държавника Петко Каравелов, с която се венчава през 1912 година, малко преди да замине за фронта в Кюстендил, е жената, чиято любов се оказва фатална за него. Запазената кореспонденция между тях, сама по себе си литература, свидетелствува за една пламенна и бурна любов, белязана с много съмнения и много страсти. Трагичният край идва на 29 ноември 1913 година, когато Лора се застрелва, а Яворов прави опит да се самоубие (оставя предсмъртно писмо от един ред: "Моята мила Лора се застреля сама. Ида и аз подир нея"). Изстрелът само пронизва слепоочието и го ослепява. Съкрушен от съдебния процес и от мълвата, която го обвинява, че е убиец, на 29 октомври 1914 година поетът взема голяма доза отрова и се застрелва. Така приключва равносметката си с живота, но не и с литературата големият български поет — Пейо Яворов.
Творчеството и поезията на Яворов са пропити с трагизъм, породен от драматичния му живот, пълен с разочарования. Голямо разочарование му нанася решението на баща му да прекрати образованието му и да започне работа в телеграфната служба. В кръга "Мисъл" той среща разбиране и получава псевдонима си Яворов от Пенчо Славейков, но поезията не го удовлетворява- той страстно иска да участва в борбите за освобождение на Македония. Силен душевен удар му нанася смъртта на Гоце Делчев през 1903 година, когато той частично се отделя от революционната си дейност поради неразбирателство с Яне Сандански. Последната капка за Яворов са смъртта на Мина Тодорова и обвиненията за убийството на Лора, които го довеждат до самоубийство. До края на живота си другарува и кореспондира с водача на ВМОРО Тодор Александров, а също и изпълнява негови поръчки.Смята се, че отровата и пистолета, послужили за самоубийството на Пейо Яворов, са дадени по молба на самият писател от Тодор Александров. Дългогодишното им приятелство е крито дълги години по линия на ЦК на БКП.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
16-01-2010, 10:20 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#37

[Image: Petar_Radev_Pashata_IMARO.JPG]
Петър Радев, наречен Пашата, е български военен и революционер, войвода на Вътрешната македоно-одринска революционна организация. Петър Радев е роден в село Градоман, Софийско. В армията остава с чин подофицер. Опитва се да сформира чета в Градоман, с която да замине за Македония където да се присъедини към революционното дело на ВМОРО. Продава имуществото си и със спечелените 40 сребърника закупува 17 пушки. Прякора си Пашата получава от турски войници, заради червената му гвардейска униформа и офицерска сабя, с които влиза в сражение. Заминава за Кичево, а оттам за Поречието. Негов секретар и помощник е Симеон Денков. По време на Илинденско-Преображенското въстание е четник в четата на Ванчо Сърбаков от село Вранещица. Ранен е и се изтегля в България. При последвалото си завръщане в Македония отново заминава за Горно Поречие.
След въстанието сръбската въоръжена пропаганда в Кичевско се засилва и Петър Радев заедно с Петър Юруков, Георги Сугарев и други дават отпор на сръбските чети. След убийството на Георги Сугарев, Кичевският район остава само с една чета под ръководството на неподвижния Никола Янев от село Лахчани, който не напуска Горна Копачка, затова Тома Николов назначава Петър Радев за войвода в Рабетникол и Долна Копачка като разчита на неговата добра школовка в българската армия. На Велики четвъртък 1907 г. организационната чета на Пешо Пашата е в Крушевското село Сланско.
Петър Радев е убит в Русяци от четника си Блаже от село Патец, доверен човек на сръбския войвода Григор Соколович /Ляме/, поставил си за цел да елиминира силите на ВМОРО в региона.

[Image: PesoRadev-Pasata-Ceta.jpg]
Четата на Петър Радев Пашата


Гробът на войводата в Кичево


Attached Files Thumbnail(s)
   
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
(This post was last modified: 17-01-2010, 04:44 PM by Pirinec-Vrhovist.)
17-01-2010, 04:44 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#38

Анастас Разбойников /27.12.1882,Свиленград-9.1.1967,София/.Завършва Одринската българска мъжка гимназия ”Доктор Петър Брон”,след което работи като учител в Бунархисар.Влиза в редовете на Вътрешната революционна организация. Четник в четата на войводата Стоян Петров.През 1903 учства в работата на конгреса на Одринския революционен окръг в местността Петрова нива. Секретар на Конгреса на Петрова нива. По време на Илинденско-Преображенското въстание 1903 се сражава с чета във Велешко.През 1905 преминава в България.Следва история и география в СУ”Св.Климент Охридски”,специализира в Лозана.През 1909 става учител в педагогическото училище в Сяр,а по късно се премества в Солунската българска мъжка гимназия”Св.св. Кирил и Методий”.Взема участие в Междусъюзническата война 1913.След нея се установява в Пловдив. Починал 1967 г. в гр. София.

Гроздан Рандев-Гроздан Башчауш е роден през 1866 в Карнобат. Кумановски войвода.В края на 1904 е околоийски войвода в Кумановско,замества К.Нунков.През лятото на 1905 е четник при Ал.Протогеров в Петричко.През 1907 е отново войвода в Кумановско.По време на Балканската война е доброволец в 4 рота,2 Скопска дружина на МООП.

Иван Савов /1870,с.Калугер,Белоградчишко-13.3.1902,местността „Муша”,между селата Гърляни и Бигла,Кочанско/Кочански войвода.През 1899 е изпратен от Б.Сарафов за военен инструктор в Петричко,а после в Кочанско.Загива с цялата си чета в сражение с турците.

Димитър Георгиев Стефанов/18.8.1871,с.Караагач,Болградско,Бесарабия-11.2.1940,Бургас/От Септември 1901 до началото на 1903 е член на ЗП заедно с Т.Делииванов.През май е в четата на Яне Сандански.Председател е на конгреса на Серския рев.окръг/1903/.По време на възтанието действа в Разложко.

Любомир Димитров Стоянчов/14.10.1876,Велико Търново-21.4.1952,София/Войвода.Участва в Горноджумайското и Илинденско-Преображенското Възтание като войвода на чета.По време на Балканската война е войвода на 9-та Велешка дружина на МООП,а през Първата световна е командир на 28 пех. Стремски полк.

Христо Съчанов/1879,Самоков-11.3.1903,с.Карабинци,Щипско/Щипски районен войвода.През 1902-03 е войвода в Щипско.тежко ранен в сражението при с.Карбинци се самоубива.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
17-01-2010, 11:56 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#39

Антон Дечков Шипков е български военен и революционер, войвода на Вътрешната македонска революционна организация. Антон Шипков е роден на 27 април 1868 г. в град Казанлък. През 1889 г. завършва Военното училище в София и става офицер от Българската армия. Подобно на голямата част от българското офицерство и той симпатизира на борбите на българите в Македония и Одринско за освобождение от вековното турско робство.
Антон Шипков, както и много други офицери, участва непосредствено в дейността на ВМОРО и ВМОК. Още преди избухването на Илинденско-Преображенското въстание е натоварен от задграничното представителство на ВМОРО да подготви чета, с която да се притече на помощ на въстаниците в района между Рила и Пирин.
В деня на обявяване на въстанието в Серски революционен окръг, на 15 септември 1903 г., майор Антон Шипков, начело на чета от 300 души минава границата при Рилския манастир и се включва в бойните действия в Разложко.
На едно заседание на ръководните дейци на ВМОРО в Разложко е избрано ръководно тяло на въстанието в състав: майор Антон Шипков, Димитър Лазаров и Костадин Молеров. Основан цел на въстаниците е превземането на град Мехомия. За целта една група влиза тайно в града и заедно с местните дейци се подготвя да обяви въстанието. Очаква се акцията да бъде подкрепена с нападение на четите, разположени около града. В определения час въстаниците от Мехомия, предвождани от поручик Владимир Каназирев, Владислав Каназирев и Георги Кондев нападат казармата в града. В същото време четите, разположени извън града не могат да се включат в нападението, защото водят сражение с турците до близкото село Бачево. След тежко сражение въстаниците напускат Разлог.
Майор Антон Шипков участва във всички сражения, водени с турската войска и башибозук в Разложкия край. След въстанието се изтегля с четата си в България и отново се връща на военна служба. През Балканската война Антон Шипков е командир на 1-ва дружина от 25-ти Драгомански полк. При започването на Междусъюзническата война на 16 юни 1913 г. Антон Шипков води сражения с гръцката армия близо до Солун. На 21 юни 1913 г. Антон Шипков е тежко ранен в сражение с гърците при село Лахна, Лъгадинско. По-късно същата година умира от раните си.

[Image: 250px-Anton_Shipkov.jpg]
Четата на Антон Шипков.



Стефан Иванов Чавдаров е роден на 24.3.1883 в Стара Загора.По време на Илинденско-Преображенското възтание е в четата на П.Шишманов в Смолянско.От 1904 до 1907 е четнички районен войвода в Драмско.През 1908 е назначен за войвода в Кривопаланечко до Хуриета.От 1910 до 1912 е войвода в Горноджумалийско и Малешевско.През Междусъюзническата война е доброволец в 13 Кукушка дружина на МООП.

Никола Христов роден в с.Дълбоки,Старозагорско.Скопски войвода. През лятото на 1902 година напуска армията и влиза в четата на поручик Софроний Стоянов от ВМОК, с която участва в Горноджумайското въстание. През 1903 постъпва в четата на Константин Кондов и заминава за Велешко.От началото на Май е войвода в Скопско.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
17-01-2010, 11:58 PM
Reply
Pirinec-Vrhovist Offline
Воjвода
****

Posts: 399
Joined: Dec 2009
Reputation: 15
#40

[Image: Yurdan_Stoyanov_DolnaVarenica_SMAC.JPG]
Юрдан Стоянов Трифонов е български военен, капитан, и революционер, деец на Върховния македоно-одрински комитет. Юрдан Стоянов е роден на 15 септември 1869 година в село Долна Вереница, Кутловишко/Монтанско/. Дядо му е прославеният хайдутин Цеко Петков, а баща му Стоян е участник в революционното движение във Врачанско.
В 1885 година при избухването на Сръбско-българската война Юрдан Стоянов напуска училище и влиза доброволец в Българската армия. Ранен е в боя при Брезник и пленен, но успява да избяга. Участва в превземането на Пирот, като е награден с орден „За храброст“.
[Image: Yordan_Stoyanov_cheta_SMAC.JPG]
Четата на Юрдан Стоянов.

След войната през 1892 година Юрдан Стоянов завършва Военното училище в София. Служи в армията. През 1896-1897 година се включва активно в дейността на ВМОК и е един от най-активните му членове. От края на 1901 година е войвода на чета в Горноджумайско и участва в Горноджумайското въстание през септември-октомври 1902 година. На 23 септември 1902 година четата му води голямо сражение при селата Сърбиново (днес Брежани) и Градево.
На следната 1903 година капитан Стоянов отново напуска военната служба, за да се включи и в Илинденското въстание. В края на август начело на отряд от 80 души навлиза в Серско, където въстанието трябва да избухне на 14 септември – Кръстовден. На 30 август отрядът на капитан Стоянов, заедно с четите на Яне Сандански, Михаил Чаков и Стоян Мълчанков с общо 160 души водят голямо сражение с 600 души турска войска при оброчището „Света Троица“, Мелнишко. Турците са отблъстнати с много жертви, докато от въстаниците загиват само трима души. На 1 септември четата на капитан Юрдан Стоянов участва в голямо сражение при село Пирин, в което турците дават 80 души убити и ранени. Четата на капитан Стоянов, заедно с четите на Стоян Мълчанков и поручик Петър Дървингов са определени да действат в Мелнишко и Кресненско. На 28 септември 1903 г. четите на Стоянов, Дървингов и поручик Димитър Зографов водят 10 часово сражение в местността Предела.
След въстанието от средата на октомври 1904 година Юрдан Стоянов е начело на чета, действаща в Горноджумайско и Мелнишко.
През 1906 г., разочарован от вътрешното противопоставяне в революционното движение, капитан Юрдан Стоянов се оттегля от революционна дейност и отново постъпва на военна служба.
Умира ненадейно на 18 март 1910 г.
[Image: Yordan_Stoyanov_SMAC.JPG]
Ръководният щаб на четата на Юрдан Стоянов.


Петър Тинев роден в гр.Сливен-16.3.1903,с.Крепешино,Леринско/.Фелдфебел от БГ армия.Четник при Т.Давидов/1902/ и Б.Сарафов/1903/.През зимата на 1903 е изпратен войвода в Леринско.Тежко ранен в сражение с турската войска се самоубива с последния куршум.
Којшто има очи ќе види.
Којшто има уши ќе чуе.
Којшто ја љуби вистината ќе разбере.
18-01-2010, 12:04 AM
Reply